Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2024/1108 K.2024/1624

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas ve ... karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı arasında 02.10.2023 tarihli kilo ile ürün alım sözleşmesi akdedildiğini, bu sözleşmeye göre star ruby cinsi 90-100 ton (doksan ile yüz ton arası) greyfurtun müvekkili şirkete teslim edileceği davalı tarafça taahhüt edildiğini, müvekkili şirket, sözleşmedeki tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğini, ancak davalı taraf sözleşmede vermiş olduğu taahhütlere uymayarak müvekkil şirkete hem eksik ürün teslimi yaptığını hem de kesim yapılan bahçeye gidildiğinde taahhüt edilen ürünlerin rengi ve kalitesi ile kesim yapılan bahçedeki ürünlerin rengi ve kalitesinin birbiriyle uymadığını,

müvekkili şirketçe sözleşmeye ilişkin davalıya vadesi gelmiş ve ödenmiş 150.000,00.TL tutarlı ve vadesi 17.04.2024 olan dava konusu 200.000,00.TL tutarlı iki adet çek tevdi edildiğini, 350.000,00.TL'nin de banka hesabından EFT/havale ile ödeme yapıldığını, çekin iadelerini istediğini, ancak davalı taraf haksız olduğunu ve müvekkili şirketle yapmış olduğu sözleşmede verdiği taahhütleri yerine getirmediği halde ne müvekkil şirkete nakit iadesi ne de çekin iadesini gerçekleştirdiğini,

sonuç olarak davalı tarafça sözleşmede ayrıntılı olarak yazılı ve son kesim tarihi 05.11.2023 tarihi geçtiği halde sözleşmeye aykırı davranıldığından ve davalı tarafça sözleşmede taahhüt edilen edimin hiç veya gereği gibi yerine getirilmediğinden ötürü ... ...

Şubesi'nin 17.04.2024 vadeli, ... numaralı ve 200.000,00.TL tutarlı çekin bedelsiz kaldığını, bu nedenle öncelikle çeke ilişkin ihtiyati tedbir kararı verilerek ödeme yasağı ve icra takibine konulma yasağı kararları verilmesinin gerektiğini, müvekkili şirketin, davalı tarafa sözleşme konusu ürünlerin kilogram fiyatı üzerinden nakit ve çeklerle birlikte toplam 500.000,00.TL ödeme yaptığını, müvekkili şirketçe yapılmış olan ödemelerin ve tevdi edilen çeklerin şu aşamada teminat niteliğinde olduğu da göz önünde bulundurulduğunu,

dava konusu 70-80 ton eksik ürün tesliminden kaynaklı olarak 02.10.2023 tarihli sözleşmenin bedelinde bu eksikliğe karşılık gelen ve fazlaya ilişkin hak ve alacakları bu aşamada saklı kalmak kaydıyla 200.000,00.TL tutarındaki dava konusu bedelsiz kalmış çeke karşılık gelen borçtan müvekkili şirketin sorumlu olmadığının tespiti ile; davalı tarafın sözleşmedeki taahhütlerini yerine getirmemiş olmasından kaynaklı müvekkili şirketin uğramış olduğu ve uğramaya devam ettiği zararın bir nebze olsun azalması adına müvekkili şirketçe keşide edilerek davalı tarafa tevdi edilmiş olan ... ...

Şubesi'nin 17.04.2024 vadeli, ... numaralı ve 200.000,00.TL tutarlı çeke ilişkin olarak öncelikle teminatsız bir şekilde, şayet mahkemeniz aksi kanaatte ise dava konusu çek bedelinin %15'inden fazla olmamak kaydıyla belirlenecek uygun bir teminat miktarının müvekkili şirketçe mahkeme veznesine depo edilmesi suretiyle işbu davanın kesinleşmesine kadar tedbiren davalı tarafa işbu çekle ilgili ödeme yapılmaması için ilgili bankaya ivedilikle müzekkere yazılmasına, davalı tarafın işbu çeke ilişkin icra takibi başlatamamasına neticeten davalı tarafın işbu çeke ilişkin olarak ödemeden men edilmesine,

çekin iptaline ve müvekkili şirkete iadesine İİK m. 72 ve sair mevzuat hükümleri uyarınca karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi'nin 16/04/2024 tarihli ara kararında özetle; ihtiyati tedbir talebine dayalı dilekçeye ekli olarak sunulan, delil mahiyetindeki belgeler ve evrak kapsamına göre yapılan değerlendirmede; ihtiyati tedbir talebinin, 2004 sayılı İİK'nin 72 maddesi ve 6100 sayılı HMK'nin 389/1 maddesi gereğince mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi ve mevcut davanın sözleşme tarafı olan ... hakkında açılmış olması nedeniyle;

dava dışı iyi niyetli 3. kişileri etkilememek kaydıyla dava konusu çeke yönelik yapılacak olan icra takiplerinin durdurulması ile bankadan tahsilatın durdurulmasına yönelik tedbir talebinin aleyhine tedbir istenilen kişi açısından ve teminat karşılığında kabulüne, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı tarafın haksız olduğunu, müvekkili şirketle yapmış olduğu sözleşmede verdiği taahhütleri yerine getirmediği halde ne müvekkili şirkete nakit iadesi ne de çekin iadesini gerçekleştirdiğini, çekin muaccel olacağı tarihin çok yakın tarihli yani 17/04/2024 olduğundan ve meselenin acil olmasından ötürü dava dilekçesi ile yalnızca çekin bedelsizliğine dair iş bu menfi tespit davasının ikame edildiğini, sözleşmeye aykırı davranıldığını,

müvekkili şirketin uğramış olduğu ve uğramaya devam ettiği zararın azalması adına müvekkili şirketçe keşide edilerek davalı tarafa tevdi edilmiş olan çeke ilişkin olarak teminatsız bir şekilde, mahkeme aksi kanaatte ise çek bedelinin %15'inden fazla olmamak kaydıyla belirlenecek uygun bir teminat miktarının müvekkili şirketçe mahkeme veznesine depo edilmesi sureti ile davanın kesinleşmesine kadar tedbiren davalı tarafa veya üçüncü kişilere bu çekle ilgili ödeme yapılmaması için müzekkere yazılmasını,

davalı tarafın veya üçüncü kişilerin bu çeke ilişkin icra takibi başlatılmamasına karar verilmesi gerektiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Dava hukuki niteliği itibarıyla menfi tespit davası olup, istinaf konusu uyuşmazlık, mahkemece tedbir talebinin kısmen kabulüne yönelik verilen kararının kaldırılarak talebin tümüyle kabulü istemine ilişkindir.

Davacı vekili tarafından verilen dava dilekçesinde, taraflar arasında imzalanan ürün alım sözleşmesi uyarınca davalı tarafından müvekkiline eksik mal teslim edildiğini, ayrıca sözleşmede taahhüt edilen nitelikte ürün teslim edilmediğini belirterek dava konusu çekten dolayı müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespiti ile çeke dayalı olarak icra takibi yapılmasının önlenmesi hususunda ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiş, ilk derece mahkemesince tensip ara kararı ile teminat karşılığında ihtiyati tedbir talebinin kabulü ile İİK 72/2 maddesi uyarınca dava dışı iyi niyetli üçüncü kişileri etkilememek ve davalı yönünden geçerli olmak üzere talebin kısmen kabulüne karar verilmiş olup, iş bu ara karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 Sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

6100 sayılı HMK'nın 389. maddesine göre ihtiyati tedbirin şartları; mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle bir hakkkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşması ya da tamamen imkansız hale gelmesi veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğmasından endişe edilmesi olarak açıklanmıştır. Ayrıca tedbirin uyuşmazlık konusu hakkında verileceği belirtilmiştir.

2004 sayılı İİK'nin 72/2 maddesinde "İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir" hükmü yer almaktadır.

Somut olayda, taraflar arasında imzalanan ürün alım sözleşmesi uyarınca davalı tarafından davacıya taahhüt edilen evsaf ve miktarda ürün teslimi yapılmadığı iddiasına dayalı olarak dava açıldığı ve davacının, dava konusu çekten dolayı davalıya borçlu olmadığı gerekçesiyle menfi tespit talebinde bulunulduğu, mahkemece tedbir talebinin kabulü ile iyi niyetli üçüncü kişileri etkilememek ve davalıya yönelik olmak kaydıyla İİK 72/2 maddesi uyarınca ödemeden men ve icra takibi yapılmasının tedbiren önlenmesi yönünden tedbir kararı verildiği, ihtiyati tedbir konusu çekin kambiyo senedi niteliğinde olması,

ticari hayattaki tedavül kabiliyeti ve ticari senetlere güven ilkesi çerçevesinde iyiniyetli 3. kişilerin hak kaybına sebebiyet vermemek amacıyla, talep konusu çekin iyiniyetli 3. kişilere devir ve temliki neticesi bu kişilerin senette mündemiç hak sahipliğine zarar vermemek hususları dikkate alınarak verilen ara kararın usul ve yasaya uygun olduğu, davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

... · Başkan · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Katip · ... · ¸e-imzalıdır