Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/390 K.2022/202

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İddia ve savunmaların özeti;

Asıl davada davacı vekili 19/11/2018 tarihli dava dilekçesinde özetle;06/08/2017 tarihinde ... poliçe numaralı Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Poliçesi ile müvekkili sigorta şirketine sigortalı ... plakalı traktör cinsi araçta tek tarafları yaralamalı trafik kazasının meydana geldiğini, kazanın sigortalı araç sürücüsünün asli kusurundan kaynaklandığını, kaza neticesinde yaralanan ...hakkında yapılan başvuru üzerine 30/04/2018 tarihinde 67.691,74 TL ödeme yapıldığını, meydana gelen kazada davalı sürücünün asli kusurlu olduğunu, olay yerini terk ederek ZMMS genel şartlarını ihlal ettiğini beyanla ödenen 67.691,74 TL'nin ödeme tarihi olan 30/04/2018 tarihinden işleyecek reeskont faizi ile birlikte tahsilini talep ettiği anlaşılmıştır.

Dava dilekçesi, davalı tarafa usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş ancak davalı davaya cevap vermemiş, ön inceleme duruşmasına katılan vekili, davanın reddini talep etmiştir.

Birleşen davada davacı vekili 22/07/2019 tarihli dava dilekçesinde özetle;06/08/2017 tarihinde ... poliçe numaralı Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Poliçesi ile müvekkili sigorta şirketine sigortalı ... plakalı traktör cinsi araçta tek tarafları yaralamalı trafik kazasının meydana geldiğini, kazanın sigortalı araç sürücüsünün asli kusurundan kaynaklandığını, kaza neticesinde yaralanan ...hakkında yapılan başvuru üzerine 30/04/2018 tarihinde 67.691,74 TL ödeme yapıldığını, bu nedenle mahkememizin ...

Esas sayısına kayıtlı davanın açıldığını ancak ödemenin yetersiz bulunması sebebiyle sigorta tahkim komisyonuna yapılan başvuru neticesi 14/05/2019 tarihinde 53.708,00 TL ödeme yapıldığını bu nedenle öncelikle mahkememizdeki ... Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesini ve ödenen 53.708,00 TL'nin 14/05/2019 ödeme tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir.

Birleşen davada Davalı vekili mahkememizin ...

Esas sayılı dosyasına ibraz ettiği 05/09/2019 tarihli cevap dilekçesinde özetle;mahkememizin yetkisiz ve görevsiz olduğunu, yetkili mahkemenin Çarşamba Mahkemeleri olduğunu, görevli mahkemenin Tüketici Mahkemeleri olduğunu, müvekkilinin kaza tespit tutanağına göre her ne kadar kazanın oluşumunda asli kusurlu görünse de, kazanın gerçekleştiği asfalta mucur dökülmüş olmasının da kazanın oluşumunda etkili olduğunu, bu konuda eksik araştırma yapıldığını, ...'in müvekkilinin komşusu olduğunu, söz konusu taşıma işleminin kesinlikle bir hatır taşıması olduğunu, ...'in römorka her hangi bir zaruriyet sebebiyle binmediğini,

...'in binilmesi yasak olan, müvekkilin binmemesi yönünden ihtarına rağmen römorka binmiş olması nedeniyle müterafik kusur sahibi olduğunu, davacı sigorta şirketinin bu hususunda araştırmadığı ve bu konuda herhangi bir itirazda bulunmadığını, haksız ve yasal dayanaktan yoksun davanın reddini talep etmiştir.

Mahkememizin ... Esas ... Karar sayılı dosyası ile mahkememizin ... Esas sayılı dosyası ile birleştirme kararı, ... Esas ... Karar sayılı dosyası ile görevsizlik kararı verilmiş olup, BAM 3. HD'nin ... Esas ... Karar sayılı ilamıyla görevsizlik kararı kaldırılarak mahkememizin ... Esas sayılı dosyasına kayıt olmuş, birleşen dosya bu dosyadan tefrik edilerek mahkememizin ... esasına kaydedilmiştir. Mahkememiz Bu kerre ... esas 2020/673karar sayılı ilamı ile yetki ilk itirazını yerinde görmüş yetkili mahkemenin Çarşamba Asliye Hukuk Mahkemesi (Ticaret Mahkemesi sıfatıyla) olduğuna karar vermiştir.

Çarşamba Asliye Hukuk Mahkemesi hukuki ve fiili irtibat bulunması nedeni ile ... esas ve ... karar sayılı ilamı ile dosyanın Mahkememizin ... esas sayılı dosya ile birleştirilmesine karar vermiştir.

Toplanan deliller;

Hasar dosyası, ödeme belgesi, zorunlu mali sorumluluk poliçesi, ihtarname, kaza tespit tutanağı, araç tescil kaydı, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi'nden, Ayvacık Devlet Hastanesi'nden, Samsun Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nden dava dışı ...'e ait tedavi evrakları, ondokuz Mayıs Üniversitesi Hastahanesi'nce hazırlanan maluliyet raporu, Bilirkişi ...'den 11/07/2019 tarihli rapor ve aynı bilirkişiden 17/10/2019 tarihli ek rapor, arabuluculuk son tutanağı, sigorta tahkim komisyonu 2019/17345 sayılı başvuru dosyası,

Delillerin değerlendirilmesi ve gerekçe;

Asıl ve birleşen dava, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesinden kaynaklanan alacak davasıdır.

Dosya kapsamından davacı sigorta şirketi tarafından işleteni davalı olan ... plakalı traktörün kaza tarihini kapsar şekilde ... numaralı ZMS sigortası ile sigortalandığı, 06/08/2017 tarihinde meydana gelen trafik kazasında dava dışı yaralanan ...'e davacı tarafından bu dosya kapsamında 67.691,74 TL, birleşen dosya kapsamında 53.708,00 TL ödeme yapıldığı, davacının hasarın poliçe kapsamı dışında olduğunu ileri sürerek yapılan ödemeleri talep ettiği anlaşılmaktadır.

Dava dışı ...'in tedavi evrakları celp edilmiş, sağlık kurulu raporu aldırılmak üzere Çarşamba Asliye Hukuk Mahkemesi'ne talimat yazılarak ...Samsun Eğitim ve Araştırma Hastahanesi'ne sevk edilmiş, 17/04/2019 havale tarihli sağlık kurulu raporunun incelenmesinde; kazazede ...'in hayatı boyunca sürekli %20 oranında engelinin bulunduğu belirtilmiştir.

Dosya ekleriyle birlikte aktüerya bilirkişisi ...'ye tevdi edilmiş bilirkişi 11/07/2019 tarihli raporda özete; dava dışı kazazede ...'in 06/08/2017 tarihde meydana gelen tarafik kazası neticesinde %20 malul kalması nedeniyle ödeme tarihindeki verilere göre gerçek maddi zararının 89.294,59 TL olarak hesaplandığı, davacı sigorta şirketinin talebinin 67.691,74 TL olduğu belirtilmiştir.

Rapor taraflara tebliğ edilmiş davacı vekili rapora karşı itiraz dilekçesi ibraz etmiş, aynı bilirkişiden 17/10/2019 tarihli ek rapor alınmış, raporda birinci ihtimal olarak kazazedenin çalışıyor olduğu ihtimaline göre yapılan hesaplama sonucu ve HDI Sigorta Şirketi tarafından yapılan ödemelerin kazazedenin bakiye zararından 14.518,01 TL fazla olduğu, ikinci ihtimal olarak kazazedenin ev hanımı olduğu ihtimaline gör yapılan hesaplama sonucunda; davacı HDI Sigorta Şirketi tarafından yapılan ödemenin kazazedenin bakiye zararından 20.774,45 TL fazla olduğu kanaati bildirilmiştir.

Karadeniz Teknik Üniversitesi tarafından düzenlenen 30/03/2018 tarihli rapor ile Samsun Eğitim ve Araştırma Hastahanesi'nce düzenlenen 05/04/2019 tarihli raporun çelişkili olması nedeni ile itirazlar doğrultusunda yeniden maluliyet raporu alınmasına karar verilmiştir. ...'in Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesine sevkinin sağlanması için Çarşamba Asliye Hukuk Mahkemesine talimat yazılmış ...hastaneye sevk edilmiş olup Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi, 27/10/2021 tarihli raporunda 01/01/1973 doğumlu ...'in 06/08/2017 tarihinde geçirmiş olduğu trafik kazasına bağlı yaralanmasına bağlı olarak;

özürlülük Ölçütü Sınıflandırması ve özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu hakkında yönetmelik hükümlerine göre. Özürlülük oranının %14 olduğu, iyileşme süresinin kaza tarihinden itibaren 3 aya kadar uzayabileceği tespit edilmiştir.

Tazminat hesaplamlarında, Anayasa Mahkemesi'nin 17.07.2020 tarih ve E.2019/40, K.2020/40 sayılı iptal kararına göre, 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren ZMSS Genel Şartları'ndaki düzenlemelerin değil, Borçlar Kanunu ile Karayolları Trafik Kanunu düzenlemelerinin esas alınması ve tazminatın TRH 2010 yaşam tablosu ve progresif rant hesaplama yöntemi referans alınarak belirlenmesi gerektiği, (Bkz: Yargıtay 4. HD.nin 14.06.2021 tarih ve 14963/2953 sk.), davacını ev hanımı olması nedeni ile gelirin asgari ücret olarak değerlendirilmesi gerektiğinden yeniden hesap raporu alınması gerekmiştir.

Aktüerya bilirkişisi ... 23/12/2021 tarihli raporunda özetle , dosyadaki bilgi/belgelere uygun olarak tanzim edilmiş kazazedenin olay tarihi itibariyle ne iş yaptığı yönünde dava dilekçesinde bir açıklama bulunmadığından kazazedenin ev hanımı olarak değerlendirildiği, bu değerlendirme üzerinden hesaplama yapıldığı,

...'in 06/08/2017 Tarihinde Meydana Gelen Trafik Kazası Nedeniyle 3 Ay ile Geçici İş Göremezlik Halinde Kalması ve %14 Oranında Özür unun Oluşması Nedeni İle Davacı Sigorta Şirketi Tarafından Gerçekleştirilen Son Ödeme Tarihi Olan 14.05.2019 Tarihindeki verilere göre maddi zararının 108.055,29 TL olarak hesaplandığı davacı Sigorta şirketi tarafından kazazede ...'in 30/04/2018 tarihinde 67.691,74 TL, 14/05/2019 tarihinde 53.708,00 TL tutarında ödemelerin gerçekleştirildiğinin tespit edildiği,

son ödeme tarihi olan 14/05/2019 tarihi itibariyle davacı sigorta şirketi tarafından gerçekleştirilen ödemeler toplamının 127.725,67 TL olduğu yönünde görüş ve kanaatini bildirmiştir.

06/08/2017 tarihli kaza tespit tutanağının incelenmesinde kazanın davalı yönetimindeki ... plakalı traktörün yolun dik olması nedeni ile sürücünün aracını takviyeye almak için durduğu esnada aracın geriye doğru gidişine mani olamaması ve aracın devrilmesi sonucunda meydana geldiği, kazanın oluşumunda traktör sürücüsünün KTK'nun 52/1-b maddesini ihlal etmesi sebebi ile tam kusurlu olduğu anlaşılmıştır. Bu husus taraflar arasında uyuşmazlık konusu dahi değildir.

Kolluk aşamasında alınan ifadelerden ve kaza tespit tutanağından kaza sırasında dava dışı kazazede ...'in traktörün römorkunda yolcu olarak bulunduğu, aracın devrilmesi sırasında davacının traktör kasasından atlarken düşmesi ve traktörün altında kalması sonucunda yaralandığı, davalı sigortalı ve dava dışı ...'in aynı köyde ikamet ettikleri, aynı yöne gittikleri için davacının aracına bindiği anlaşılmıştır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve trafik mevzuatı uyarınca sürücü ve yolcuların araçların kullanılması sırasında koruyucu tertibatları kullanması zorunludur. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4. maddesinde sigorta şirketinin sigortalısına rücu edebileceği haller sayılmıştır. B.4.e maddesinde ise “Tazminatı gerektiren olay, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya yetkili makamlarca tespit edilmiş olan istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması veya patlayıcı, parlayıcı ve tehlikeli maddeleri taşıma ruhsatı bulunmayan araçlarda, bu maddelerin parlama, tutuşma ve infilakı yüzünden meydana gelmiş ise” sigorta şirketinin sigortalısına rücu edebileceği düzenlenmiştir.

Kaza tespit tutanağı, hazırlık aşamasında alınan ifadeler, iddia ve savunma dikkate alınarak tazminat ödemesi yapılan ...'in kaza sırasında römorkta yolcu olması sebebi ile Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının “...yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması...” maddesine göre kazazedenin yaralanması ile yasaklanan şekilde araçta taşınması arasında illiyet bağının bulunduğu, römorkun yük taşımacılığında kullanıldığı, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda, römorkta yolcu taşınmasının davacı sigortanın davalı sigorta ettirene rücu hakkını doğurduğu değerlendirilmelidir.

Samsun 19 Mayıs Üniversitesinin 27/10/2021 tarihli raporu, mahkememizce alınan hüküm kurmaya ve denetime elverişli görülen 23/12/2021 tarihli rapor dikkate alındığında ...'in sürekli iş göremezlik ve geçici iş göremezliğe ilişkin maddi zararının son ödeme tarihi olan 14/05/2019 tarihindeki verilere göre 108.055,29 TL olduğu, davacı tarafından dava dışı ...'e 30.04.2018 tarihinde 67.691,74 TL, 14.05.2019 tarihinde 53.708,00 TL ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.

Zararın meydana gelmesinde veya artmasında zarar görenin de kusurunun bulunması halinde söz konusu olan müterafik kusur Borçlar Kanunu'nun 44. maddesinde (6098 sayılı TBK md. 52) düzenlenmiştir. Buna göre zarara uğrayan, zarar doğuran eyleme razı olmuş veya kendisinin sebep olduğu hal ve şartlar zararın meydana gelmesine etki yapmış veya tazminat ödevlisinin durumunu diğer bir surette ağırlaştırmış ise, hakim tazminat miktarını hafifletebilir.

Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 130. maddesine göre; "Kamyon, kamyonet, römork ve yarı römorklarda yük üzerinde insan taşınması yasaktır.

Gerekli hallerde, kamyon, kamyonet, römork ve yarı römorklarla;

a) Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkındaki Yönetmelikte belirtilen ölçülere uygun oturma yerleri yapılması,

b) Kasa kenarlarının düşmeyi önleyecek şekilde kapalı ve üzerinin örtülü olması,

Şartıyla taşıma sınırının her tonu için 2 yolcu taşınabilir.

c) Kısa mesafelerde işçi taşınmasında kullanılacaklar için, kasanın yanı ve arka kapaklarının 90 cm. yükseklikte ve sağlam şekilde kapalı olması, karoser zemininden itibaren en az 120 santimetre yüksekliğinde elle tutulacak sağlam bir korkuluğunun bulunması şartı ile taşıma sınırının her tonu için ayakta 2 yolcu (işçi) taşınabilir. Bu amaçla kullanılan araçların üzeri açık olabilir.

d) Yükle birlikte yolcu ve hizmetlilerin taşınmasında aşağıdaki esaslara uyulması mecburidir.

1) Yüklerin sağlam olarak yerleştirilmiş ve bağlanmış olması,

2) Kasanın yan ve arka kapaklarının kapalı olması,

3) Yolcuların kasa içinde ayrılacak bir yerde oturtulması,

4) Yüklerin üzerine hiçbir şekilde yolcu bindirilmemesi, şartıyla yükle birlikte yolcu taşınabilir."

Römorkun yolcu taşımaya uygun olmadığı, herhangi koruyucu tertibatının koltuğunun kemerinin bulunmadığı, üstünün açık olduğu, yönetmelikte belirtilen şartların olmadığı dikkate alınarak Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 130. Maddesine aykırı olarak binilmesi nedeniyle müterafık kusur indirimi yapılması gerektiği değerlendirilmiş asıl dava ve birleşen davada tespit edilen tazminattan %20 oranında indirim yapılmıştır.

Davalı tarafın birleşen davada hatır taşımasına yönelik de itirazı bulunmaktadır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 87. Maddesine göre "Yaralanan veya ölen kişi, hatır için karşılıksız taşınmakta ise veya motorlu araç, yaralanan veya ölen kişiye hatır için karşılıksız verilmiş bulunuyorsa, işletenin veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin sorumluluğu ve motorlu aracın maliki ile işleteni arasındaki ilişkide araca gelen zararlardan dolayı sorumluluk, genel hükümlere tabidir." esası kabul edilmiştir.

Hatır taşıması bir kimseyi ücretsiz olarak ve bir karşılık almadan ve bir yararı bulunmadan taşıma halidir. Yani hatır için taşımada, taşımanın karşılıksız olması veya alınan karşılığın önemsiz olması gerekir. Taşıma, işletenin veya sürücünün değil taşınanın yararına olmalıdır.

Hatır taşımaları bir menfaat karşılığı olmadığından, bu gibi taşımalarda BK.nın 51. maddesi uyarınca tazminattan uygun bir indirim yapılması, gerek öğretide gerekse Yargıtay içtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiş bulunmaktadır.

Soruşturma aşamasında, alınan ifadelerden araçta bulunanların komşu oldukları aynı köyde ikamet ettikleri, ...'in davacının aracına kendi isteği ile bindiği, taşıma ile ilgili herhangi bir karşılık alınmadığı anlaşılmakla tazminat ödemesi yapılanın araçta hatır için taşındığının kabulü gerekmiş birleşen davada bilirkişi raporu ile tespit edilen 108.055,29 TL'den asıl davada talep edilen 67.691,74 TL çıkartıldıktan sonra kalan 40.363,55 TL'den müterafik kusur indirimi yapıldıktan sonra tespit edilen 32.290,84 TL bedelden % 20 oranında hatır taşıması indirimi yapılması gerekmiş birleşen davada 25.832,66 TL'nin 14.05.2019 tarihinden itibaren

işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiştir. Hatır taşımasının defi niteliğinde olması ve cevap dilekçesi verilme süresi içinde ileri sürülmesi gerektiğinden asıl dava dosyasında hatır taşıması indirimi yapılmamıştır.

Asıl dava dosyasında talep edilen 67.691,74 TL'den %20'si oranında müterafik kusur indirimi yapılmış ve 54.153,40 TL nin 30.04.2018 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Davalının haksız fiil faili olup kaza tarihinde rücu istemli eldeki dosyada ödeme tarihi itibariyle ödenen miktar kadar sebepsiz zenginleştiği dikkate alınarak ödeme tarihinde temerrüde düştüğü kabul edilmiş, taraflar arasında sözleşmenin olması aracın niteliği dikkate alınarak talep gibi faize hükmedilmiştir.

Katip · ¸ Hakim · ¸