Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2021/237 K.2024/61

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/12/2020 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

İDDİA VE SAVUNMANIN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkili şirket ile ... Sigorta A.Ş. arasında ... poliçe no ile 01/09/2013 tarihinde emniyeti suistimal sigorta poliçesi tanzim edildiğini, ...

Sigorta A.Ş. tarım kredi kooperatifi tarafından satın alındığı ve ünvanını ... sigorta A.Ş. olarak değiştirildiğini, müvekkili şirket çalışanlarından satış elamını olarak çalışan ... müvekkili şirket tarafından kendisine teslim edilen ... bisküvi ve çikolata mamullerini sattığı müşterilerden fatura bedellerini farklı zamanda tahsil etmiş olup müvekkili şirkete teslim etmediğini, ve bu tahsilat bedellerini zimmetine geçirdiğini, müvekkili şirket tarafından tespit edilmiş olup ...'a sorulduğunda tahsilat tutarlarını zimmetine geçirdiğini kabul ettiği ve buna ilişkin tutanağı kendi el yazısı ile yazım imzalandığını,

müvekkili tarafından ... hakkında .... Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile yapılan yargılama sonucunda ...'a cezalandırılmasına karar verildiğini, bu konuda ... Sigorta (...

Sigorta) şirketine imzalanan sigorta poliçesi uyarınca maddi zararın giderilmesi için başvuru yapılmış ancak sigorta şirketince başvurunun haksız gerekçe ile reddedildiğini, açıklanan bu nedenlerle uğranılan maddi zararın temerrüt tarihinden işletilecek faizi ile birlikte tazmini için iş bu davayı açma zorunluluğu hasıl olduğunu, fazlaya ilişkin hakların saklı kalmak kaydı ile 100.000,00 TL maddi zararın temerrüt tarihinden işletilecek avans faizi ile tahsiline, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi ile; işyerinde çalışan ... tarafından muhtelif tarihlerde kendisine bağlı müşterilerden yaptığı tahsilatları işyerine teslim etmemesi sureti ile meydana geldiği iddia ettiği ettiği hırsızlık neden ile uğramış olduğu zararların tazminini talep ettiğini, müvekkili şirketin merkezi ...

İstanbul olduğundan dava yetkisiz ve görevli olmayan mahkemede açıldığını, bu nedenle itirazın kabulü ile dosyanın yetkili ve görevli İstanbul Anadolu Mahkemelerine gönderilmesine, davacı taleplerine dayanak olan ve çalışanın işlediği iddia edilen suç emniyeti suistimal olduğunu, dava dışı ... tarafından bu suçun işlendiği kesin olarak ispatlanması gerektiğini, davanın esasını ve davacı taleplerini kabul anlamışa gelmemekle birlikte, ...

Gıda adına düzenlenen Emniyet Suistimal sigorta poliçesinde belirtilen gerekli takip ve kontrol yükümlülüklerini düzenli olarak yerine getirmediğinden kusurlu olduğunu, dava dışı ..., davacı şirkette 18/05/2012 tarihinde işe başlamış, 07/10/2013 tarihine kadar satış temsilcisi olarak çalıştığını, dava konusu tutarları tahsil ettiği belirtilen bu dönem yaklaşık bir buçuk yıllık bir dönem olduğunu, yaptığı iddia edilen tahsilat tutarları ise küçük rakamlar olduğunu, davacı şirket belirli bir bölgede ve sınırlı sayıda işyeri ile muhatap olan ...'ın denetim ve kontrolünü bir buçuk yıl süresince sağlamadığını, ...

Gıdanın pazarlama elemanı olarak çalıştırdığı personelleri kontrol yükümlülüğü bulunduğu, yapılan ödemeler karşılığında herhangi bir tahsilat makbuzu kullanılmamasından ve ... Gıdanın gerekli denetimleri yapmadığından dolayı sorumluluğun irdelenmesi gerektiğinin açık olduğu, söz konusu olayın oluşmasında ...

Gıda'nın asli ve tam kusurlu olduğu, davanın reddi gerektiğini, tüm bu nedenlerle yetki itirazının kabulüne, müvekkili şirket yönünden davanın reddine, karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/12/2020 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı ile; yapılan yargılama sonucunda davaya konu davacıya ait davalı şirket nezdinde ... nolu 01/09/2013-01/09/2014 arası vadeli 100.000,00 TL bedelini kapsar şekilde Emniyeti Suistimal Sigorta Poliçesinin tanzim edildiği, eksper raporuan göre davacı şirketin 112.143,89 TL zararının olduğu,

davalı şirket tarafından ihbar önellerine uyularak davalı sigorta şirketine başvuruda bulunulduğu ve davalı sigorta şirketi tarafından yapılan araştırmada sonucunda davacının poliçe tutarından, poliçe hükmü gereğince %10'luk muafiyetin düşülmesinin 100.929,51 TL ödeme yapılacağı, ancak poliçe limitinin 100.000,00 TL olduğu ceza dosyasının kesinleşmesinin beklenilmesi gerektiği kabul ve ikrar edilmiş olup, davacının uğradığı zararın poliçe klozunda olduğu ve teminat kapsamına girdiği konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmadığı, her ne kadar davalı vekili ceza hükmünün kesinleşmesinin beklenilmesini talep etmiş ise de;

ceza dosyasında sanık hakkında verilen kararın Yargıtay 15. Ceza Dairesi tarafından, görevi kötüye kullanma suçunun, uzlaştırma kapmasına alınması nedeniyle bozularak ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verildiği, ceza dosyası içeriği bir bütün olarak değerlendirildiğinde sanıkların mahkemede açılan davaya konu eylemleri işlediklerine dair bir tereddütün hasıl olmaması birlikte değerlendirildiğinde ceza davasının kesinleşmesinin beklenmesine yer olmadığı kanaatine varıldığından davanın kabulüyle.

100,000,00 TL maddi tazminatın 22/10/2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf talebi ile; yerel mahkemece verilen kararın kaldırılması gerektiğini şöyle ki, poliçede yer alan özel şartlar arasında sigortalının sigorta konusu şahısları para veya mal hususunda periyodik olarak kontrol etmeyi taahhüt eder maddesi yer almadığını, ancak tahsilat paralarına ait 97 ayrı müşteri için tanzim edilen liste dikkate alındığında söz konusu hasarın zaman içinde meydana gelmiş olduğu, bu sebeple poliçede belirtilen gerekli takip, kontrol işleminin sigortalı tarafından düzenli olarak yerine getirilmediğini, ....

Asliye Ceza Mahkemesince alınan bilirkişi raporunda "... gıda firması pazarlama elemanı olarak çalıştırdığı personelleri kontrol yükümlülüğü bulunmaktadır. Yapılan satışlara fatura düzenlenmesi, düzenlenen faturaların karşılığı yapılan tahsilatlar ve alınan senetler ... gıda firmasının muhasebe servisi aracılığı ile takip edilmesi gerekir.

Ayrıca ... ve tanık ... ifadesinde cari alacak listesinde görülen alacak tutarının, satış yapılan firmalara yönelik indirim oranlarını yansıtabileceğini belirlemişlerdir." kanaati geçmekle, yine ....

Asliye Ceza Mahkemesince alınan diğer bilirkişi raporunda "'sunulan listeler ile müşteri firmalardan tahsilat dökümleri ve satış cihazı çıktı belgeleri arasında net olarak denetimi olanaklı bir bağlantı kurulamamış olduğundan nakit tahsilatlardan teslim edilmeyen miktarın net 112.769,58-TL olduğu kabul edilmemiştir." kanaati geçmekle, bu hususlar kapsamında bakıldığında personel tarafından herhangi bir suçun işlenip işlenmediğinin şüpheli durumda kaldığını, sigortalının iş bu talebinin herhangi bir dayanağının gerçeklik payının olup olmadığının belirsizlik içerdiğini, bu nedenle işbu davanın reddi gerektiğini,

müvekkili sigorta şirketi tarafından yapılan incelemeler sırasında alınan ekspertiz raporunda; sigortalı yetkilisinin konuyla ilgili göndermiş olduğu e-mailde, "olayı gerçekleştiren plasiyer ... 9.ay prim hak edişi bulunmamakta olup net ödemediğimiz maaşı 979,39-TL'dir.

Diğer aylardaki maaşları tam bir şekilde banka hesabına yatırılmıştır." denilmekte olup, maaş bordrosunun ibraz edilmiş olduğu bilgisinin kayıtlı olduğunu, bu kapsamda; iddia ve talep olunan hasar miktarı 112.769,58 TL ve mahsup edilen personel maaşı 979,39 TL olduğundan;

geri kalan tutar 111.790,19 TL olduğunu, ancak muafiyet kelime anlamı bakımından "kendisine uygulanmama, bir yükümlülükten bağışık tutulma, bağışıklık" şeklinde olduğunu, dolayısıyla muafiyet uygulanması gereken tutar sigortalıya ödenmesine hükmedilen tutar olacak olup teminat limiti 100.000,00 TL üzerinden muafiyet uygulanması gerektiğini, bu bağlamda müvekkili şirketin sorumluluğu kabul manasına gelmemek kaydı ile bir tazminat bedeline hükmedilmesi halinde 90.000,00 TL olması gerektiğini, bu nedenlerle istinaf taleplerinin kabulü ile kurulan hükmün kaldırılarak yeniden hüküm kurulmasına,

teminat dışı talep varlığının kabulü ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas, ... Karar sayılı dosyası.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava, Tazminat (Sigorta Poliçesinden Kaynaklanan) istemine ilişkindir.

Davacı vekilinin dava dilekçesinde, davacı şirketin davalı sigorta şirketi nezdinde Emniyeti Suistimal Sigortası Poliçesiyle sigortalı olduğu, davacı şirketin dava dışı personelinin müşterilerden farklı tarihlerde tahsil ettiği fatura bedellerini davacıya teslim etmediği ve zimmetine geçirdiği ileri sürülerek 100,000,00 TL maddi tazminatın faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi talep edilmiş, ilk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. İşbu karara karşı davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355.maddesi uyarınca istinaf sebepleri ve kamu düzeniyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Dosyadaki sigorta poliçesinin incelenmesinde, davacı sigorta şirketi tarafından 01.09.2013-01.09.2014 dönemine ilişkin yıllık azami 100.000,00 TL teminatlı olarak davacı sigortalı şirketin emrinde ve hizmetinde çalıştırdığı poliçede adları yazılı 41 personelin, sigortalıya ait paraları çalmak, zimmetine geçirmek, hile ve dolandırıcılık veya sahtekarlık yolu il sahip olmak suretiyle yapacakları emniyeti suistimal halleri neticesinde sigortalının uğrayacağı zararı, poliçede yazılı limitlere kadar, beher hadisede ödenecek tazminat tutarı üzerinden her halükarda %10 muafiyet uygulamak kaydıyla temin edildiğine dair Emniyeti Suistimal Sigorta Poliçesi düzenlenmiş olduğu görülmüştür.

Dosyadaki bilgi ve belgelerden, somut olaya ilişkin olarak yapılan ceza yargılaması sonucunda ....Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... E.-... K. Sayılı ve 07.0.2016 günlü kararıyla davacı şirketin çalışanı sanık ...'ın Hizmet Nedeniyle Güveni Kötüye Kullanma suçundan cezalandırılmasına karar verildiği, söz konusu karara yönelik sanık müdafi ve katılanlar vekilinin temyiz istemi üzerine Yargıtay 15.Ceza Dairesi'nin 2020/1910 E.-7009 K. Sayılı ve 25.06.2020 günlü ilamıyla hüküm tarihinden sonra yürürlüğe giren yasa değişiklikliği gereğince uzlaştırma işlemleri yapılmasından sonra sanığın hukuki durumunun değerlendirilmesinde zorunluluk bulunduğu gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiş, bozma sonrası dosyanın ....Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... Esasına yeniden kaydının yapıldığı anlaşılmıştır.

Mahkemece, mali müşavir bilirkişiden alınan 04.03.2019 tarihli bilirkişi raporunda, davacı şirketin 2013 yılı ticari defterleri ve kayıtlarına göre, dava dışı çalışanı ...'ın zimmetine geçirdiği iddia edilen tutarların davacı şirketçe 113.123,98 TL olarak kaydedildiği, kaydedilen bu tutarın 979,39 TL kısmının dava dışı ...'ın maaş alacağından mahsup edildiği ve bu mahsup sonucunda kalan 112.143,89 TL tutarın tahsil edilemediğinden şüpheli alacaklara virman yapıldığı kaydının bulunduğunun tespit edildiğini bildirilmiştir.

Davanın sigorta sözleşmesinden kaynaklanan maddi tazminat davası mahiyetinde olup uyuşmazlığın çözümünde davacı sigortalı tarafından ileri sürülen eylemden doğan zararın poliçede teminat alınan rizikolardan olup olmadığı değerlendirilerek davalı sigorta şirketin hukuki sorumluluğunun sigortalının gerçek zararı ile olduğu, gerçek zararın mevcudiyeti ve miktarına ilişkin ispat yükünün ise davacı sigortalı üzerinde bulunduğu gözetilmelidir.

Yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda yapılan değerlendirmede, davacı sigortalı şirketin, taraflar arasındaki sigorta poliçesinde yer verilen dava dışı çalışanı ...'ın davacı sigortalıya ait paraları çalması ve zimmetine geçirmesi suretiyle yapacağı emniyeti suistimal hallerinin davalı sigorta şirketi tarafından poliçedeki limitle sınırlı olarak teminat altına alındığı anlaşılmaktadır.

Ancak, davacı sigortalının adı geçen çalışanı hakkında Hizmet Nedeniyle Güveni Kötüye Kullanma suçundan verilen mahkumiyet hükmünün temyiz incelemesi sonucunda bozulması üzerine ceza dosyasının ....Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... Esasına yeniden kaydının yapılması karşısında, kesinleşmiş ve bu sebeple maddi vakıa yönünden hukuk mahkemesini bağlayıcı ceza mahkemesi kararının varlığından söz etme imkanı yoktur.

İlk derece mahkemesince, davacı sigortalı şirkete ait ticari defter ve kayıtlardaki tahsil edilmeyen alacak kaydına itibar edilerek zarar tespiti yoluna gidilmiş ise de, bu alacakların davacının dava dışı müşterileri tarafından eylemi sigorta edilen dava dışı çalışana ödenip ödenmediği, bu suretle teminat kapsamına alınan rizikonun gerçekleşip gerçekleşmediği de sabit değildir.

Bu durumda, ilk derece mahkemesince, zarar iddiasında bulunan davacı sigortalı şirketin gerçek zararının varlığını ve miktarını ispat yükü altında olduğu gözetilerek ....Asliye Ceza Mahkemesi'nin ...

Esasına yeniden kaydı yapılan ceza dosyasının akıbeti araştırılıp davacı sigortalı şirkete gerçek zararını ispata yönelik delilleri sorulup bildirilen deliller toplanarak sonucuna karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde eksik inceleme ile karar verilmesi doğru olmamış, davalı vekilinin istinaf başvurusunun bu sebeple kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, tüm deliller toplanarak sonucuna göre karar verilmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ¸e-imzalıdır Üye ¸e-imzalıdır Üye ¸e-imzalıdır Katip ¸e-imzalıdır