Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/509 K.2026/249

Mahkememizde görülmekte bulunan "Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının" yapılan açık yargılamasının sonunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 297/1(c)'ye uygun şekilde, tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, konuyla ilgili mevzuat hükümleri ve yargısal içtihatlar, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri içerir şekilde hüküm verilerek,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

I-) Tarafların İddia ve Savunmalarının Özeti

Davacı tarafın iddiaları; davacı ....tarafından 31/08/2024 tarihinde keşide edilen, ......Caddesi Şubesi H4-0144532 seri numaralı, 700.000,00 TL bedelli çek, davalı ....Limited Şirketi tarafından Sakarya .. İcra Müdürlüğü'nün 2025/...

Esas sayılı dosyası üzerinden icraya konulduğunu, davacının; davalı Modena Motors ve çek üzerinde cirosu bulunan dava dışı Osman Köse ile herhangi bir ticari ilişkisi ve dolayısıyla herhangi bir borcu bulunmadığını, davacı, bahsi geçen çeki ve dava konusu yapılmayan toplam üç adet çeki, dava dışı Doğanay Tüfekçi'ye aralarındaki araç alım satım ilişkisi nedeniyle verdiğini, yukarıda bahsi geçen çeklerin tesliminden bir süre sonra ...tarafından ilgili çeklerin kaybedildiği davacıya bildirildiği,

davacıdan borcun ödenmesi talep edildiğini, davacı da aralarındaki güven ilişkisine dayanarak bir kısım tutarını elden ödediğini, kalan kısım için ise üç adet çek düzenlenip teslim edildiğini, davacı, kayıp çekler yerine ....'ye verdiği Ziraat Bankası'na ait çekleri ibraz sürelerine uygun olarak, bankasında bulundurduğu karşılıklarla süresinde ödediğini ve borcundan kurtulduğunu, davacının, davalı ve davalının çeki aldığı ciro zincirinde adı bulunan ...ile hiçbir ticari ilişkisi olmayıp, bu şahıslara da herhangi bir borcu bulunmadığını belirterek davacının davalıya borçlu olmadığının tespitini talep ve dava etmiştir.

Davalı tarafın savunmaları; davacı taraf çek üzerinde bulunan imzasını ikrar etmekte olup bu durum dahi tek başına davanın reddi sebebi olduğunu, davacı taraf, dava konusu çeki her ne kadar dava dışı ....'ye teslim ettiğini ve ...'nin çekleri kaybettiğini iddia etmiş ise de bu iddiaların tamamı borçtan kurtulmaya yönelik iddialar olduğunu, ciro silsilesi incelendiğinde çekin arka yüzünde imzası bulunan ilk ciranta dava dışı ....olduğunu, davacının çeki teslim ettiği kişi ....olduğu sabit olup davacının müvekkilimize karşı menfi tespit davası açmasında herhangi bir hukuki yararı bulunmadığını, davalının çeke dayalı takip hakkının bulunduğu, davacının başkaca mutlak def'i ileri sürmediğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

II-) Dava Türü ve Tarafların Anlaştıkları - Anlaşamadıkları Hususlar

Dava; davacı keşideci ile dava dışı lehtar arasındaki ticari ilişki gereğince dava dışı lehtara verilen çekin, kaybolması ve çek bedelinin lehtara ödenmesi nedeniyle bedelsiz kaldığı iddiasına dayalı, çek nedeniyle davacı keşideci tarafından icra takibinden sonra davalı hamile borçlu olunmadığının tespiti nedeni ile açılan menfi tespit davasıdır.

Davaya konu çekteki imzanın davacıya ait olduğu hususu ihtilaf konusu değildir.

Uyuşmazlık, davacı keşidecinin, davaya konu çek nedeniyle, davalı hamile borçlu olup olmadığına ilişkindir.

III-) Çekişmeli Vakıalar Hakkında Toplanan Deliller

Dava dilekçesi ve ekleri ile incelenmiştir.

IV-) Konuyla İlgili Mevzuat Hükümleri Ve Yargısal İçtihatlar

İİK'nın 72/1. Maddesi, "Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir." hükmünü,

İİK'nın 72/4. Maddesi, "Dava alacaklı lehine neticelenirse ihtiyati tedbir kararı kalkar. Buna dair hükmün kesinleşmesi halinde alacaklı ihtiyati tedbir dolayısıyla alacağını geç almış bulunmaktan doğan zararlarını gösterilen teminattan alır. Alacaklının uğradığı zarar aynı davada takdir olunarak karara bağlanır. Bu zarar herhalde yüzde yirmiden aşağı tayin edilemez." hükmünü,

6102 sayılı Kanun'un 687/1. maddesi, "Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." hükmünü içermektedir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2020/8526 E. 2022/5865 K. Sayılı ilamında "...TTK'nın 687. maddesi uyarınca keşideci ile lehtar arasındaki hukuki ilişkiden kaynaklanan şahsi def'ilerin ciro yolu ile hamil davalı bankaya karşı ileri sürülebilmesinin çekin iktisabında bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olması şartına bağlandığı, bu yönde bir delil bulunmadığı..." denilmiştir.

Yargıtay 19. Hukuk Dairesi 2013/17593 E. 2014/2284 K. Sayılı ilamında "...davaya konu çekin, ayıplı keçe karşılığı verildiğinin sabit olmadığı gerekçesiyle, davanın reddine..." denilmiştir.

V-) Sabit Görülen Vakıalar, Bunlardan Çıkarılan Sonuç ve Hukuki Sebepler

Somut olayda; davacı keşideci, davasını son halime karşı ikame ettiği, davaya çekteki imza ve çekin sıhhatini etkileyecek bir def'i ileri sürmediği, temel ilişkiye konu çek in kaybolması sebebi ile, çek bedelini dava dışı lehtara ödediğini ileri sürerek eldeki davayı ikame ettiği dosya kapsamıyla anlaşılmıştır.

Bilindiği üzere, kambiyo senetleri arkasındaki temel ilişkiden ve haktan bağımsız olarak borç içerirler. Kambiyo senetlerine özgü soyutluk ilkesi gereği senet metninden anlaşılamayan ve senedin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıran sahtecilik vb. mutlak def'iler dışındaki şahsi def'iler sadece senet lehtarına karşı ileri sürülebilir. Bedelsizlik iddiası, mutlak def'ilerden olmayıp şahsi def'idir.

İş bu nedenle de davacının iddialarını, davalı lehtar yönünden ayrı, davalılar ciranta ile son ciranta ve hamil yönünden ayrı değerlendirmek gerekmektedir.

6102 sayılı TTK'nun 687. maddesi uyarınca keşideci ile lehtar arasındaki hukuki ilişkiden kaynaklanan şahsi def'ilerin ciro yolu ile hamil olan davalıya karşı ileri sürülebilmesinin çekin iktisabında bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olma şartına bağlı olduğu, (Yargıtay 19. HD.nin 01/06/2015 tarih ve 2014/10394 esas, 2015/8019 karar), (Yargıtay 19. HD.nin 01/06/2015 tarih ve 2014/10394 esas, 2015/8019 karar), davalının çekin iktisabında bile bile borçlunun zararına hareket ettiği yönünde davacının bir iddiası bulunmadığı gibi buna ilişkin hiçbir delil bildirmediği,

davalı şirketin iyi niyetli 3. kişi sıfatıyla ve yetkili hamil olarak çekleri temlik cirosu ile devraldığının kabul edilmesi gerektiğinden, iddiaların ispat edilemediği anlaşılmakla açılan davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkememizin 25/07/2025 tarihli ara kararı ile icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesi yönünde tedbire hükmedildiği, ihtiyati tedbir nedeniyle davalı hamilin alacağa kavuşması geciktirildiğinden davalı lehine tazminata hükmedilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM (Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere):

1-Davacının davasının reddine,

2-Davalı vekilinin kötü niyet tazminatı talebinin kabulü ile,

Asıl alacağın %20'sine tekamül eden 140.000-TL kötü niyet tazminatının davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

3-Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 732,00-TL harcın mahsubu ile fazladan alınan 15.255,28-TL'nin yatıran tarafa iadesine,

4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 111.000,00-TL nisbi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

6-Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra yatırana iadesine,

7-Gerekçeli kararın HMK 321/2 maddesi gereği taraflara tebliğine,

8-Arabuluculuk ücreti olan 4700-TL'nin davacıdan alınarak hazineye irad kaydına,

Katip · E-imzalıdır. Hakim · E-imzalıdır.