Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2021/1143 K.2024/591

Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22/01/2021 tarih ve 2019/... Esas, 2021/... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

İDDİALARIN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil ... Ticaret Ltd. Şti. ... Serbest Bölgesinde faaliyet gösteren ve yurtdışından yaş/taze meyve alım/satımı alanında faaliyet gösteren bir firma olduğunu, davalı firmanın ise ...

Serbest Bölgesinin kurucusu ve işleticisi olduğunu, müvekkil şirketin yurtdışından ithal ettiği muzları taşıyan ... gemisi 07.01.2019 tarihinde tahliye için rıhtıma yanaşacağından 04.01.2019 tarihinde gemi acentesi tarafından gemi posta talep formu doldurulmak sureti ile davalı şirkete geminin tahliyesi için uygun rıhtıma alınması ve tahliyenin yasal sürede gerçekleştirilmesi için gerekli olan “ 2 posta” tahsis edilmesi talebinde bulunulduğunu, davalı ... tarafından geminin tahliyesi için bir posta görevlendirilmiş, görevlendirilen bu postada çalışan personelin sayıca az;

yeni ve tecrübesiz kişilerden oluşması nedeni ile de geminin tahliyesinde gecikme olduğunu, bir gün içerisinde yapılacak olan tahliye işlemi ancak dört günde yapılabildiğini, gemi tahliye işleminin dört gün sürmesi nedeni ile astarya süresi aşıldığından müvekkil şirketin gönderici İtalyan ... ... firmasına 1 gün 20 saat 50 dakikalık gecikme bedeli olarak 22.416,67.USD tutarında demuraj ödemesi yapmak zorunda kaldığını, yine müvekkilinin yurtdışından ithal ettiği muzları taşıyan bir başka gemi olan ... .. ... gemisinin ise bu kez 19.01.2019 tarihinde rıhtıma yanaşacağından 18.01.2019 tarihinde gemi acentesi tarafından,

gemi posta talep formu doldurulmak sureti ile davalı şirkete geminin tahliyesi için uygun rıhtıma alınması ve tahliyenin yasal sürede gerçekleşmesi için yine gerekli olan “iki posta” talebinde bulunulduğunu, davalı şirket bu geminin tahliyesi için de önceki gibi “bir posta” görevlendirmiş ve yine görevlendirilen postada çalışan personelin sayıca az;

yeni ve tecrübesiz kişilerden oluşması nedeniyle bu geminin tahliyesinin de dört gün sürdüğünü, Müvekkil ... ... ... adlı Geminin tahliye işleminin dört gün sürmesi nedeni ile astarya süresi aşıldığından gönderici İtalyan ... ... firmasına 2 gün 22 saat 38 dakikalık gecikme bedeli olarak 35.316,67.USD tutarında demuraj ödemesi yapmak zorunda kaldığını, davalı ...’ın müvekkile verdiği hizmetin eksik ve ayıplı olduğunu, davalının kusurlu hizmeti nedeni ile müvekkilin ithal ettiği ürünler gemilerden geç tahliye edilmiş, bundan dolayı da müvekkilin gönderici firmaya konşimento ile üstlendiği demuraj ödemesini yapmak zorunda kaldığını,

müvekkilin uğradığı bu zararın karşılanması için kusurlu bulunan davalı şirkete yapılan yazılı müracaatlar yanında ...

Arabulucuk Bürosuna yaptığı .../... nolu başvuru sonucunda yapılan arabuluculuk görüşmelerinin de sonuçsuz kaldığına dair anlaşmama tutanağının tutulduğunu, açıklanan nedenlerle müvekkiline davalının verdiği eksik ve ayıplı hizmet nedeni ile her iki tahliye için ödemek zorunda kaldığı toplam 57.733,34.USD'nin fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 5000.USD'lik kısmının davalıdan tahsiline, davanın kabulünü, masraf ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının iddialarının haksız olduğunu, müvekkil şirketin boşaltmanın ne kadar sürede bitirileceğine dair yapılmış bir sözleşme veya yük tahmil tahliye tonaj taahhüdü bulunmadığını, liman iş programının yoğun olması, geminin yanaşamaması hali gibi durumlar için müvekkil şirketin sorumlu tutulamayacağını, bu nedenlerle davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22/01/2021 tarih ve 2019/... Esas, 2021/... Karar sayılı kararı ile; davacı gerçekten davalının ihmali sonucu bir zarara uğramış ise bunu tazmin edebilmesi için, ödediğini ileri sürdüğü miktarı fiili taşıyana yaptığını ispat etmesi gerektiğini, dosyada söz konusu bedelin fiili taşıyana ödendiğini gösterecek somut bir delil olmadığını, davacı, gerek ... ...

Serbest Bölgesi Hizmet Tarifesi 1.5.2 maddesinde de belirtildiği gibi, ..., iş isteklerini sıra dahilinde ve imkanları ölçüsünde yapabileceğini kabul etmiş, gerekse 04.01.2019 ve 14.01.2019 tarihli ... ... Liman İşletmesi Müdürlüğü'ne vermiş olduğu Taahhütname başlıklı belge ile de “...

İşletmesi Liman Tarifesi hükümleri ile iskelelerine ilişkin sair mevzuatın tatbiki gereğince, günün 24 saatinde devam edebilecek çalışma saatlerine uymayı, Limanınızın yükleme -boşalima kapasitesine göre yükleme ve boşalima vasıtası bulundurmayı ve aksi taktirde ...' ın kendi kapasitesine uygun yükleme ve boşaltmayı temin hususunda alacağı tedbirleri kabul edeceğimizi,

... idaresince zaruret görüldüğü hallerde gemi ve vasıtanın yükleme ve boşaltma yerlerinin değiştirilmesi ve yükleme-boşalima kapasitesini artırma bakımından alacağınız her türlü tedbirleri ve yükleme boşalima yapılmadığı taktirde geminin liman dışı demire alınmasını ve tüm zarar ziyan masraflarını ödeyeceğimizi peşinen kabul ve taahhüt ederiz.” şeklindeki taahütnameyi imzaladığını, tüm bu hususlar ve alınan bilirkişi raporu dikkate alınarak gemilerin geç boşaltılmasından dolayı oluşan zararda davalının hizmet kusuru bulunmadığı anlaşılmakla davanın reddine karar verilmiştir.

DAVACI VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf talebi ile; dava dilekçesinde belirttikleri hususlara rağmen mahalli mahkemece haklı davalarının, müvekkilin ödediğini iddia ettiği bedeli fiili taşıyana ödediğini ispat edemediğinden, davalı ..., ...

Gemi Hizmet Tarifeleri 1.5.2 maddesi gereğince Serbest Bölge rıhtımında yükleme ve boşaltma işlemlerini sıra dahilinde ve imkanları ölçüsünde yapabileceğinden ve müvekkilin vermiş olduğu taahhütnamelerle bu durumu peşinen kabul ettiğinden bahisle usule ve yasaya aykırı bilirkişi raporuna da dayanarak reddedildiğini, dosya içerisine bulunan ... ve ...

Bankasına ait 04.04.2019 tarihli dekonttan da anlaşılacağı üzere müvekkilinin, davalının kusuru ve ayıplı hizmeti nedeni ile gerçekleşen zararı anlaşma ve yukarıda bahsi geçen faturalar gereği ... firmasına ödediğini, somut olayda müvekkilin fiili taşıyana her hangi bir nam altında ödeme yapması durumu söz konusu olmadığını, bu nedenle tazminini talep ettikleri zararın kendilerince ödendiğinin ispatlanamadığı yönündeki gerekçesinin son derece hatalı olduğunu, davalının,

Serbest Bölge rıhtımında yükleme ve boşaltma işlemlerinin tek sağlayıcısı olarak verdiği hizmeti Gemi Hizmet Tarifeleri gereğince kendisine bağlı personeller tarafından postalar halinde gerçekleştirdiğinin tartışmasız olduğunu, bu sebeple davalının tekel durumunda olup bir serbest bölge şirketi olan müvekkilin bu konuda başka bir seçeneğinin olmadığını, Mahalli Mahkeme kararında, müvekkil tarafından davalıya verildiği ifade edilen taahhütnameler yalnızca müvekkile özel bir durum olmayıp serbest bölgede bu taahhütnameyi vermeyen bir firmanın rıhtımda yükleme boşaltma yapma imkanının olmadığını,

bu sebeple bu taahhütlerin sanki gerçek bir irade ile verilmiş taahhütnameymiş gibi değerlendirilmesinin son derece hatalı olduğunu, davalı tekel sahibi firma ile iş ilişkisinde daha zayıf pozisyonda olan müvekkilinin korunması gerekirken mahkemenin güçlü olanın yanında yer alıp müvekkilinin mağduriyetini görmezden geldiğini, önceden alınan böyle bir taahhütün davalının sorumluluğunu kaldırmasının da söz konusu olamayacağını, ... gibi tek sağlayıcı konumunda olan bir firmanın verdiği kusurlu hizmetten sonra,

tek taraflı olarak hazırlanan ve hizmet alan şirketlere dayatılan tarifenin arkasına sığınarak "ama ben bu tarifeye göre hizmet vereceğimi önceden söyledim" diyerek sorumluluktan kaçması ve kendisine bir dokunulmazlık atfetmesinin hukuk karşısında kabul edilemeyeceğini, hükmi veya gerçek her şahsiyetin kendisine atfedilebilecek kusurlardan dolayı sorumlu olduğunu, davalının kusuru olmadığının kabulünün hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, Bilirkişinin konunun uzmanı olmadığını, bilirkişi raporunun hatalı ve eksik olduğunu, davalı ... ...

Serbest Bölge Liman işletmecisi ve gemi tahliye işlemlerinde tek sağlayıcı olduğu, müvekkil şirketin de serbest bölgede faaliyet gösteren bir şirket olduğunu, bilirkişinin tahliye için Mersin civarında başka limanlarında bulunduğunu belirtmesi, bilirkişi raporuna karşı tarafımızdan yapılan itirazlarımız mahalli mahkemece reddedilerek konusunda uzman bilirkişilerin bulunduğu bir heyetten rapor alınmaması ve baştan sona hatalı, yetersiz işbu raporun karara dayanak kılınması usul ve yasaya aykırı olup kararın iptalini gerektirdiğini, Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22.01.2021 tarih ve 2019/...

E ve 2021/... K. sayılı kararının incelenerek ortadan kaldırılmasına, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22/01/2021 tarih ve 2019/... Esas, 2021/... Karar sayılı dosyası tüm dosya kapsamı,

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Dava, göndericiye ödenen demuraj ücretinin davalıdan rücuen tahsili istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; işbu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Davacı tarafından, davalı tarafından verilen hizmetin gereği yerine getirilmemesi sebebiyle gemiden malların geç boşaltıldığını bu sebeple gönderici firmaya demuraj bedeli ödediğini, bu sebeple ödediği demuraj bedelinin davalıdan rücuen tahsilini talep etmiş, davalı taraf ise davacı taraf ile malın göndericisi arasında yapılan sözleşmenin tarafı olmadıklarını bu sebeple davacı tarafından ödenen bedelin kendilerinden talep edilemeyeceğini ayrıca hizmetin ne kadar sürede verileceğine ilişkin bir sözleme veya taahhütlerinin bulunmadığını savunarak açılan davanın reddini talep ettiği görülmüştür.

Somut olayda, dava dosyasına sunulan iki adet konşimento içeriğine göre, gönderen /yükleyici “... ...” adlı firma olduğu, davacı tarafın yükün alıcısı konumunda olduğu anlaşılmaktadır.

... sözleşmesi, bir tarafında taşıyanın diğer tarafında da taşıtanın bulunduğu, taşıyanın denizyoluyla (gemiyle) eşya (yük) taşımayı, buna karşılık taşıtanın da bir ücret ödemeyi taahhüt ettiği sözleşmelerdir.

Taşıyanın gemiyi yükleme veya boşaltma limanında geminin belirlenen starya süresini aşacak şekilde fazladan bekletmesinin karşılığı olarak akdi süre olarak nitelendirilen ve taraflarca ... sözleşmesi uyarınca kararlaştırılan (Sözleşmede starya süresinin belirlenmemiş veya belirleme sayılmayacak ifadeler kullanılmış olması halinde ise TTK madde hükmüne göre liman kurallarına yoksa oradaki teamüle, bu da yoksa halin icabına uygun bir süre ) süreye sürastarya denilmektedir.

Boşaltma süresi sözleşme ile belirlenmemişse, boşaltmanın yirmi dört saatlik kesintisiz çalışma ile yapılması hâlinde ihtiyaç duyulacak süre, boşaltma süresi olarak kabul edilir.

Bu süre hesaplanırken, boşaltmanın yapılacağı liman, taşımayı yapan gemi, boşaltma tesis ve araçları ve eşyanın niteliği ile birlikte, boşaltma limanı düzenlemeleri ve yerel teamül göz önünde bulundurulur.Sürastarya süresinin özelliği, bu süreyi kullanması durumunda taşıtanın taşıyana bir ücret ödemekle mükellef olmasıdır. Anılan süre için "sürastarya parası" ya da diğer adıyla demuraj tahakkuk etmekte olup bu bedel taşıyan tarafından taşıtandan tahsil edilmektedir.

Yukarıda da belirtildiği üzere davacı taşıyan olmadığı gibi davalının da taşıtan konumu bulunmadığından davacının belli şarları yerine getirmeden davalıdan sürastarya(demuraj) ücreti talep etmesi mümkün değildir.

Davacı iddia ettiği gibi davalının hizmeti gereği gibi yerine getirmemesi sonucu bir zarara uğramış ise bunu tazmin edebilmesi için ödediği bedeli fiili taşıyana ödediğini ispat etmesi gerekmektedir.Davacı vekilinin sunduğu deliller davacının bu ödemeyi taşıyana yaptığını ispatlar nitelikte değildir.

Keza proforma demoraj faturalarını gönderen ... firması düzenlemiş olup dava konusu olayda ... firması taşıyan değildir. ... firmasına bu ödemenin yapıldığının kabulü halinde de bu defa ... firmasının aynı bedeli demuraj açıklaması ile taşıyana ödemiş olması gerekir. Dosyada söz konusu bedelin fiili taşıyana ödendiğini gösterecek somut bir delil bulunmamaktadır. Yine davacı tarafın ...

Serbest Bölgesi Hizmet Tarifesi 1.5.2 maddesinde de belirtildiği gibi, ..., iş isteklerini sıra dahilinde ve imkanları ölçüsünde yapabileceğini kabul ettiği bu sebeple davalının davacı ile aralarındaki tahliye sözleşmesine esas teşkil eden ... Serbest Bölgesi Hizmet Tarifesine uygun hareket ettiği anlaşılarak ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygun olup davacı tarafın istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.

Yukarıda açıklanan sebeplerle ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığından HMK'nun 353/1-b.1 maddesi uyarınca davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

... · Başkan · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Katip · ... · ¸e-imzalıdır