Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2024/1517 K.2024/1745

...

İHRACAT SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ

VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU

Zayi Belgesi Verilmesi

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 18/10/2024

KARAR YAZIM TARİHİ : 18/10/2024

... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... tarih ve ... Esas, Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

İDDİALARINÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile. Müvekkili Şirketin ... ilinde gıda sektöründe faaliyet göstermekte olduğunu, 06.02.2023 tarihinde ... merkezli yaşanan deprem afetinde, ... Gıda Tar. Ürn. Hay. İnş. İth. İhr. San. ve Ticaret Limited Şirketi isimli müvekkili şirkete ait aşağıda belirtilen defterlerin ... ili ... Odasına kayıtlı ... ruhsat nolu Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ...'de bulunmakta iken, ... ...

06.02.2023 tarihinde ... merkezli yaşanan deprem felaketinde vefat ettiğini, ... ...'e ait .... Lise Sok. A ve B Blok N. ... Apt.

No:4/3 ... / ... adresindeki iş yerinin de yaşanan deprem felaketi sonrası yağmalandığını ve müvekkili Şirketin Mali Müşavirinin depremde vefat ettiğini henüz öğrenmiş olduklarını, tüm bu nedenlerle Şirkete ait belgelerin zayi olduğunu, belgeler, karar defterleri, envanter defteri, ortaklar pay defteri, kebir defteri, yevmiye defteri, alım-satım ve gider belgeleri ile sigorta belgeleri, kuruluştan bu yana tüm ...'ye ait beyan ve bildirim belgeleri, personel özlük dosyaları, imzalı ücret bordro ve ücret pusulaları, 2020 yılına ait, yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri, alış ve gider belgeleri- faturaları,

kuruluştan bu yana tüm ...' ye ait beyan ve bildirim belgeleri, personel özlük dosyaları, imzalı ücret bordro ve ücret pusulaları 2021 yılına ait, yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri, alış ve gider belgeleri- faturaları, kuruluştan bu yana tüm ...'ye ait beyan ve bildirim belgeleri, personel özlük dosyaları, imzalı ücret bordro ve ücret pusulaları 2022 yılına ait, yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri, gider belgeleri- faturaları, tüm Kuruluştan bu yana tüm ...'ye ait beyan ve bildirim evrakları, personel özlük dosyaları, imzalı ücret bordro ve ücret pusulaları 2023 yılına ait, yevmiye defteri, defteri kebir,

envanter defteri, alış ve gider faturaları, kuruluştan bu yana tüm ...'ye ait beyan ve bildirim belgeleri, personel özlük dosyaları, imzalı ücret bordro ve ücret pusulaları, müvekkili Şirketin genel kurul kararı almış ancak bu aşamada karar defterinin olmadığının ve zayi olduğunun fark edildiğini, müvekkili Şirkete ait karar defterinin tasdiki için notere gidilmiş noter tarafından da Mahkemece zayi belgesi alınması gerektiğinin beyan edildiğini, belgelerin zıyaının, müvekkili Şirketin mali müşavirinin vefat etmiş olması,

iş yerinin yağmalanmış olması ve bu hususun henüz öğrenilmiş olması ve diğer nedenlerle zayi belgesi verilmesi için Mahkememize başvurma zorunluluğu hasıl olduğunu, yargılamanın uzaması hâlinde merkezi kayıt kuruluşuna yapılacak müracaatların yapılması mümkün olamayacağından öncelikle tedbiren yargılama sonunda verilecek olan karara kadar kullanılmak üzere geçici olarak karar defteri tasdik izni verilmesini talep etme zorunluluğumuz doğduğunu, müvekkili şirketin Mali Müşavirinin 06.02.2023 tarihli deprem felaketinde vefat etmiş ve iş yerinin yağmalanmış olması nedenleri de göz önünde bulundurularak,

Şirkete ait yukarıda belirtilen tüm belge ve defterlerinin zayi olduğuna ilişkin belgenin verilmesini, yargılamanın uzaması hâlinde Şirket işleyişi aksayacağından, zayi kararı verilinceye dek geçici tasdik iznini kapsayan tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı kararı ile; depremden yaklaşık bir buçuk yıl sonrasında zayi durumunu öğrendiğini beyan etmesinin hayatın olağan akışına uygun olmadığı, kanuni düzenlemeler gereğince 31/07/2023 tarihine kadar yetkili Mahkemeye başvurmak zorunda olduğu, davanın, TTK'nin 82/7. maddesinde öngörülen hak düşürücü süreden sonra açılmış olması nedeniyle HMK 114/2 ve 115/2 maddeleri gereğince dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verdiği anlaşılmıştır.

DAVACI VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf talebi ile; ilk derece mahkemesince zayi belgesi talebinin zayi belgesi talebini depremin üzerinden bir buçuk yıl geçmiş olması nedeniyle hayatın olağan akışına aykırı bulduğunu, oysa ki ... ilinde meydana gelen depremler nedeniyle ..., ..., ... ve... illeri ile ...'in... ve... ilçelerinde devam eden mücbir sebebe istinaden bu illerde mevcut mükellefler için,

7256 Sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ve 7326 Sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunda Yer Alan Taksit Ödeme Sürelerinin Yeniden Belirlenmesine Dair Cumhurbaşkanı Kararı, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Buna göre Kararda, 6 Şubat 2023'ten itibaren geçerli olmak üzere ilan edilen mücbir sebep halinin ..., ..., ..., ...ile ...'in... ve... ilçelerinde 31 Ağustos 2024'e kadar uzatıldığını, bu nedenle de dava tarihine kadar ve hatta günümüze kadar zayi olan defterlere müvekkil şirket ihtiyaç duymadığını, iddia ederek ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılarak müvekkil şirketçe açılan zayi belgesi verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

... Asliye ve Ticaret Mahkemesi ... Esas, Karar sayılı dosyası.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, TTK 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Davacı şirket tarafından, ticari defter ve belgelerinin mali müşavirde olduğu sırada 06/02/2023 tarihinde meydana gelen deprem sonucu mali müşavirin vefat ettiği ve ona at iş yerinin yağmalanması sonucu davaya konu ticari defter ve belgelerin zayi olduğu belirterek zayi belgesi verilmesi talep edilmiş, mahkemece yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş, işbu karara karşı davacı tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf incelemesi HMK.nun 355. maddesi gereğince davacının istinaf sebepleri ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılmıştır.

Bilindiği gibi, 6102 sayılı TTK'nın 82/7.kaddesinde "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir" hükmü yer almaktadır.

06/02/2023 tarihinde ... İlinde meydana gelen depremler nedeniyle çıkarılan 7440 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 10/22. maddesinde "13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa ve 213 sayılı Kanuna göre tutulması ve tasdiki zorunlu defterleri ile kullanmak mecburiyetinde bulunduğu belgeleri 6/2/2023 tarihinde ...

İlinde meydana gelen depremler nedeniyle zayi olan mükellefler, durumu öğrendiği tarihten itibaren 31/7/2023 tarihine kadar (bu tarih dâhil) yetkili mahkemeden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Mahkeme bu talebi ivedilikle görüşür ve gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.

Ancak bu yerlerde bulunan mükellefin il veya ilçe idare kurullarından defter ve belgelerinin zayi olduğuna ilişkin olarak alacağı belge de yetkili mahkemeden alınmış belge hükmündedir. Böyle bir belge almamış olan mükellef, defterlerini ve belgelerini ibrazdan kaçınmış sayılır.

Defter veya belgelerinin iş yerinde veya 3568 sayılı Kanun uyarınca yetkili meslek mensubunun faaliyetlerini yürüttüğü yerde zayi olduğunu beyan eden mükellef, ilgili mahkemeye veya il/ilçe idare kuruluna başvurduğunu gösteren belge ile yeni defterlerin açılış onayını notere yaptırabilir. Şu kadar ki ilgili mahkeme veya kurullarca defter ve belgelerin zayi olmadığına karar verilmesi halinde mükellef, defter ve belgelerini ibrazdan kaçınmış sayılır.

Bu fıkra kapsamında yapılan yeni defterlerin tasdiki işleminden 492 sayılı Kanun hükümlerine göre noter harcı, 18/1/1972 tarihli ve 1512 sayılı Noterlik Kanununa göre her ne adla olursa olsun noterlik ücreti alınmaz.

6102 sayılı Kanun ve 213 sayılı Kanun kapsamında tutulması ve tasdiki zorunlu olup elektronik ortamda tutulan defterlerden, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından muhafaza edilen ya da muhafaza edilmek üzere anılan Bakanlığa elektronik ortamda iletilen defterler bakımından bu madde hükümleri uygulanmaz.

Mükelleflerin talebine istinaden bu defterlerin teslimine ilişkin usul ve esaslar, Ticaret Bakanlığının görüşü alınarak Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenir" hükmü yer almaktadır.

Yine Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair 7440 Sayılı Kanun Genel Tebliğinin 15. maddesinde "Yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi tabii afet nedeniyle defter ve belgeleri zayi olan mükelleflerin, durumu 6102 sayılı Kanunun 82 nci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca yetkili mahkeme kararı ile belgelemeleri gerekmektedir. Ancak bu hükmün uygulanmasıyla ilgili olarak 7440 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin yirmi ikinci fıkrası uyarınca 6/2/2023 tarihinde vuku bulan depremlerde;

a) 6102 sayılı Kanuna ve 213 sayılı Kanuna göre tutulması ve tasdiki zorunlu defterleri ile kullanmak mecburiyetinde bulunduğu belgelerini kaybeden mükellefler, durumu öğrendikleri tarihten itibaren 31/7/2023 tarihine kadar (bu tarih dâhil) yetkili mahkemeden kendilerine bu durumu tespit eden bir belge verilmesini isteyebileceklerdir. Böyle bir belge almamış olan mükellef, defterlerini ve belgelerini ibrazdan kaçınmış sayılacaktır.

b) Tabii afete uğrayan yerlerde bulunan mükellefler, defter ve belgelerinin zayi olduğuna ilişkin belgeyi dilerlerse il veya ilçe idare kurullarından da alabileceklerdir. Bu şekilde alınan belgeler de yetkili mahkemeden alınmış belge sayılacaktır.

Defterlerinin işyerinde veya 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu uyarınca yetkili meslek mensubunun faaliyetlerini yürüttüğü yerde zayi olduğunu beyan eden mükellef, ilgili mahkemeye veya il/ilçe idare kuruluna başvurduğunu gösteren belge ile yeni defterlerin açılış onayını/tasdikini notere yaptırabilecektir.

Deprem nedeniyle defterleri zayi olan mükellefler, söz konusu defterlerini kullanmaya başlamadan önce ve her halükarda mücbir sebebin sona erdiği tarihten itibaren en geç 15 gün içinde yeni defter tasdik ettirerek bu defterleri tutacaklardır.

Bu kapsamda yapılan yeni defterlerin tasdiki işleminden, 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (2) sayılı tarife hükümlerine göre noter harcı, 18/1/1972 tarihli ve 1512 sayılı Noterlik Kanununa göre her ne adla olursa olsun noterlik ücreti alınmayacaktır" hükmü yer almaktadır.

Somut olayda, davacı taraf 06/02/2023 tarihli deprem sonrasında dava konusu defterlerinin bulunduğu binanın yağmalanması sebebiyle zayi olduğunun iddia edildiği, davacının ... ili genelinde ve ayrıca 10 ilde etkili olan deprem neticesinde ticari defterlerinin ve belgelerinin zayi olduğu hususunu bu tarihte öğrendiğinin kabul edilmesi gerektiği, nitekim davacının bu durumu daha sonraki bir tarihte öğrendiğini dosya kapsamı ile ispat edemediği, huzurda görülen davanın deprem olayının meydana geldiği tarihten sonra yasa ile belirlenen 30 günlük hak düşürücü süre geçtikten sonra 03/05/2024 tarihinde açıldığı,

10 Şubat 2023 tarihli resmi gazetede yayınlanan 08/02/2023 tarihli ve 6785 Sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla 06/02/2023 tarihinde meydana gelen deprem nedeniyle OHAL ilan edilen illerde dava açma, icra takibi başlatma vs. sürelerin 06/02/2023 (bu tarih dahil) tarihinden 06/04/2023 (bu tarih dahil ) olmak üzere durduğu belirtildiği, yine 06/02/2023 tarihinde ...

İlinde meydana gelen depremler nedeniyle çıkarılan 7440 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 10/22.

Maddesinde ve Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair 7440 Sayılı Kanun Genel Tebliğinin 15. Maddesinde 31/07/2023 tarihine kadar bu sürenin uzatıldığı, buna göre dava tarihi itibariyle hak düşürücü sürenin dolduğu ve davanın süresi içerisinde açılmadığı anlaşılmakla İlk Derece Mahkemesi'nce davanın hak düşürücü süreden reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı bir husus bulunmadığı bu nedenlerle davacının aksi yöndeki istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Yukarıda belirtilen sebeplerle İlk Derece Mahkemesi'nce verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu, davacının istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından, davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ¸ Üye ¸ Üye ¸ Katip ¸