Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2021/876 K.2024/284

Adana 3.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 26/02/2021 tarih 2020/... esas 2021/... karar sayılı kararına karşı istinaf başvurusu üzerine dosya Dairemize gönderilmiş olmakla, dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkili banka müşterisi ... İlaç San. Ve Tic. Ltd. Şti.’nin yetkili hamili olduğu ve tahsil için bankaya verilen 393 adet senedin bankanın ... Şubesi tarafından başka bir şubeye gönderilmek üzere verildiği kargo şirketinde kaybolduğu ileri sürülerek ödemeden men yasağı kararı verilmesi ve senetlerin iptaline karar verilmesi talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Yerel mahkemece verilen karar ile; " TTK 759 maddesi uyarınca iptal isteminde bulunan bankanın; “poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüğü” bulunmaktadır. 6100 sayılı HMK 318. Maddesi uyarınca bu yükümlüğün dava dilekçesinin sunulması ile birlikte yerine getirilmesi gerekmektedir.

TTK 757-760 maddesi uyarınca senet iptalinin talep edilebilmesi için öncelikle kaybedilen senedin “poliçe-bono-çek” vasfını taşıması gerekir. Bunlar iptal talebinin görülme şartıdır. TTK 776/1-f maddesi uyarınca bir senedin bono niteliğini kazanabilmesi için düzenleme tarihinin yer alması gerekmektedir. Düzenleme tarihi yer almayan bir belge diğer şartları taşısa dahi bono olarak nitelendirilemez.

Bono niteliği taşımayan bir belge için de TTK 757 vd. maddeleri uyarınca iptal isteminde bulunma imkanı bulunmamaktadır. Davacı tarafın sunduğu belgelerden ve dava dilekçesindeki açıklamalardan iptali istenen senetlerde düzenleme tarihi yer almamaktadır. Bu eksiklik TTK 777. Maddesi ile tamamlanabilecek bir eksiklik değildir. Sonuç itibariyle iptali istenen senetlerin hiçbiri ‘bono’ niteliğini taşımadığından iptal istemine konu olamayacaktır.

Dava dilekçesinde senetlerin kargo şirketinde kaybolduğu ileri sürülmesine karşılık, dilekçeye ekli tutanak fotokopilerinde senetlerin ‘banka nezdinde kaybolduğu ve tüm aramalara karşın bulunamadığı’ belirtilmiştir. Bu husus, ‘Çelişkili Davranış Yasağı’ olarak tanımlanan ve 6100 sayılı HMK 29. maddesinde düzenlenen “Taraflar, dürüstlük kuralına uygun davranmak zorundadırlar.

Taraflar, davanın dayanağı olan vakıalara ilişkin açıklamalarını gerçeğe uygun bir biçimde yapmak” yükümlüğüne aykırılık oluşturmaktadır. 11 Haziran 2011 tarihli Resmî Gazetede yayınlanan PTT Kargo Ve Kurye Gönderileri Hakkında Yönetmeliğin 39/1-g maddesi uyarınca kıymetli evrak niteliğindeki gönderilerin kargo şirketleri aracılığıyla gönderilmesi yasaktır.

Davacı bankanın 6102 sayılı TTK 18. Maddesi uyarınca ‘bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etme’ yükümlüğü bulunmaktadır. Bu nedenlerle istemin reddine" şeklinde karar verilmiştir.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili tarafından verilen istinaf dilekçesi ile; müvekkili bankanın ... şubesi davalının alacaklısı olduğu ve bakaya tahsile verilen senetler müvekkili banka ... şubesi tarafından bir başka şubeye gönderilmek üzere kargoya verildiğini ve kargoda kaybolduğunu, söz konusu senetler tüm aramalara rağmen bulunamadığını, bunun üzerinde tutanak tutulduğunu, bu senetlerin iptali amacıyla açtıkları haklı davanın ilk derece mahkemesi tarafından reddedildiğini, müvekkili banka şubesi tarafından tahsil cirosu ile alınan senedin üzerinde müvekkili banka hak sahibi olduğunu, iptal davası açmada hukuki yararın olduğunu,

ilk derece mahkemesince sunmuş oldukları delillerden fazlasıyla ispata zorlamasını, zayi nedeniyle kıymetli evrak iptali hükümlerini işlevsiz hale getirdiğini, müvekkili bankayı zarara uğrattığını belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep ve beyan etmiştir.

DELİLLER

Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı.

GEREKÇE

Dava, zayi nedenine dayalı kıymetli evrak(bono) iptali talebine ilişkindir. Davacı tarafından, banka müşterisi ... İlaç San. Ve Tic. Ltd. Şti.’nin yetkili hamili olduğu ve tahsil için bankaya verilen 393 adet senedin, bankanın ... Şubesi tarafından başka bir şubeye gönderilmek üzere verildiği kargo şirketinde kaybolduğu ileri sürülerek, senetlerin iptaline karar verilmesi talep edilmiş, mahkemece yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir. Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Dava, TTK md. 778/1-ı yollamasıyla TTK 759.

Maddesi gereğince, bononun zayi nedeniyle iptali istemine ilişkin olup, TTK 759/2 maddesinde iptal isteminde bulunan kişinin, bono elinde iken ziyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sunmak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlü olduğunun düzenlendiği, Davacı vekili tarafından, dava dilekçesinde bonoların vade tarihini, meblağını, borçlusu ve hamilini bildirerek zayi nedeniyle iptal isteminde bulunduğu, mahkemece, davacının sunduğu belgelerden ve dava dilekçesindeki açıklamalardan, bonolarda keşide tarihinin bulunmadığı,

bu nedenle, bono niteliği taşımayan belge için iptal isteminde bulunulamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de, 6102 sayılı TTK'nın 776/1-f maddesinde, düzenlenme tarihi, bonoda bulunması gereken unsurlar arasında sayıldığı, ancak, 6102 sayılı TTK'nın 778/2-f maddesi atfıyla bonolara da uygulanan TTK'nın 680. madde hükmü uyarınca, bononun kısmen doldurulmuş ya da sadece imzalanmış olarak tedavüle çıkarılması mümkün olup, bu eksiklik senedin ibrazına kadar tamamlanabileceği, bu nedenle düzenlenme tarihi yazılı olmayan bonoların doldurularak,

zorunlu unsurları tamamlanmak suretiyle kambiyo senedi vasfıyla işlem yapılması mümkün olduğundan, zayi nedeniyle iptal davasına da konu edilebileceği, ilk derece mahkemece yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğu anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, HMK'nun 353/1-a-6 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava dosyasının yeniden yargılama için ilk derece mahkemsine gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve buna dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Başkan ¸e-imzalıdır Üye ¸e-imzalıdır Üye ¸e-imzalıdır Katip ¸e-imzalıdır