Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/755 K.2025/659

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özet.

Davacının, Keşidecisi .....(T.C: ........) olan 0023212 seri numaralı .....Şubesi'ne kayıtlı olan çekin hamili olduğunu, 0023212 seri numaralı çekin, keşidecisi .......tarafından sadece imza atılarak (tarih, bedel lehtar kısımları boş şekilde) açık/boş çek olarak davacıya teslim edildiğini, davacının bu suretle ilgili çekin hamili sıfatını kazandığını, çek yaprağının muhatap bankası .....şubesi olup, keşideci ve hamil müvekkilin ikamet adreslerinin ve çekin keşide edildiği ve muhafaza edildiği yerin de Sakarya olması sebebiyle Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesinin yetkili olduğunu,

davacının ilgili çeki uhdesinde muhafaza etmekteyken yaklaşık 3-4 gün önce anılan çekin muhafaza ettiği yerlerde (ev, ofis, çanta, araç) mevut olmadığının, yapılan araştırmalar ve aramalar sonucunda davacının .....Şubesi 0023212 seri numaralı çeke ulaşamadığını, bunun üzerine davacı tarafından Sakarya Cumhuriyet Başsavcılığına 09.10.2025 tarihinde müracaat edilerek kayıp/çalıntı ihbarında bulunulduğunu, ayrıca çek keşidecisi olan .....de kayıp olayını öğrendiği gün olan 09.10.2025 tarihinde kendisinin de jandarmaya giderek kayıp ihbarı için müracaat ettiğini,

0023212 seri numaralı çekin kaybolması/çalınması nedeniyle ilgili çek kapsamında tedbir konulmasını, davacının hamili olduğu ve üzerinde sadece keşidecinin imzasını içeren ...Şubesi 0023212 seri numaralı çekin iptal edilmesini, ilgili bankaya müzekkere yazılarak ilgili çek üzerine tedbir konularak tedbiren ödemeden men kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.

Dava, TTK'nun 818/s maddesi yollaması ile çeklerde de uygulanması gereken TTK 757 ve devamı maddeleri uyarınca açılmış zayi nedeniyle çek iptali davasıdır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 818/1-s. maddesi gereğince; iptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrasının poliçeye ait hükümler çek hakkında da uygulanacaktır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 757. maddesine göre; iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.

TTK'nun 651. maddesi gereğince; kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyanın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir. Aynı kanunun 652. maddesine göre de; kıymetli evrakı zayi eden kimse, iptal kararı alarak hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. Keşidecinin senet üzerinde ileri sürebileceği bir hakkı mevcut değildir. Kaldı ki, çek iptali davası hasımsız olup, dava sonunda verilecek iptal kararı çek hamili 3. kişileri bağlamaz. Çekin iptal kararından sonra takibe konu olması halinde de, keşidecinin yine menfi tespit davası açarak bu çekten dolayı borçlu olmadığını ispat etmesi gerekir.

Çekin zayi olması nedeniyle iptal davasını, çekin zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan meşru hamil açabilir (Cebeci, Emine; Çekin Zıyaı ve İptali, Erzurum - 2014, s. 85).

Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi'nin 05/12/2024 T. 2024/1912 E. 2024/1788 K. Sayılı ilamında "...zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkının 6102 sayılı TTK.651/2. maddesi uyarınca çek hamiline ait olduğu, yine TTK nun 651. maddesinde genel hüküm ve özel hüküm niteliğindeki TTK. nun 818-(1)s) maddesi yollamasıyla aynı kanunun 757. maddesi uyarınca ancak hamilin zayi nedeniyle çek iptali davası açabileceği, esasen zayi olmuş çek hakkında keşidecinin,

ibraz süresi geçtikten sonra çekten cayabileceği veyahut hamile karşı menfi tespit davası veyahut da lehtara karşı menfi tespit ve/veya istirdat davası açması mümkün olduğu ve dolayısıyla bu halde davacının çek iptali davası açmasında hukuki yararı bulunmadığı dolayısıyla keşidecinin bu davayı açma hakkının bulunmadığı anlaşılmıştır. ( benzer nitelikte Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 19/04/2018 tarihli 2016/10022 - 2018/2952 sayılı ilamı ).

Açıklanan bu nedenlerle davacının istinaf isteminin esastan reddine karar verilmesi gerektiği değerlendirilmiştir. Ancak davanın aktif husumet yokluğu nedeni ile reddi gerekirken hukuki yarar dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddi doğru olmadığından kararın kaldırılarak düzeltilmiş gerekçe ile reddine karar verilmesi gerekmiştir...." denilmiştir.

Somut olayda davacı keşideci ....tarafından sadece imzalanan ve sait kısımları boş bırakılan ....Şubesi ...seri numaralı çekin zayi sebebiyle iptalini istemiştir. Adnan düdükçü kollukta verdiği ifadesinde çeki imzalayarak fakat bedel kısmını boş bırakarak sebze meyve alışverişinde kullanılmak üzere oğlu ....'ye verdiğini ancak bu çekin oğlu Hayrullah tarafından kaybedildiğini belirtmiştir. Çekin sadece imzalandığı ve diğer kısımlarının boş bırakıldığı anlaşılmaktadır.

Davacı ....da çekte yetkili hamil konumunda değildir. Bedel çekte zorunlu unsurlardır. Bedel içermeyen bir belgenin çek vasfında kabulü mümkün değildir. Kıymetli evrak niteliğinde olmayan belgenin TTK 757 maddesi uyarınca iptaline ya da zayi olduğunun tespitine karar verilemeyecektir.

Kıymetli evrak niteliğinde bulunmayan imzalı boş çek yaprağının üçüncü kişi tarafından doldurularak kullanılması halinde bu durum onlara karşı açılacak bir menfi tespit davasında ileri sürülmelidir. Ayrıca dava konusu çek davacıya keşide ve teslim edilmiş bir çek olmadığından davacının yetkili hamil sıfatı da bulunmamaktadır. Davacı bahsi konu çeki babası keşideci adına vekil olarak ödemede kullanmak üzere elinde bulundurmakta iken zayi etmiştir.

Bu nedenlerle, kıymetli evrak iptal koşullarının gerçekleşmediği anlaşılmakla davanın reddine karar verilmiştir.

Katip · e-imza Başkan · e-imza