Adana Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2024/21 K.2024/320

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 16/11/2023 tarih ve ... Esas-... Karar sayılı kararı ile kurulan hüküm nedeniyle davacı vekilinin istinaf başvurusu ile ilgili yapılan incelemede;

DAVACI VEKİLİ DAVA DİLEKÇESİNDE ÖZETLE

müvekkili ile davalı arasında yapılan 2017 yılındaki ... sayılı satış sözleşmesi çerçevesinde davalı tarafından imal edilip montajı yapılacak “...

Makinası“ sözleşmede açıklandığı şekliyle 100 gün içerisinde üretim hattı ve mahya presinin teslim edilmediği ve montaj ile devreye alma işleminin yapılma aşamasında makinanın çalışmasına ilişkin deneme ve test çalışmaları yapıldığında çalışmasında çeşitli problemlerin doğması ve makinanın çalışmaması sebebiyle makine gövdesinde yer alan tüm parçalar sökülmek suretiyle ayrılmış, ana gövde kurulduğu yerde bırakıldığını,

diğer tüm parçalar bakılmak tamir edilmek gerektiğinde değiştirilmek için davalı tarafından imalathaneye götürülmüş ise de bu süreçten sonra davalı tarafından yeniden Igdır iline getirilip ana gövdeye monte edilip makinenin çalışır halde teslim edilmediğini, sözleşme gereği 14.04.2017 tarihinde 50.000.00 TL firmanın banka hesabına gönderildiğini, kalan diğer tutar 200.000.00 TL Ağustos 2017 ayı ile Ekim 2017 ayları arasındaki dönemde 13 ayrı çek düzenlenerek ödendiğini,

cihazın gelişi aşamasında gelen şirket çalışan ve sorumlusu olan kişilere de 15.000.-TL civarında masraf statüsünde ödeme yapıldığını ancak ödemeyi alanların herhangi bir makbuz ya da belge vermediğini, sözleşme gereği ödemenin de yapılmış olmasına karşılık cihazın Iğdır iline getirilip montajı ve çalıştırılması yapılmamış olduğundan şirketin temerrüde düştüğünü, müvekkilinin maddi manevi zarara uğradığını, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla öncelikle sözleşmeye esas ...

Makinası’nın gerekli parçalarının makinanın bulunduğu yere getirilip, montajının yapılıp, çalışır halde mahkemece görevlendirilecek teknik elemanların düzenleyeciği rapora dayalı olarak müvekkili şirkete teslim edilmesi, bu işlemlerin yapılmaması halinde satıcı şirket tarafından gerçekleştirilememesi halinde müvekkilinin ödediği cihaz bedelinin ödendiği tarihle kararın kesinleşme tarihi arasındaki parasal bedelin ekonomik değişime uyarlanarak müvekkiline ödenmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Davanın 6325 sayılı yasanın 18/A-2 maddesi yollamasıyla HMK 114/2 ve 115/2 maddeleri uyarınca dava şartı yokluğu nedeni ile USULDEN REDDİNE, şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

DAVACI VEKİLİ 26/11/2023 TARİHL İSİTİNAF DİLEKÇESİNDE

Davanın ticari nitelikte bir dava olmasına karşılık, davanın ana konusunun para ödenmesi olmayıp fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla öncelikle sözleşmeye esas ... makinesinin gerekli parçalarının makinenin bulunduğu yere getirilip, montajının yapılması ve çalışır halde mahkemece görevlendirilecek teknik elemanların düzenleyeceği rapora davalı olarak müvekkili şirkete teslim edilmesi, olmadığı takdirde satış sözleşmesi nedeniyle yapmış oldukların masrafların ödenmesi talebi olduğunu, bu nedenle davadaki ana talebin para olmadığını, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 111.

Maddesinde düzenlenen terditli dava olduğunu, asıl talebin para olmaması nedeniyle dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması gerekmediğini, HMK.111/2 maddesine göre "mahkemenin davacının asli talebinin esastan reddine karar vermedikçe, feri talebini inceleyemeyeceğini ve hükme bağlamasının mümkün olmadığını, bu nedenle mahkeme kararının hukuka aykırı olduğunu, davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmesinin yerinde olmadığını belirterek,

Sonuç itibariyle; Yerel mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olarak verildiğinden mahkemenin kararının kaldırılmasını talepleri doğrultusunda karar verilmesini istemiştir. Davalı vekili istinaf dilekçesine karşı beyanda bulunmamıştır.

DELİLLER

inelemesine esas; Yerel mahkemenin dosyası içerisinde bulunan belge ve kayıtlar.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

12 Mart 2017 tarihli satış sözleşmesinin incelenmesinde; alıcının ... İnşaat Ltd. Şti., satıcının ... Makina İnşaat Ldt. Şti. olduğu, sözleşme konusunun ... Makinası imalat ve montajı olduğu, makina toplam bedelinin 300.000,00 TL olduğu, sözleşme süresinin 100 gün olduğu, sürenin peşinatın ödendiği ve sözleşmeye istinaden alınacak çekelerin gönderildiği tarih olduğunun belirtildiği anlaşılmıştır.

" Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına, temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere ve davanın her iki tarafın ticari işletmesi ile ilişkili olmasına göre davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

6102 sayılı Kanun'un 5/A maddesinde aynı Kanun'un 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olmasının dava şartı olduğu belirtilmiştir. Dava konusu uyuşmazlığın ise 4 üncü madde kapsamında kaldığı, ticari dava olduğu İlk Derece Mahkemesi gerekçesinde de yer aldığı üzere sabittir.

Somut olayda, davacının ayıp hukuki nedenine dayalı olarak misli ile değişim, kabul edilmediği taktirde bedel iadesi istemli terditli dava açtığı anlaşılmaktadır. 6100 sayılı Kanun'un 111 inci maddesinin ikinci fıkrasında Mahkemenin, davacının asli talebinin esastan reddine karar vermedikçe, fer’î talebini inceleyemeyeceği belirtilerek asli talebe öncelik verildiği, yani davanın asli talebe göre niteleneceği açıktır.

Bu durumda Mahkemece davacının asli talebinin para alacağı olmadığı, bu talebin de arabuluculuk dava şartı olmadan incelenebileceği gözetilmeksizin davanın usulden reddine karar verilmesi doğru olmamıştır. (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 15/03/2023 tarih ve 2021/20231568 K. Sayılı kararı)

Davacı ile davalı arasında satış sözleşmesi imzalandığı, sözleşmeye konu ... makinasının üretilip montajının yapıldığı, ancak sözleşmedeki niteliklere uygun olmaması nedeniyle ayıpların giderilmesi için satıcı tarafından makinanın parçalarının sökülerek götürüldüğü, devamında alınan parçaların getirilip makinanın çalışır hale getirilmemesi üzerine, gerekeli parçaların makinenin bulunduğu yere getirilip, montajının yapılması ve çalışır halde mahkemece görevlendirilecek teknik elemanların düzenleyeceği rapora dayalı olarak müvekkili şirkete teslim edilmesi, olmadığı takdirde satış sözleşmesi nedeniyle yapmış oldukları masrafların ödenmesi talepli eldeki davanın açıldığı sabittir.

Yukarıdaki Yargıtay kararında belirtildiği üzere, terditli dava olarak açıldığı, davacının esas talebinin sözleşmenin hükümlerinin aynen yerine getirilmesi olduğu, bu talebin yerinde görülmemesi halinde, satışa konu makina için ödenen bedel ve yapılan masrafların talebi olduğu anlaşılmıştır. Mahkeme asıl talep hakkında esastan karar vermedikçe, feri talep olan ikinci talebi inceleyemeyecektir. Asıl talep, para alacağı olmadığından, bu talebinde arabuluculuk şartı olmadan incelenebileceği gözetilmeksizin davanın usulden reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

Sonuç itibariyle; Davacı vekili istinaf talebinin kabulü ile, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a.4 maddesi gereğince kararın kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.