Adana Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2025/555 K.2025/549

Hatay 6. Asliye Hukuk Mahkemesi ile İskenderun Asliye Ticaret Mahkemesi arasındaki olumsuz görev uyuşmazlığının merci tayini yolu ile giderilmesi talebi sonucu Dairemize gelen dosyanın incelenmesinde;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının ... nolu tesisatta sayaçtan geçmeksizin ölçümsüz şekilde, sayaç çıkış kablosunu direkten gelen giriş sigortasına takmak suretiyle elektrik enerjisi tükettiğini, bu nedenle hakkinde kaçak elektrik kullanım tespit tutanağı düzenlendiğini, kaçak elektrik kullanım bedelinin davalı tarafından ödenmemesi üzerine bedelin tahsili için Hatay İcra Müdürlüğünün 2022/... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, ancak davalının haksız olarak takibe itiraz etmesi üzerine takibin durdurulduğunu belirterek davalının yapmış olduğu haksız ve kötü niyetli itirazın iptali ile takibin devamına, %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Hatay 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 11/11/2024 tarih ve 2024/...-...

E-K sayılı kararı ile; "davanın kaçak elektrik kullanımı nedeniyle başlatılan icra dosyasına yapılan itirazın iptali istemine ilişkin olduğu, icra takibine dayanak icra dosyasında mevcut belgeye göre ... sözleşme numaralı abonelik için tutanak düzenlendiği, aboneliğin ticarethane olarak belirtildiği, tarafların tacir olması ve takibe konu aboneliğin ticarethane aboneliği olması nedeniyle davanın ticari dava niteliğinde olduğu,

ihtilafın asliye ticaret mahkemesince çözümlenmesi gerektiği, Hakimler ve Savcılar Genel Kurulu'nun 07/07/2021 tarih ve 608 sayılı kararı ile İskenderun Asliye Ticaret Mahkemesi yargı çevresinin Hatay ilinin mülki sınırları olarak belirlendiği, dolayısıyla davada İskenderun Asliye Ticaret Mahkemesi'nin görevli olduğu anlaşılmakla" görevsizlik kararı verilmiştir.

İskenderun Asliye Ticaret Mahkemesinin 25/12/2024 tarih ve 2024/...-... E-K sayılı kararı ile;" dosya arasında bulunan 23 Temmuz Vergi Dairesi cevap yazısına göre davalının tacir olmadığı, elektrik aboneliğin ticarethane olarak düzenlenmesinin davayı ticari dava haline getirmeyeceği, zira işin ticari nitelikte olması veya sayılmasının davanın ticari dava olarak kabulü için yeterli olmadığı, tarafların sıfatına ve davanın niteliğine göre nispi ya da mutlak nitelikteki bir ticari dava söz konusu olmadığı, buna göre uyuşmazlığın çözümünde Hatay 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu anlaşıldığından" karşı görevsizlik kararı verildiği, her iki mahkeme arasında oluşan görev uyuşmazlığının çözümü için dosyanın merci tayini ile dairemize gönderildiği anlaşılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, Hatay İcra Müdürlüğünün 2022/... Esas sayılı dosyasına yapılan vaki itirazın iptali ve icra inkar tazminatı istemlerine ilişkindir.

Ticaret mahkemelerinin görevi TTK'nın 5.maddesinde düzenlenmiş ve maddenin 1. bendinde "Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir." denilmiştir.

Bir davanın ticari dava olup olmadığı TTK'nın 4. maddesinde gösterilen ilkelere göre belirlenmekte olup, ticari davalar kendi aralarında mutlak ticari davalar ve nispi ticari davalar olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Mutlak ticari davalar için tarafların sıfatlarına ve dava konusunun ticari işletme ile ilgili olup olmadığına bakılmazken, nispi ticari davalarda dava konusunun ticari işletme ile ilgili olup olmadığı kriter olarak kabul edilmiştir.

Ticari işletme, TTK'nın 11/1.maddesindeki tanıma göre; esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir. Esnaf işletmesi ile ticari işletme arasındaki sınırın ise Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılacak kararname ile belirleneceği hükme bağlanmıştır.Kanunda ticari işletme için herhangi bir miktarda gelir değil, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşar düzeyde gelir sağlama amacı aranmıştır.

Türk Ticaret Kanunu'nun 3.maddesinde; "ticari iş" kavramı açıklanmış ve "Bu Kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir." denilmiştir.

Ticaret hayatının temel sujesi olan "tacir" de yine işletme kavramı bağlamında tanımlanmış ve "bir ticari işletmeyi kısmen de olsa kendi adına işleten kişi"ye tacir deneceği TTK'nın 12/1.maddesinde belirtilmiştir.

Türk Ticaret Kanunu tacir kavramını gerçek kişiler ve tüzel kişilerde ayrı ayrı ele almış, gerçek kişilerde tacir sıfatının kazanılması bir ticari işletmenin mevcut olması, bir ticari işletmenin işletilmesi ve ticari işletmenin kısmen de olsa o kişi adına işletilmesi unsurlarına bağlanmıştır.

Buna göre; ticari davalar, mutlak ticari davalar ve nispi ticari davalar olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır.

Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın sırf dava konusunun TTK'da düzenlenmesi nedeniyle ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar TTK'nın 4/1. maddesinde bentler hâlinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra ve İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır.

Bu gruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.

Nispi ticari davalar ise, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması hâlinde ticari nitelikte sayılan davalardır. TTK'nın 4/1.maddesine göre her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir

Bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; dosya arasında bulunan 23 Temmuz Vergi Dairesi cevap yazısına göre davalının tacir olmadığı, tarafların sıfatına ve davanın niteliğine göre nispi ya da mutlak nitelikteki bir ticari dava söz konusu olmadığı, buna göre uyuşmazlığın çözümünde Hatay 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu anlaşıldığından Hatay 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M

... · Başkan · ... ... · Üye · ... ... · Üye · ... ... · Katip · ...