Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2021/2159 K.2024/2317

Kaynaklanan)

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 30/12/2024

KARAR YAZIM TARİHİ : 30/12/2024

.... Asliye Ticaret Mahkemesinin 15/06/2021 tarihli ... Esas ... karar sayılı sayılı kararı aleyhine davacı ve davalı vekilleri istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Taraflar arasında imzalanan 09/07/2015 tarihli protokole göre; davalı ... tarafından, ... Pet.. Ltd. Şti'nde sahip olduğu %50 hissesini ve ... Pet. Ürn. Kim. Mad. Ürt. İth. İhr. San ve Tic. Ltd. Şti'nde bulunan %50 hissesini müvekkiline devredeceğini, müvekkilinin de ... Petrol Ürünleri.. Ltd. Şti'nde bulunan %25 hissesini davalıya devredeceğini, hisselerin devirleri yapıldıktan sonra, .... Ltd.

Şti adına kayıtlı bulunan menkul, gayrimenkul, makina, tesisat, demirbaşlar, ... plakalı araç ve ... ve ... Zirai ilaç ruhsatları, ... yazlık yağ, ... yazlık yağ ve ... marka tescil belgelerinin ...'a ait ... Ltd. Şti'ne fatura edileceğini, ... ili ... 127 ada, 4 nolu parselde kayıtlı gayrimenkulün ... Kim.. Ltd.'ne devredileceğini, protokol imzalanmasından sonra ekindeki hesap mutakabında yer alan ... Ltd.

Şti'nin borçlarından ...'un sorumlu olacağını, müvekkilinin üzerine düşen tüm edimleri yerine getirdiğini, ancak davalının ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği ekli listede yer alan 944.489,00.TL'yi ihtara rağmen halen ödemediğinden bahisle 944.489,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek en yüksek ticari temerrüt faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin davacıya borcunun bulunmadığını, aksine alacaklı olduğunu, 29/07/2015 tarihli ek protokole göre; "tapu üzerindeki hacizler kaldırıldıktan sonra ...'un 09/07/2015 tarihli protokoldeki yükümlülüklerini yerine getireceğini" 09/07/2015 tarihli protokol gereğince devredilen 127 ada 4 parseldeki hacizlerin ve ipoteğin kaldırılmadığını, bu nedenle müvekkilinin 09/07/2015 tarihli protokoldeki edimlerini yerine getirme yükümlülüğünün bulunmadığını, ek protokol yapılmamış olsa dahi protokolün 5. maddesi gereğince, ...'un davacıya toplam 2.160.000,00 TL ödeme yapması gerektiğini,

davaya konu edilen 944.489,00 TL'nin bu rakama dahil olduğunu ve tamamının ödendiğini, taşınmazdaki hacizler ile ipoteğin kaldırılmamasından dolayı müvekkilinin mağdur olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi kararında özetle; protokole göre davaya konu edilen 944.489,00 TL'nin ödenmesi sorumluluğunun davalıya ait olduğu, ancak aynı protokole göre alacağın dava tarihi itibariyle istenebilir nitelikte ve muaccel olmadığı, davanın erken açıldığı, kaldıki TBK'nın 97. md. gereğince, karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmenin ifasını isteyen tarafın daha sonra ifa etme hakkı olmadıkça kendi borcunu ifa etmiş ya da ifasını önermiş olması gerektiği anlaşıldığından davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece davanın reddi doğru olmakla birlikte gerekçesi hatalı olduğunu, dava konusu alacak 2.160.000,00 TL alacağa dahil olduğunu, bu tutar da ödendiğini, nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken maktu vekalet ücretine karar verilmesinin hatalı olduğunu iddia ederek verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılması gerektiğini, dava konusu alacağın ipotek ve hacizler ile ilgisi bulunmadığını, alacağın tahsil olunmaması nedeniyle ipotek borcunun ödenmesinde zorluk ve imkansızlık yaşandığı bilinmesine rağmen davalı borcunu ödemediğini, mahkemece varlığı tespit edilen alacağın muaccel olmadığı ve davanın erken açıldığından reddi kararı yasaya ve hakkaniyete uygun olmadığını iddia ederek verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLER

Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Dava, hukuki niteliği itibariyle alacak istemine ilişkindir.

Davacı vekilinin yukarıda özetlenen dava dilekçesinde, taraflar arasında imzalanan 09.07.2015 protokol kapsamında müvekkili üstlendiği edimleri yerine getirdiği halde, davalının protokolde kabul ve taahhüt ettiği borcunu ihtara rağmen ödemediği iddiasıyla 944.489,00 TL alacağın dava tarihinden itibaren en yüksek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi talep edilmiş, davalı vekili tarafından davanın reddedilmesi gerektiği savunulmuştur.

İlk derece mahkemesince, protokole göre davaya konu edilen 944.489,00 TL'nin ödenmesi sorumluluğunun davalıya ait olduğu, ancak aynı protokole göre alacağın dava tarihi itibariyle istenebilir nitelikte ve muaccel olmadığı, davanın erken açıldığı, kaldı ki TBK'nın 97.maddesi gereğince karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmenin ifasını isteyen tarafın daha sonra ifa etme hakkı olmadıkça kendi borcunu ifa etmiş ya da ifasını önermiş olması gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, karara karşı davacı vekili ile davalı vekili tarafından ayrı ayrı istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Taraflar arasında 09.07.2015 tarihli protokol ile 29.07.2015 ve 06.08.2015 tarihli ek protokollerin imzalandığı hususunda çekişme yoktur. Uyuşmazlık, davacının sözkonusu protokol ve ek protokoller kapsamında davalıdan 944.489,00 TL tutarında alacaklı olup olmadığı ile alacağın varlığı halinde muaccel olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Taraflar arasında imzalanan 09.07.2015 tarihli protokole göre, davalı ..., davadışı ... Pet.Ür.Kim.Mad.İth.İhr.San.ve Tic.Ltd.Şti'nde ve ... Petrol Ürünleri Kim.Mad.Ürt.İth.İhr.San.Tic.Ltd.Şti.'nde ayrı ayrı sahip olduğu %50 hissesini şirketlerin diğer ortağı olan davacı ...'e devredecek, davacı ... de davadışı ...

Pet.Ür.Kim.Mad.San.ve Tic.Ltd.Şti.'nde sahip olduğu %25 oranındaki hissesini şirketin diğer ortağı olan davalı ...'a devredecek, hisse devirleri tamamlandıktan sonra ise ... Pet.Ür.Kim.Mad.İth.İhr.San.ve Tic.Ltd.Şti adına kayıtlı bulunan menkul, gayrimenkul, makine, tesisat, demirbaşlar, ... plakalı araç, ... ve ... zirai ilaç ruhsatları, ... yazlık yağ ve ... marka ve tescil belgeleri davalı ...'a ait ...

Kim.Mad.Ürt.İth.İhr.San.Tic.Ltd.Şti.'ne fatura edilecek, ... ili ... (...) Köyü 127 Ada/4 Parsel sayılı taşınmaz davalı davalı ...'a ait ... Kim.Mad.Ürt.İth.İhr.San.veTic.Ltd.Şti.'ne devredilecektir.

Protokolün 4.maddesine göre, bu protokolün imzalanmasından sonra protokol ekindeki hesap mutabakatındaki ... Pet.Ür.Kim.Mad. İth.İhr. San. ve Tic.Ltd.Şti'nin borçlarından davalı ... sorumlu olacaktır.

Aynı protokolün 5.maddesine göre, taraflar arasında yapılan mutabakat uyarınca, davalı ...'un, davacı ...

Kürüm'e toplam 2.160.000,00 TL ödeme yapacak, bunun 1.160.000,00 TL'si protokol tarihinden itibaren 20 gün içinde ödenecek, ancak ....İcra Müdürlüğü'nün ... ve ....İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyasına verilen teminat mektubu bedeli olan 436.56,00 TL'nin nakde çevrilmesi halinde bu tutar ile bu dosyalara teminat mektubu dışında davalı ... tarafından yapılacak ödemeler 1.160.000,00 TL'den mahsup edilecek, kalan 1.000.000,00 TL için 15.09.2015, 15.10.2015, 15.11.2015 ve 15.12.2015 vadeli her biri 250.000,00 TL tutarında 4 adet senet verilecek, ödemeler eksik yapıldığı veya hiç yapılmadığı takdirde davalı ...

100.000,00 TL cezai şart ödeyecek, bu ödemelerin ve senetlerin zamanında yapılması halinde tarafların karşılıklı olarak birbirlerinden herhangi bir hak ve alacağı kalmayacaktır.

Yine protokolün 6.maddesine göre, ... İlçesi ... Köyü 127 Ada/4 Parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan 13.06.2013 tarihli ve 9657 yevmiye numaralı ipoteğin kaldırılması ... Pet.Ür.Kim.Mad.İth.İhr.San.ve Tic.Ltd.Şti ile davacı ...'e ait olacak, ipoteğin aldırılması hukuki bir işlem gerektirdiğinde taraflar bu süreyi beklemeyi kabul etmekte olup hukuki işlemle ilgili yapılması gereken masraflar davacı ...'e ait olacaktır.

Protokolün yukarıda belirtilen 4.maddesinde sözügeçen protokole ekli hesap mutabakatında davalı ...'un sorumlu olduğu borçlar arasında "... Emanet Hesabı" açıklamasıyla 944.489,00 TL tutara yer verildiği görülmüştür.

29.07.2015 tarihli ek protokole göre, tapu üzerindeki hacizler kaldırıldıktan sonra davalı ...'un 09.07.205 tarihli protokoldeki yükümlülüklerini yerine getirecektir.

06.08.2015 tarihli ek protokole göre ise, ... San. ve Tic.Ltd.Şti.'nin sahibi olan davalı ..., ... Pet.Ür.Kim.Mad.İth.İhr.San.ve Tic.Ltd.Şti'nin sahibi olan davacı ...'den ... Tapu Sicil Müdürlüğü'nde kayıtlı ... Ada/4 Parsel sayılı taşınmazı devraldığında 19.07.2015 tarihinde yapılan protokol geçerli olacaktır.

Tarafların iddia ve savunmaları ile tüm dosya kapsamından, davacı tarafından 09.07.2015 tarihli prokotolde kendisinin taahhüt ettiği edimleri yerine getirdiği halde davalının bu protokole ekli hesap mutabakatına konu 944.489,00 TL borcunu ödemediğinin iddiasıyla eldeki alacak davasının açılmış, davalı tarafın ise davaya 944.489,00 TL'nin 09.07.2015 tarihli protokolün 5.maddesinde belirtilen 2.160.000,00 TL'ye dahil olduğu savunulmuştur.

Taraflar arasında imzalanan gerek 09.07.2015 tarihli protokolde ve gerekse bu prokolün eki niteliğindeki 29.07.2015 ve 06.08.2015 tarihli ek protokollerde 09.07.2015 tarihli protokole ekli hesap mutabakatına konu 944.489,00 TL'nin aynı protokolün 5.maddesinde sözügeçen 2.160.000,00 TL'ye dahil olduğuna dair herhangi bir hükme ya da açıklamaya yer verilmediği gibi sözkonusu alacak tutarlarının her birinin aynı protokolün değişik maddelerinde davalı ...'un sorumlu olduğu alacak kalemleri olarak kararlaştırıldığı gözönüne alındığında,

davalı tarafın savunmasının aksine davaya konu 944.489,00 TL'nin 09.07.2015 tarihli protokolün 5.maddesindeki 2.160.000,00 TL'ye dahil olmadığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, 6098 sayılı TBK'nın 97.maddesi gereğince karşılıklı borç yükleyen bir sözleşme sebebiyle karşı tarafın borcunu ifa etmesini isteyen tarafın, daha sonra ifa etme hakkı olmadıkça kendi borcunu ifa etmiş ya da ifasını önermiş olması gerekir.

Somut olayda, imzaladıkları protokol ve ek protokollerle tarafların birbirlerine karşılıklı edimleri taahhüt ettiği anlaşılmakta olup, 09.07.2015 tarihli protokolün 1,2 ve 3.maddelerindeki ve 4.maddesinin 1.fıkrasındaki belirtilen devirler yapılmış ise de, 10.08.2015 tarihinde ... Kim.Mad.San. ve Tic.Ltd.Şti.'ne devredilen ... ili, ... İlçesi, ...

Köyü, 127 Ada/4 Parsel sayılı taşınmaz üzerindeki ipoteğin kaldırılması yükümlülüğünün ve bunun bir hukuki işlemi gerektirmesi durumunda işlem masraflarının davacı ...'e ait olduğu, ayrıca bu taşınmazın tapu kaydında ....İcra Müdürlüğü'nün ... ve ....İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyasından konulan haciz şerhlerinin bulunduğu, protokole göre bu takip dosyalarına konu borcun davalı ... tarafından ödenmesi durumunda yapılan ödemenin 1.160.000,00 TL'den mahsup edilmesi gerektiği, bu itibarla sözkonusu takip dosyalarındaki borcun da davacı ...'e ait olduğu,

protokol ve ek protokollerde davacının yükümlü olduğu bu edimlerini davalının borcunu ifasından sonra yerine getireceğine dair bir hükme yer verilmediği, dolayasıyla davacı kendi borcunu ifa etmediği ve en azından ifasını önermediğinden davalıdan alacaklı olduğu davaya konu 944.489,00 TL alacağın muaccel olmadığı sonucuna varılmakla, ilk derece mahkemesince davanın erken açıldığından bahisle reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygundur.

Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 7.maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, davanın dinlenebilmesi için kanunlarda öngörülen ön şartın yerine getirilmemiş olması nedeniyle davanın reddine karar verilmesi halinde, davanın görüldüğü mahkemeye göre Tarife'nin ikinci kısmının ikinci bölümünde yazılı miktarları geçmemek üzere üçüncü kısımda yazılı avukatlık ücretine hükmolunması gerekir. Somut olayda, davanın erken açıldığından bahisle reddine karar verildiğine göre, dava konusu alacak tutarı da dikkate alındığında, ilk derece mahkemesince davalı lehine hüküm tarihinde yürürlükteki Tarife üzerinden maktu vekalet ücretine karar verilmesinde isabetsizlik yoktur.

Yukarıda belirtilen sebeplerle, İlk Derece Mahkemesi'nce davanın reddine dair verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu, davacı ve davalı vekillerinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından taraf vekillerinin vekilinin istinaf başvurusunun ayrı ayrı esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

... · Başkan · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... Katip · ... · ¸e-imzalıdır