Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2023/101 K.2023/1117

Av...

DAVALI

... ... ... VEKİLİ : Av...

DAVA

Menfi Tespit (Gemi ve Yük Alacağından Kaynaklanan)

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 27/11/2023

KARAR YAZIM TARİHİ : 27/11/2023

Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 18/11/2022 ve 28/11/2022 tarih ve ... Esas sayılı ara kararları aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, istinaf başvurusuna tabi bir karar olduğu, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

İDDİA VE SAVUNMANIN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkili şirketin elli yılı aşkındır iç ve dünya piyasasında bakliyat ... ve diğer gıda ürünlerinin üretici, ithalatçısı ve ihracatçısı olarak faaliyet gösterdiğini, müvekkili şirketin ticaret amaçlı Hindistan yerleşkeli gönderici/satıcı ... ... ... ...

LİMİTED ve ... ... şirketlerinden 17.326 ton şeker, 3.018 ton nohut ve 8.428 ton pirinç ve bir adet bakliyat cilalama makinesi emtiası satın aldığını, söz konusu emtiaların taşınması maksadıyla müvekkili şirket tarafından Broker aracı/komisyoncu şirketi olan ... ... ... şirketi ile irtibat kurularak gemi kiralama sözleşmesi imzalandığını, bu şirket ile davalı yan ... ... ... Ltd.

Şirketinden müvekkiline ait yükün taşınması için gemiyi kiralamış ve 06/06/2022 tarihli ... ... sözleşmesi imzalandığını, müvekkili şirketin bu kapsamda ... şirketi ile söz konusu emtiaların taşınması konusunda 11/08/2022 tarihli Navlun Sözleşmesi imzaladığını, müvekkili şirket tarafından satın alınan emtiaların sözleşmeler uyarınca Hindistan yükleme limanında yükleme acentesi Inayat ... ...

Şirketi gözetiminde ... ... ... gemisine yüklendiğini, navlun bedelinin de tam ve eksiksiz olarak ilgililere ödendiğini, devamında ise bahse konu geminin yüküyle beraber 04/10/2022 tarihinde Mersin Limanı açıklarına geldiği navlun bedeli taşıyana ödenmiş olmasına rağmen hiçbir haklı gerekçe olmaksızın geminin limana yanaştırılmadığı ve malların da teslim edilmediğini, bu aykırı durumun ortadan kaldırılması ve müvekkilinin daha fazla mağduriyet yaşamaması için müvekkili şirketin emtialarının tedbiren teslimi istemiyle Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...

D.İş sayılı dosyası ile talepte bulunulmuş olup mahkemece müvekkili şirketin ödemiş olduğu navlun bedelinin %20'si oranında teminat karşılığında 11/10/2022 tarihinde ihtiyati tedbir kararı verildiğini, müvekkilinin davalı yana borcu olmayıp davalının malı teslimden kaçınması ve emtialar üzerinde hapis hakkı uygulamasının hukuka aykırı olması nedeniyle işbu davanın açıldığını, bu nedenlerle Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...

D.İş dosyasıyla verilen ihtiyati tedbir kararının aynen devamına, haklı davanın kabulü ile müvekkili şirketin davalı yana borçlu olmadığının tespitine ve müvekkiline ait emtiaların müvekkiline teslimine, talep edilen alacağın %20'sinden aşağı olmayacak tutarda kötü niyet tazminatının davalıdan tahsil edilerek müvekkiline verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi ile; müvekkilinin taşıyanı olduğu geminin taşıma sözleşmesi ve konşimento tahtında yükleme işlemlerinin tamamlanması akabinde sefere başlamış ve boşaltma limanı Mersin'e ulaştığını, ancak müvekkili şirketin taşımaya ve taşıma sözleşmesine ilişkin olarak muaccel hale gelen navlun ve demuraj/bekleme ücreti alacağı defalarca talep edildiği ancak bakiye 4.291.227,07 ABD Doları navlun ve demuraj alacağı ödemekten imtina edildiğini, davanın öncelikle usulden, her halükarda esastan reddine, davacı aleyhine alacak miktarının %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili 14/11/2022 tarihli itiraz dilekçesi ile. Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... D. İş sayılı dosyası tahtında tesis edilen ihtiyati tedbir kararının 24.10.2022 tarihli itiraz dilekçesinde yazılı gerekçelerle kaldırılması gerektiği kanaatinde olmakla birlikte herhangi bir haka halel gelmemek ve hiçbir şekilde kabul anlamına gelmemek kaydıyla ileride telafisi mümkün olmayacak zararların oluşmaması adına ve işin aciliyetine binaen ... Bakliyat ...

Sanayi ve Ticaret A.Ş. ("... Bakliyat") lehine tesis edilen ihtiyati tedbir kararının uygulandığı Mersin 7. İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyası tahtında gönderilen 11.11.2022 tarihli müzekkereye ilişkin beyanda bulunulması zarureti oluştuğunu, açık kanun hükümleri uyarınca üzerinde hapis hakkı tesis edilen ve rehnin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibine konu yüklerin talep eden şirkete teslim edilmesi yasal düzenlemeler uyarınca mümkün olmamakla birlikte her halükarda 10.10.2022 tarihinde hapis hakkı tesisi için başvuruda bulunduklarını ve aynı tarihte taleplerinin kabul edildiğini,

karşı tarafın ihtiyati tedbir başvurusu ise bu tarihten sonra yapıldığı ve dolayısıyla ihtiyati tedbir kararının da daha sonra tesis edildiğini dolayısıyla hapis hakkı tesisine yönelik başvurunun daha önce yapılması ve talebin kabulü ihtiyati tedbir talebi ve kararından daha önceki bir tarihte olması sebebiyle de ihtiyati tedbir kararının hapis hakkına halel getirmesinin mümkün olmadığı kanaatinde olduklarını beyan etmiştir.

Davacı vekili 25/11/2022 tarihli dilekçesi ile; dava dilekçesinde açıkça belirtilen ve iş bu dilekçe ile de HMK 119/1-ğ maddesi gereğince açıklamada bulunulduğu üzere huzurdaki dava konusunun müvekkili şirketin davalıya taşıma/navlun borcu olmaması nedeniyle menfi tespit ve davalı yanca haksız yere hapis hakkı uygulanan müvekkiline ait malların teslimi olduğu yönündeki açıklamaların kabulüne,

müvekkilinin daha fazla mağduriyet yaşamaması ve uzun yargılama sürecinde malların bozulma ihtimali de gözetilerek davalı tarafça müvekkiline ait olup alacak iddiasına istinaden üzerinde hapis hakkı uygulanmış olan ve teslim edilmeyen 1.845,69 Ton Şeker, 817,38 Ton Nohut ve 369,37 Ton pirinç emtiasının dosyada mevcut teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı ile müvekkiline teslimine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ ARA KARAR ÖZETİ

Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 18/11/2022 tarih ve ...

Esas sayılı ara kararı ile; davanın konusunun menfi tespit davası olduğu, davacının almış olduğu tedbir kararının paraya ilişkin olmayıp, malların teslimine ilişkin olduğu, konusu para alacağı olan davada davanın konusunu oluşturmayan mal varlığı hakkında tedbir kararı verilemeyeceği, davacıya teslimine karar verilen taşımaya konu malların dosyamıza konu davanın konusu olmadığı, dosyamız konusunun davacının kendisinden talep edilen navlun ve demoraj alacağından borçlu olmadığına ilişkin olduğu, bu sebeple Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

D.İş sayılı dosyasında verilen tedbir kararının bu dosya açısından aynen devamına karar verilemeyeceği kanaatine varılmakla tedbire itirazın kabulü ile Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... D. İş sayılı dosyası ile konulan ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına, bu hususta Mersin 7. İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı takip dosyasına yazı yazılmasına, karardan bir suretin Mersin 7. İcra Müdürlüğü'nün ...

E sayılı dosyasına bilgi için gönderilmesine, davacı vekilinin icra müdürlüğünce yapılan işlemlere ilişkin şikayet ile ilgili taleplerinin 2004 sayılı İİK'nun 16 ve 17. Maddesi gereği icra mahkemesinin görev alanına girmesi sebebiyle bu talepler ile ilgili mahkeme görevsiz olduğundan usulden reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 28/11/2022 tarih ve ... Esas sayılı ara kararı ile; 18/11/2022 tarihli kararın gerekçesinde herhangi bir değişiklik olmadığından ara karar gerekçesinin aynen tekrarı ile, davacının davasının Menfi Tespit davası olması, malların teslimine dair talebin de Menfi Tespit talebinin uzantısı olması nedeniyle o talepten bağımsız değerlendirilemeyeceği ve mevcut delillere göre koşulları oluşmadığından tedbir kararı verilmesinin mümkün olmayacağı göz önüne alınarak davacı vekilinin dilekçesine konu ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili 12/12/2022 tarihli istinaf talebi ile; yerel mahkemece davadaki taleplerin eksik ve hatalı değerlendirilmesi sonucunda kurulan ara kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, uyuşmazlıkta davalı yan taşıyan sıfatına haiz olmadığından emtialar üzerinde hapis hakkı mevcut olmadığını, mahkeme tarafından işbu istinaf başvurusuna konu edilen karar tesis edilirken taraflarca getirilme ilkesi sınırları gözetilmeksizin resen değerlendirme yapılmış olup kararın bu yönüyle usul ve yasaya aykırı olduğunu,

başvuruya konu ara kararda mahkemece hüküm kurulması gereken hususlarda karar tesis edilmemiş olması nedeniyle mahkemece bu hususta değerlendirme yapılması gerektiğini, bu nedenlerle Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ihtiyati tedbirin kaldırılması yönündeki 18/11/2022 tarihli ara kararının kaldırılmasına ve yeniden değerlendirme sonucunda tedbirin aynen devamına,

aksi kanaat hasıl olması halinde ise müvekkili tarafından ihtiyati tedbir kararının ifası için mahkeme kasasına depo edilen ancak tedbirin infaz edilememesi nedeniyle dayanaksız kalan 563.011,68 USD bedelli teminat mektubunun müvekkilinin daha çok zarara uğramaması adına müvekkiline iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili 19/12/2022 tarihli istinaf talebi ile; mahkemece 28/11/2022 tarihli usul ve yasa aykırı ara karar ile ihtiyati tedbir talebinin yenilenmesi hakkında ret kararı verilmiş olup işbu ara karara karşı istinaf başvurusunda bulunduklarını talep etmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava hukuki niteliği itibarıyla Menfi Tespit (Gemi ve Yük Alacağından Kaynaklanan) davası olup, istinaf konusu uyuşmazlık, ilk derece mahkemesince verilen 18/11/2022 tarih ve 28/11/2022 tarihli ara kararların kaldırılması talebine ilişkindir.

Davacı tarafından, Hindistan yerleşkeli ... ... ... ... Limited ve ... Industries şirketlerinden 17.326 Ton şeker, 1.018 Ton nohut ve 8.428 Ton pirinç ve 1 adet bakliyat cilalama makinesi satın alındığı, emtiaların taşınması amacıyla ... ... ... şirketi ile ... ... sözleşmesi imzalandığı, ... şirketinin de davalı ile sözleşme imzaladığı, navlun bedelinin tam ve eksiksiz olarak ödenmesine rağmen karşı tarafın haksız olarak emtialar üzerinde hapis hakkı uyguladığı ileri sürülerek borçlu olmadığının tespiti ve emtiaların davacıya teslimi talep edilmiştir.

İlk derece mahkemesinde bahse konu menfi tespit davasının açılmasından önce davacı tarafın talebi üzerine Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... D.İş-...

Karar sayılı ve 11.10.2022 günlü kararıyla ihtiyati tedbir talebinin kabulü ile gecikmesi sebebiyle bir sakınca ve zarar doğacağı gerekçesiyle ihtiyati tedbir talep eden tarafından belirtilen 2.815.056,42 USD navlun alacağının %20'si oranında teminat karşılığında kabul edilerek konşimentolarda yer alan emtiaların ihtiyati tedbir talep eden şirkete tedbiren teslimine ilişkin ihtiyati tedbir konulmasına karar verilmiş,

bilahare esasa ilişkin davanın açılmasından sonra davalı vekili tarafından verilen 14.11.2022 tarihli dilekçeyle ihtiyati tedbire itiraz edilmesi üzerine ilk derece mahkemesinin 18.11.2022 günlü ara kararıyla ihtiyati tedbire itirazın kabulü ile Mersin 1.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı dosyası ile konulan ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına karar verilmiştir. Davacı vekilince karara karşı istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

Davacı vekili tarafından verilen 25.11.2022 tarihli dilekçeyle müvekkiline ait olup davalı tarafın iddiası üzerine hapis hakkı uygulanmış olup teslim edilmeyen 1.845.69 Ton şeker, 817, 38 Ton Nohut ve 369,37 Ton pirinç emtiasının dosyada mevcut teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı ile müvekkiline teslimine karar verilmesi talep edilmiş, ilk derece mahkemesince 28.11.2022 günlü ara kararla söz konusu ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiştir.Davacı vekilince karara karşı istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355.maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Geçici hukuki koruma türlerinden olan İhtiyati Tedbir 6100 sayılı HMK’nın 389 vd. maddelerinde düzenlenmiştir. HMK’nın 389. maddesinde ihtiyati tedbirin şartları, 390. maddesinde ihtiyati tedbir talebi, 391. maddesinde ihtiyati tedbir kararının kapsam ve içeriği, 393. maddesinde ihtiyati tedbir kararının uygulanması, 394. maddesinde ihtiyati tedbir kararına itiraz ve uygulanacak usule yer verilmiştir.

HMK'nın 389. maddesine göre ihtiyati tedbirin şartları; mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle bir hakkkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşması ya da tamamen imkansız hale gelmesi veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğmasından endişe edilmesi olarak açıklanmıştır. Ayrıca tedbirin uyuşmazlık konusu hakkında verileceği belirtilmiştir. Yine aynı Yasa'nın 390/3. maddesinde haklılığın yaklaşık olarak ispat edilmesi zorunluluğu koşulu aranmıştır.

Somut olayda, davacı tarafça emtianın taşınması işine karşılık navlun bedelinin ödendiğinden bahisle emtianın tedbiren davacıya teslimi talep edilmiş ise de, davalı tarafından Mersin 7.İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyasında 6102 sayılı TTK'nın 1201.maddesi uyarınca taşımaya konu emtia üzerinde navlun ve demuraj bedellerinin ödenmediğinden bahisle hapis hakkının kullanıldığı anlaşılmakla davalının navlun ve demuraj alacağının bulunup bulunmadığı ile alacağın bulunması halinde bunun davacının sorumluluğunda olup olmadığı hususlarının yargılamayı gerektirdiği,

mevcut delil durumu ve dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler ile davalı tarafından taşımaya konu emtia üzerinde hapis hakkı kullanılması hususları birlikte değerlendirildiğinde davacı tarafın ihtiyati tedbir talebinin ileri sürüldüğü tarih itibariyle taşımaya konu emtianın davacıya teslimi şartlarının oluşmadığı, bu itibarla ilk derece mahkemesinin 18.11.2022 günlü ara kararla davalı vekilinin ihtiyati tedbire itirazının kabulü ile Mersin 1.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

D.İş sayılı dosyası ile konulan ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına karar verilmesinde ve yine 28.11.2022 günlü ara kararla davacı vekilinin üzerinde hapis hakkı uygulanan emtianın teslimini amaçlayan ihtiyati tedbir talebinin reddine ilişkin kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde değildir.

Davacı vekilinin 28.11.2022 günlü ara karara yönelik istinaf dilekçesinde "aksi kanaat hasıl olması halinde" müvekkili tarafından ihtiyati tedbir kararının ifası için mahkemeye ibraz olunan teminat mektubunun tedbirin infaz edilememesi nedeniyle dayanaksız kaldığından iadesine karar verilmesi talep edilmiş ise de, istinafa konu ara karar tarihi itibariyle ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen söz konusu talep incelenmemiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle ilk derece mahkemesince verilen kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından HMK'nın 353/1-b-1 md. gereğince davacı vekilinin ilk derece mahkemesinin 18/11/2022 ve 28/11/2022 tarihli ara karalarına yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ¸e-imzalıdır Üye ¸e-imzalıdır Üye ¸e-imzalıdır Katip ¸e-imzalıdır