Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2023/642 K.2023/1107

Adana 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 30/01/2023 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararına karşı istinaf başvurusu üzerine dosya Dairemize gönderilmiş olmakla, dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; ... Bankasının ... Şubesi müşterisi ... ... Su Arıtım Pazarlama San. Tic. Ltd. Şti. için üretilen 10 çekin 10 yapraklı çek defterinin kaybolduğu, tüm aramalara rağmen bulunamadığı, çeklerin henüz doldurulmamış olduğundan kıymetli evrak niteliğine haiz olmadığı, ancak çek defterinin ve çek yapraklarının kötü niyetli kişilerce ele geçirilerek doldurulması ve kullanılması ihtimaline karşı zayi belgesi verilmesi talep edilmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Yerel mahkemece verilen karar ile.

Yargıtay 11.HD'nin yerleşik içtihatlarında henüz keşide edilmemiş, çek vasfında olmayan tamamen boş çek yaprakları tedavüle konmuş sayılmayacağından hesap sahibi tarafından zayi nedeniyle iptal davası açılamayacağını, kaybedilen çeki ele geçirenler tarafından imzalanıp doldurulması sonrasında çeke dayalı hak iddia edene karşı menfi tespit davası açılabileceğini, boş çek yapraklarına dayanarak iptal isteminde bulunmada hukuki yarar bulunmadığını, T.T.K.'nun 818/a-s maddesi yollaması ile aynı kanunun 680.madde hükmü uyarınca bir çekin kısmen doldurulmuş veya sadece imzalanmış olması halinde tedavüle çıkarılması mümkün ve geçerli olup,

böyle bir çek için T.T.K.nun 757 - 763 - 764 ve devamı maddeleri uyarınca iptalini istemek hakkı sadece hamile ait olduğunu, bu aşamada davacı çek sahibinin dava açma hakkı bulunmadığı gibi hukuki yararının da bulunmadığını, bu nedenle davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVACI VE DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekilinin istinaf dilekçesinde özetle; çek defterinin kaybolduğunu, çek defterinin yada çek yapraklarının kötü niyetli şahısların ele geçmesi durumunda kullanılma ihtimalinin bulunduğunu, bu nedenle öncelikle ödeme yasığı konulması gerektiğini, çek defterinin tüm aramalara rağmen bulanamadığını, çeklerin zayii olduğunu, bankanın uhdesinde kaybolduğunu, bu nedenle yerel mahkemeden zayii belgesi talep edilmesinin hukuken başvurulacak en olan yol olduğunu, yerel mahkemenin vermiş olduğu karada çelişki olduğunu, davaya zayi nedeniyle iptal davası gibi bakıldığını ve red kararı verildiğini bu nedenle yerel mahkemenin kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, çek iptali istemine ilişkindir.

Davacı tarafından,10 adet boş çek haiz çek defterinin kaybolduğu iddia edilerek, çeklerin ve çek defterinin zayi olduğuna karar verilmesi talep edilmiş, İlk Derece Mahkemesi'nce yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

TTK' nun 818/1-s maddesi yollaması ile çekler hakkında da uygulanacak olan aynı kanunun 757 maddesinde iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişinin, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebileceği, 759. maddesinde poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptalinin istenebileceği, iptal talep edenin poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sunmak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlü olduğu düzenlenmiştir.

Söz konusu düzenlemelere ve Yargıtay içtihatlarına göre kambiyo senetlerinin zayi nedeniyle iptalini ancak senet hamili talep edebilecektir.

Somut olayda davacı bankanın, keşideciye verilmek üzere bastırılan çek karnesinin bankada iken zayi olduğunu iddia ettiğinden, söz konusu çeklerin yetkili hamili değildir. Bu nedenle zayi nedeniyle çek iptali davası açamaz.

6102 sayılı TTK'nun 780. maddesinde çekin unsurları düzenlenmiş olup, 781. maddeye göre imzasız boş çek yaprakları çek vasfında değildir. Keşideci imzası bulunmadığı için kambiyo senedi (çek) vasfında olmayan boş çek yapraklarının iptali de talep edilemeyecektir.

Yukarıda belirtilen sebeplerle, ilk derece mahkemesince davanın reddine dair verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve buna dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Başkan E-imzalıdır. Üye E-imzalıdır. Üye E-imzalıdır. Katip E-imzalıdır.