Adana Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2024/2209 K.2024/1545

.... Asliye Hukuk Mahkemesi (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) ile ... Asliye Ticaret Mahkemesi arasında oluşan görev uyuşmazlığının merci tayini yoluyla giderilmesi talep edilmekle dosya kapsamı incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Taraflar arasındaki ortaklık ilişkisinin feshi ile ... Mobilya San. Ve Tic. A.Ş isimli şirketin tasfiye edilerek müvekkilinin işbu şirket bünyesinde yer alan tüm alacaklarının hissesi oranında ortaklığın kurulduğu günden bu yana işlemiş işleyecek faizi ile birlikte müvekkiline verilmesini, talebinin kabul görmediği taktirde müvekkilinin gizli ortağı olduğu ... Mobilya San. Ve Tic. A.Ş isimli şirkete havi ortaklık payına tekabül eden değerin ve taraflar arasındaki gizli ortaklık sözleşmesinin yapıldığı tarihinden bu yana müvekkilinin alması gereken kar payının faizi ile birlikte müvekkiline ödenmesine karar verilmesini yargılama giderleri ile vekalet ücretinin arşı yana tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili cevap diekçesinde özetle; Görev itirazında bulunduklarını, görevli mahkemenin asliye hukuk mahkemesi olduğunu, husumet itirazında bulunduklarını, müvekkilleri aleyhine açılan haksız ve dayanaktan yoksun bu davanın görevsizlik-yetkisizlik, husumet yokluğu ve davanın nevi itibariyle usul yönünden yanlış olarak açılması nedeniyle usulden reddine, sayın mahkeme aksi kanaate ise davanın esastan reddine reddine karar verilmesini talep etmiştir.

.... Asliye Hukuk Mahkemesi (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) kararında; "Somut uyuşmazlıkta davacının talebinin ticari nitelikli davaya ilişkin olduğu görülmüştür.

Hangi işlerin ticari nitelik taşıdığı konusunda 6102 sayılı TTK.nın 3 ve 19 maddelerinde düzenleme vardır. Bu düzenlemeler uyarınca, bir işin ticari sayılabilmesi için şu dört ölçütten en azından birisine uygunluk taşıması gerekir :

a-TTK’da Düzenlenen İşler: TTK.nın 3. Maddesi uyarınca, kanunda düzenlenen hususlar, tarafların tacir olup olmadığına veya işin ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticaridir.

b-Bir Ticari İşletmeyi İlgilendiren İşler: Kanunda düzenlenmiş olmayan, fakat bir ticari işletmeyi ilgilendiren işler de ticaridir (TTK.nın 3. madde.). Buradaki ilginin çok dar yorumlanmaması gerekir. Ticari işletmenindoğrudan doğruya konusuna girmemekle birlikte dolaylı olarak onunla ilgisi (uygun bir illiyet bağlantısı) bulunan bütün hususlardan doğan işler de ticaridir.

c-Ticari İş Karinesi: Bu ölçüte göre, bir tacirin borçlarının (her türlü iş, işlem ve eyleminin) ticari olması kuraldır. Dolayısıyla, tacirlerin yaptıkları işlerin, ticari işletmeleri ile ilgili olduğu var sayılır. Tüzel kişi tacirlerde bu kuralın hiçbir istisnası yoktur; onların tüm işlemleri ticari sayılır.

Nitekim Yargıtay, tüzel kişi tacirlerin tüm işlemlerinin ticari olmasından hareketle, bir limited ortaklığın, kendi işlerinde kullanmak üzere araç satın almasının, tüketici sözleşmesi olarak nitelenemeyeceğine karar vermiştir. Buna karşılık, TTK.

Nın 19 .maddesi anılan kurala, gerçek kişi tacirler bakımından istisna getirmiştir: Gerçek kişi tacir, işlemi yaptığı zamanda bunun ticari işletmesi ile ilgili olmadığını, karşı tarafa açıkça bildirirse veya işin ticari sayılmasına halin icabı (somut olayın özellikleri) müsait değilse borç adi sayılır.

d-Taraflardan Birisi İçin Ticari Olan Sözleşmeler: Yukarıdaki ikinci ve üçüncü ölçütlerin uygulandığı bazı hallerde, işin bir taraf için ticari, fakat diğer taraf için adi olması olasılığı mevcuttur. Bu olasılık gözetilerek, TTK. 19/II’de öngörülmüş olan son ölçüt uyarınca, taraflardan birisi için ticari olan sözleşme, diğer taraf için de ticari sayılır. Örneğin bir esnaf, memur ya da öğrenci ile bir tacir arasındaki herhangi bir sözleşme, tacir olmayan taraf için de ticari niteliktedir.

Dava yukarıdaki açıklamalara göre ticari iş kapsamındadır. .5235 Sayılı Yasanın 7. Maddesi:

"Hukuk mahkemelerinin yargı çevresi, bulundukları il merkezi ve ilçeler ile bunlara adlî yönden bağlanan ilçelerin idarî sınırlarıdır. (Ek cümle:22/7/2020-7251/55 md.) Ancak özel kanunlarla kurulanlar da dâhil olmak üzere, hukuk mahkemelerinin yargı çevresi, il ve ilçe sınırlarına bakılmaksızın Adalet Bakanlığının önerisi üzerine Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenebilir.

(Mülga ikinci fıkra:22/7/2020-7251/55 md.)

Coğrafî durum ve iş yoğunluğu göz önünde tutularak bir hukuk mahkemesinin kaldırılmasına veya yargı çevresinin değiştirilmesine, özel kanunlarında yargı çevresi belirtilmemiş olan hukuk mahkemelerinin yargı çevresinin belirlenmesine, Adalet Bakanlığının önerisi üzerine Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca karar verilir." hükmünü düzenlemiştir.

Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun 07/07/2021 tarih, 608 karar numaralı kararı ile;

"...

... Asliye Ticaret Mahkemesi yargı çevresinin ... ilinin mülki sınırları,

...Olarak belirlenmesine,

İş bu kararın 01.09.2021 tarihinden itibaren uygulanmasına,.." karar verilmiştir.

Tüm bu açıklamalar değerlendirildiğinde açılan davanın ticari dava olduğu ve görevli mahkemenin ticaret mahkemesi olduğu, HSK Genel Kurulunun kararı ile davaya bakmakla görevli mahkemenin ... Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu, mahkememizin görevsiz olduğu kanaatiyle HMK'nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereğince davanın dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine" dair hüküm tesis etmiştir.

... Asliye Ticaret Mahkemesi vermiş olduğu kararında; "Dava, adi ortaklığın fesih ve tasfiyesi istemine ilişkindir...

Vergi Dairesi ve Ticaret Sicil Müdürlüğü yazı cevaplarından davacıların ve davalı M. U.'nun tacir olmadığı, adi ortaklığın fesih ve tasfiyesi istemli davanın TTK'da belirtilen mutlak ticari davalardan olmadığı, bu nedenle uyuşmazlığın çözümünde Asliye Ticaret Mahkemesi görevli olmayıp, genel görevli Asliye Hukuk Mahkemesi görevli olduğundan ilk derece mahkemesince göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön görülmemiştir.''hükmünü vermiştir.

Somut olayda; davacının, davalı şirketin gizli ortağı olduğundan bahisle taraflar arasındaki ortaklık ilişkisinin feshi ile davalı şirketin tasfiye edilerek alacaklarının hissesi oranında tahsilini talep ettiği, davacının tacir olmadığı, adi ortaklığın fesih ve tasfiyesi istemli davanın TTK'da belirtilen mutlak ticari davalardan olmadığı, bu nedenle uyuşmazlığın çözümünde genel görevli Asliye Hukuk Mahkemesi görevli olduğuna" dair görevsizlik kararı vermiş, dosyayı merci tayin talebi ile Dairemize göndermiştir.

Dosyanın istinaf incelemesinde, .... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla vermiş olduğu görevsizlik kararının usul ve yasaya uygun olduğu, davacının dava dilekçesinde açıkça davalı ... Mobilya Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'nin tasfiyesi ile davalılardan olan tüm alacağının tespit ve tahsilini talep ettiği, A.Ş.'ye ilişkin hükümlerin Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenmesi nedeniyle eldeki davaya Ticaret Mahkemesi'nin bakması gerektiği, HSK'nın 07/07/2021 tarih ve 608 karar sayılı kararı gereği ... il hudutları içindeki ticari davalara bakma görevinin ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nde olduğu inancına varılmakla bu yönde hüküm tesisi gerekmiştir.

Başkan e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Katip e-imzalıdır