Adana Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2022/508 K.2022/330

Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... tarih ve ... E.-... K. sayılı kararı ile kurulan hüküm nedeniyle davalı vekilinin istinaf başvurusu ile ilgili yapılan incelemede;

DAVACI VEKİLİ ...ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE (TİCARET MAHKEMESİ SIFATIYLA) VERDİĞİ DAVA DİLEKÇESİNDE ÖZETLE: ... Belediyesi ile müvekkili arasında yapılan anlaşma ile Mersin, ..., ... mah bulunan ...

Fabrikası çevresinde kurum çalışanlarının talebi doğrultusunda müvekkilinin çevre düzenlemesi yaptığını, pazar yeri olarak kullanılan alana A ile işaretli kısıma 7758.834 m2 parke, B ile işaretli kısıma da 23,98m2 bordür döşediğini, 2018 yılının 4. ayında işin yapıldığını, 9 gün işçiliği olan işin, çıkma parke taşlarla 20 kişilik işçi çalıştırılarak yapıldığını, işin yapımından sonra defalarca belediye yetkilileri ile görüşülüp işin karşılığı alacağın talep edildiğini, ancak davacı ... yetkililerince müvekkilinin oyalandığını, para olmadığı, seçim olacağı vb. bahanelerle geçiştirildiğini, müvekkilinin son olarak ...

Belediyesine alacağını almak için gittiğinde bu defa da 01.03.2019 -30.03.2019 tarihleri arasında müvekkilinin yaptığı iş ile ilgili olarak ... Mühendislik firması adında bir firmaya fatura kesildiğini öğrendiğini ve durumu belediyeye şikayet konusu yaptığını, ancak hiçbir sonuç alamadığı gibi davacının Bimer aracılığı ile de yaptığı şikayete de ... Belediyesi tarafından her nedense cevaben davacı şirket tarafından ...

Belediyesine iş yapılmadığının ifade edildiğini, müvekkilinin suç duyurusunda bulunduğunu ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... E sayılı soruşturma dosyası ile soruşturmaya devam edildiğini, yapılan işe dair 73.469,76-TL bedelli faturanın ödenmesi konusunda ... 5. Noterliğinin 10.02.2020 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin keşide edilerek davalıya tebliğ edildiğini, davalı kurumun ise ...

1. Noterliğinin ... yevmiye numaralı 19.02.2020 tarihli cevabı ile " kurumca Kamu İhale Kanunu uyarınca yapılan bir ihale ve yahut doğrudan temin usulü ile herhangi bir mal ve hizmet alımı talebi yapılmadığı" gerekçesi ile cevaplarını ve itirazlarını taraflarına bildirdiğini, bu nedenlerle davanın kabulü ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 73.469,76-TL'sı iş bedeli alacağının işin yapımı tarihi olan 30.03.2019 tarihinden itibaren ticari( avans faizi) ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALI VEKİLİ ...ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE (TİCARET MAHKEMESİ SIFATIYLA) VERDİĞİ CEVAP DİLEKÇESİNDE ÖZETLE: Davalı kurumun resmi bir kurum olduğunu, yapacağı ya da yaptıracağı tüm iş ve işlemlerin mevzuata uygun olarak yapılması gerektiğini, Belediye Başkanlığınca bu tarz iş ve işlemlerin Kamu İhale Kanunu'na uygun şekilde yapıldığını, dava ve faturaya konu yer ile ilgili olarak yapılan iş ve işlemlere ait tüm belgeleri dosyaya sunduklarını, söz konusu alan için KİK'na uygun şekilde 22/d doğrudan temin işleminin 22/03/2019 tarihinde yapıldığını, işi en iyi teklifi veren ... isimli kişinin yaptığını, söz konusu iş,

işlem ve iddia edilen alacakların yazılı belge ile ispatı zorunlu olduğunu, davacının tanık dinletme taleplerine muvafakatlarının olmadığını, haksız ve yersiz olarak açılmış olan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

...ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ (TİCARET MAHKEMESİ SIFATIYLA) 04/10/2021 TARİH VE ...E.-...K. SAYILI KARARI İLE; 1-Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, 2-Dosyanın HSK'nın 07/07/2021 tarih ve 608 sayılı kararı ile Mersin Asliye Ticaret Mahkemesi faaliyete geçirildiğinden görevli ve yetkili Mersin Asliye Ticaret Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE," karar verilmiş, dosya Mersin Ticaret Mahkemelerine gönderilmiştir.

MERSİN 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARARI:"....davacı tarafından eser sözleşmesinden kaynaklı alacağın tahsili için eldeki davanın açıldığı ve ...

1.Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından davaya asliye ticaret mahkemesi sıfatı ile bakıldığından bahisle HSK' nın 07.07.2021 tarihli ve 608 karar sayılı kararı uyarınca dosyanın mahkememize gönderildiği, ancak verilen görevsizlik kararının usul ve yasaya aykırı olduğu, zira davalı ...BELEDİYE BAŞKANLIĞININ KAMU İDARESİ OLUP TACİR SIFATININ BULUNMADIĞI, bu nedenle eldeki davaya ticaret mahkemesi sıfatı ile bakılamayacağı nitekim karar duruşmasına kadar davaya Asliye Hukuk Mahkemesi sıfatı ile bakıldığı,

bu hali ile verilen gönderme kararının usule aykırı olduğu anlaşılmakla mahkememizin görevsizliği sebebi ile davanın usulden reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Yine Konuya ilişkin Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 2016/1401 Esas 2016/7247 Karar sayılı ve 20/06/2016 tarihli emsal bir kararında "...Yozgat 1. Asliye Hukuk Mahkemesince (Aile Mahkemesi sıfatıyla) Yozgat ilinde aile mahkemeleri kurulması nedeniyle dosyanın devrine karar verildiği,

dosyanın devredildiği Yozgat Aile Mahkemesince görevsizlik kararı verilmiş ise de Yozgat 2. Asliye Hukuk Mahkemesince verilmiş karşı bir görevsizlik kararı bulunmadığı anlaşılmış olup, buna göre, mahkemeler arasında karşılık olarak verilmiş bir görevsizlik kararı bulunmamakta olup, olumsuz görev uyuşmazlığından bahsedilebilmesi için dosyanın gönderilmesine karar verildiği Yozgat 2. Asliye Mahkemesinin de karşı görevsizlik kararı vermesi ve bu kararın kesinleşmesi gerektiğinden dosyanın mahalline iadesine..." şeklinde karar verilmiştir.

Emsal nitelikteki yargıtay ilamı gözetilerek ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından Ticaret Mahkemesi sıfatıyla dava dosyasının HSK'nın 07/07/2021 tarih ve 608 karar sayılı genel kurul kararı ile dosyanın mahkememize gönderilmesine karar verilmekle birlikte verilen bu kararın görevsizlik kararı olmadığı, mahkememizce görevsizlik kararı verilmesi nedeniyle daha önce verilmiş karşılık bir görevsizlik kararı bulunmadığından olumsuz görev uyuşmazlığından söz edilemeyeceğinden mahkememizin kararının istinaf edilmeksizin kesinleştiğinde görevli ve yetkili ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesine (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) gönderilmesine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere 1-6100 sayılı HMK'nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri uyarınca göreve ilişkin dava şartı noksanlığı sebebi ile davanın USULDEN REDDİNE, 2- Talep halinde ve kararın kesinleştiği tarihten itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde (HMK'nun 20. Maddesi) Mahkememize başvurulması halinde dava dosyasının görevli ve yetkili ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesine Gönderilmesine, " şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili 18/01/2022 tarihli istinaf dilekçesinde;

Mahkemece her ne kadar görevli olunmadığı yönünde karar verilmiş ise de. 08.07.2021 tarihli ve 31535 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan HSK'nın 07.07.2021 tarih ve 608 sayılı kararında.

“Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun, yeni kurulan (Alanya, Aydın, Balıkesir, Diyarbakır, Manisa, Muğla, Sakarya ve Tekirdağ) Asliye Ticaret Mahkemeleri ile mevcut bulunan (Adana, Ankara, Ankara Batı, Antalya, Bakırköy, Bursa, Denizli, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep, Gebze, İskenderun, İstanbul, İstanbul Anadolu, İzmir, Karşıyaka, Kayseri, Kocaeli, Konya, Mersin, Samsun, Şanlıurfa ve Trabzon) Asliye Ticaret Mahkemelerinin yargı çevrelerinin belirlenmesine ve bu kararın 09.01.2021 den itibaren uygulanmasına” karar verildiğini,

İş bu kararda “bu tarihten sonra açılan davalara uygulanacaktır” hükmü bulunmadığından devam eden davalara da uygulanacağının açıkça ortada olduğunu ve bu nedenle iş bu davada yetkili mahkemenin Mersin Ticaret Mahkemeleri olduğunu,

Sonuç itibariyle; İstinaf başvurularının kabulü ile, Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... tarihli kararının kaldırılmasını ve talepleri doğrultusunda karar verilmesini istemiştir. Davacı vekili istinaf dilekçesine karşı beyanda bulunmamıştır.

DELİLLER

İstinaf incelemesine esas; Yerel mahkemenin dosyası içerisinde bulunan belge ve kayıtlar.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak davasıdır.

Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun 07/07/2021 tarih, 608 karar numaralı kararı ile; Mersin Asliye Ticaret Mahkemesi yargı çevresinin Mersin ilinin mülki sınırları olarak belirlenmesine ve iş bu kararın 01/09/2021 tarihinden itibaren uygulanmasına karar verilmiştir.

Dava tarihi 24/07/2020 olup, HSK'nın yargı çevresini belirleyen kararının uygulamaya geçtiği tarihten önce dava açılmıştır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 1'inci maddesi mahkemelerin görevinin ancak yasa ile belirlenebileceğini ve göreve ilişkin kuralların kamu düzenine ilişkin olduğunu açıkça ifade etmiştir. Kesin yetki halleri de bu çerçevede değerlendirilir.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Kanuni hakim güvencesi" başlıklı 37'nci maddesinde "Hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz." denilerek görev ve kesin yetki kurallarının gücü, tabii hakim ilkesi olarak ifade edilen evrensel bir ilkenin anayasa hükmü haline getirilmesi suretiyle ortaya konmuştur.

Bu evrensel ilkenin açıklanması gerekir ise, yargılanacak olan uyuşmazlığın gerçekleşmesinden önce, yürürlükte bulunan yasalar aracılığıyla görevi, yetkisi ve işleyişi (yani izleyeceği yargılama usulü) belirlenmiş olan mahkemenin hakimine tabii hakim, bunu öngören ilkeye de tabii hakim ilkesi denir.

Dava açmanın yargılama hukukuna ilişkin en önemli sonuçlarından biri davanın açılması anında görevli ve yetkili olan mahkemenin artık davayı inceleme zorunluluğunun doğmasıdır. Nitekim yasa değişikliklerinde dahi ayrı ve açık bir geçiş hükmü yoksa mahkemeler görevsizlik kararı vererek ellerinde derdest bulunan dosyaları yeni kurulan mahkemeye gönderemezler.

Nitekim bu konuda 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un "Geçiş hükümleri" başlıklı Geçici 1'inci maddesinin 1 numaralı fıkrasında "Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış olan davalar açıldıkları mahkemelerde görülmeye devam eder" düzenlemesi ile bu durum açıkça belirtilmiş iken, 4787 Sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanunun geçici 1. Maddesinde ise.

“Aile Mahkemesi kurulan yerlerde bu mahkemeler faaliyete geçtiğinde, yargı çevresinde ve görev alanına giren sonuçlanmamış dava ve işler, yetkili ve görevli aile mahkemelerine devredilir.” açık hükmüne istinaden diğer mahkemeler, Aile Mahkemelerinin görev alanına giren dava ve işleri bu mahkemelere devretmiştir. Aynı hususlar, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 18.05.2011 tarihli ve 2011/11-233 E., 2011/330 K. sayılı kararında da vurgulanmıştır.

Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun yargı çevresi belirlemesine ilişkin 07/07/2021 gün ve 608 sayılı kararında Asliye Ticaret Mahkemeleri'nin yargı çevresi belirlenmiş olup, bu karar 01/09/2021 yürürlük tarihinden sonra açılacak davaları ilgilendirir. Zira söz konusu 608 sayılı kararda; kurulmasına karar verilen Asliye Ticaret Mahkemeleri'nin yargı çevrelerinin kuruldukları illerin " mülki sınırlarını " kapsayacak şekilde belirlenmesine ve kararın 01/09/2021 tarihinden itibaren uygulanmasına karar verilmiş olup, halihazırda açılmış davaların il merkezlerinde yeni kurulan Asliye Ticaret Mahkemelerine devredileceğine ilişkin açık bir düzenleme mevcut değildir.

O hâlde, yeni bir mahkemenin faaliyete geçirildiği tarihten önce derdest bulunan davaların, istek üzerine veya doğrudan doğruya görevsizlik ya da gönderme kararı ile yeni kurulan mahkemeye gönderilmesine olanak bulunmamaktadır. (Yargıtay 5.H.D.'nin 21/02/2022 tarihli ve 2022/1073 E., 2022/2686 K. sayılı kararında da belirtildiği şekilde)

Açıklanan bu hukuki ve maddi olgular karşısında somut olay irdelendiğinde; dava tarihi 24/07/2020 olup, davanın 01/09/2021 tarihinden önce açıldığı, yukarıda da ifade edildiği üzere, taraflar arasındaki uyuşmazlığı yargılayacak ve çözecek olan mahkeme, uyuşmazlığın doğmasından önce kanunen belli olan ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi (Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla) olup, dava tarihinden sonra kurulan ve faaliyete geçirilen Mersin Asliye Ticaret Mahkemesi'nin görevli kılınması olanaklı değildir. (Aynı yönde Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 04/04/2019 tarihli 2017/11-10 esas - 2019/401 karar sayılı ve Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 17/05/2011 tarihli 2009/13600 esas - 2011/6019 karar sayılı ilamları).

Bu sebeple Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin, göreve yönelik dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine ilişkin kararı yerindedir.

Ayrıca 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 4. maddesine göre, bir davanın ticari dava sayılması için ya uyuşmazlık konusu işin taraflarının her ikisinin birden ticari işletmesiyle ilgili olması ya da tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesiyle ilgili olup olmamasına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu veya diğer kanunlarda o davaya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin bakacağı yönünde düzenleme bulunması gerekir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/II. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira; Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.

6335 sayılı Kanun'un 2. maddesi ile değişik 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca ticari davalar asliye ticaret mahkemelerince görülerek karara bağlanır. Diğer taraftan aynı düzenleme gereğince, asliye ticaret mahkemeleri ile diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’ndan ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 6335 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki halinden farklı olarak iş bölümü ilişkisi değil, görev ilişkisidir. Göreve ilişkin düzenlemeler, 6100 sayılı Hukuk Muhakemesi Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca kamu düzenine ilişkin olduğundan yargılamanın her aşamasında mahkemece resen dikkate alınır.

Somut olayda; uyuşmazlık eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup bu tip davaların ticari dava olduğuna ya da Asliye Ticaret Mahkemesinde görüleceğine ilişkin yasal düzenleme bulunmamaktadır. O halde mevcut davanın ticari dava olarak kabulü ve mahkemenin uyuşmazlığı Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla çözmesi için uyuşmazlık konusu işin her iki tarafın birden ticari işletmesi ile ilgili olması zorunludur.

Eldeki davada davacı yüklenici, davalı iş sahibi ise belediyedir. 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunun 16. maddesi uyarınca belediye'nin tacir olarak kabulü mümkün değildir. Bu nedenle 6100 Sayılı HMK'nun 2. Maddesi gereğince davaya bakmaya Asliye Hukuk Mahkemesi görevli olup, yargılamaya Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla devam edilmesi de mümkün değildir.

Sonuç olarak: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.