Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2024/1667 K.2024/1627

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 19/04/2024 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

İDDİALARIN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile. Müvekkili şirketin ... nezdinde bulunan trafo merkezlerinin işletilmesi işleri yaptığını, ... ... Müdürlüğü (...) tarafından açık ihale usulü ile ihale edileceği hususunun duyurulduğu ve akabinde ... İKN (İhale Kayıt Numaralı) ihaleye müvekkili şirket tarafından da katılım sağlandığını, ihalenin ... İKN'lu ihale isteklilerinden ... ENERJİ SAN. VE TİC.

A.Ş. üzerinde kaldığını, her şeyden evvel işbu ihale süreci usule aykırılıklarla ilerletilmiş ve şartnameye aykırı şekilde işlemler tesis edildiğini, bunun yanında ihaleyi alan ... Enerji SAN. VE TİC. A.Ş.

Sözleşme ve sözleşmenin eki niteliğindeki şartname ile düzenlendiği hali ile işyerlerini 01.04.2024 tarihi 00.00 saati itibari ile devralması, şartnamede belirtilen özellik ve yetkinlikte personeli iş başı yaptırması, yine şartname ile detayları ile açıklandığı üzere malzemeleri temin etmesi gerekirken bu yükümlülüklerinin hiçbirini yerine getirmediğini, bu nedenle ... Grubunda Yer Alan 7 adet Trafo Merkezinin İşletilmesi Hizmet Alım İşi Sözleşmesinin konusu "...

Grubunda Yer Alan 5 adet Trafo Merkezinin (... ... -...-...) 16 Ay Süre ile ve 2 Adet Trafo Merkezinin (...) 11 Ay Süre ile İşletilmesi Hizmet Alım İşi" nin sözleşme hükümlerine uygun bir şekilde yapılıp yapılmadığı hususunun tespitini, ... ... Müdürlüğü (...) tarafından ... Grubunda Yer Alan 7 Adet Trafo Merkezinin İşletilmesi Hizmet Alım İşi Hizmet Alımı için açılan ... İKN (İhale Kayıt Numaralı) ihale uyarınca ... ... Müdürlüğü İle ... Enerji SAN. VE TİC. A.Ş.

Arasında akdedilen sözleşme uyarınca 01.04.2024 tarihi itibari ile teknik şartname ve ilgili sözleşme hükümleri uyarınca aşağıdaki trafo merkezlerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmak sureti ile; adı geçen trafo merkezlerinde yüklenici tarafından fiili devir, teknik şartnamede belirtilen nitelik ve özelliklerde personelin işbaşı yaptırılıp yaptırılmadığı yine teknik şartname uyarınca yüklenici firma tarafından yapılması gereken tüm iş ve işlemlerin Yüklenici ...

Enerji SAN. VE TİC. A.Ş. yapılıp yapılmadığının tespitini, keşif yapılarak ve bilirkişi raporu alınmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 19/04/2024 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı ile; eda davası niteliğinde tespit davası açılamayacağı bu sebeple davacının hukuki yararı bulunmadığından dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmiştir.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf talebi ile. Müvekkili şirketin ... nezdinde bulunan trafo merkezlerinin işletilmesi işleri yaptığını, ... ... Müdürlüğü (...) tarafından açık ihale usulü ile ihale edileceği hususunun duyurulduğu ve akabinde ... İKN (İhale Kayıt Numaralı) ihaleye müvekkili şirket tarafından da katılım sağlandığını, ihalenin ... İKN'lu ihale isteklilerinden ... ENERJİ SAN. VE TİC.

A.Ş. üzerinde kaldığını, her şeyden evvel işbu ihale süreci usule aykırılıklarla ilerletilmiş ve şartnameye aykırı şekilde işlemler tesis edildiğini, bunun yanında ihaleyi alan ... Enerji SAN. VE TİC. A.Ş.

Sözleşme ve sözleşmenin eki niteliğindeki şartname ile düzenlendiği hali ile işyerlerini 01.04.2024 tarihi 00.00 saati itibari ile devralması, şartnamede belirtilen özellik ve yetkinlikte personeli iş başı yaptırması, yine şartname ile detayları ile açıklandığı üzere malzemeleri temin etmesi gerekirken bu yükümlülüklerinin hiçbirini yerine getirmediğini, bu nedenle ... Grubunda Yer Alan 7 adet Trafo Merkezinin İşletilmesi Hizmet Alım İşi Sözleşmesinin konusu "...

Grubunda Yer Alan 5 adet Trafo Merkezinin (... ... -...-...) 16 Ay Süre ile ve 2 Adet Trafo Merkezinin (...) 11 Ay Süre ile İşletilmesi Hizmet Alım İşi" nin sözleşme hükümlerine uygun bir şekilde yapılıp yapılmadığı hususunun tespitini, ... ... Müdürlüğü (...) tarafından ... Grubunda Yer Alan 7 Adet Trafo Merkezinin İşletilmesi Hizmet Alım İşi Hizmet Alımı için açılan ... İKN (İhale Kayıt Numaralı) ihale uyarınca ... ... Müdürlüğü İle ... Enerji SAN. VE TİC. A.Ş.

Arasında akdedilen sözleşme uyarınca 01.04.2024 tarihi itibari ile teknik şartname ve ilgili sözleşme hükümleri uyarınca aşağıdaki trafo merkezlerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmak sureti ile; adı geçen trafo merkezlerinde yüklenici tarafından fiili devir, teknik şartnamede belirtilen nitelik ve özelliklerde personelin işbaşı yaptırılıp yaptırılmadığı yine teknik şartname uyarınca yüklenici firma tarafından yapılması gereken tüm iş ve işlemlerin Yüklenici ...

Enerji SAN. VE TİC. A.Ş. yapılıp yapılmadığının tespitini, keşif yapılarak ve bilirkişi raporu alınmasına karar verilmesini talep ve dava ettiğini, dava açmakta hukuki yararı bulunduğunu, daha önce aynı konuda delil tespiti talep ettiklerini, bu talebinde mahkemece ret edildiğini, mahkemece hak arama özgürlüğünün kısıtlandığını, bu sebeple anılan kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas, ... Karar dosyası ve tüm dosya kapsamı;

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, tespit istemine ilişkindir.

Davacı tarafından, müvekkili şirketin ... nezdinde bulunan trafo merkezlerinin işletilmesi işleri yaptığını, davalı ...'nin bu iş için ihaleye çıktığını, yapılan ihale sonucunda davalı ... Enerji San. ve Tic. A.Ş. üzerinde ihalenin kaldığını, ihaleyi alan ... Enerji San. ve Tic.

A.Ş. sözleşme ve sözleşmenin eki niteliğindeki şartname ile düzenlendiği hali ile işyerlerini 01.04.2024 tarihi 00.00 saati itibari ile devralması, şartnamede belirtilen özellik ve yetkinlikte personeli iş başı yaptırması, yine şartname ile detayları ile açıklandığı üzere malzemeleri temin etmesi gerekirken bu yükümlülüklerinin hiçbirini yerine getirmediğini, bunların tespiti yapılır ise idarenin davalı ile olan sözleşmeyi feshedip yeniden ihaleye çıkacağını bu sebeplerle trafo merkezlerinde davalı ...

Enerji San. ve Tic. A.Ş. tarafından fiili devir, teknik şartnamede belirtilen nitelik ve özelliklerde personelin iş başı yaptırılıp yaptırılmadığı yine teknik şartname uyarınca yapılması gereken tüm iş ve işlemlerin yüklenici ... Enerji San. ve Tic. A.Ş. yapılıp yapılmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Mahkemece yazılı gerekçe ile davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114. maddesi uyarınca dava şartıdır. Dava şartları kamu düzeninden olup, yargılamanın her aşamasında resen gözetilmelidir.

Mahkemeden istenilen hukuki korunmaya göre davalar; eda davaları, tespit davaları ve inşai davalar olarak ayrılmaktadır.

Eda davalarında; bir şeyin yapılması, bir şeyin verilmesi veya bir şey yapılmaması istenmekte iken; inşai (yenilik doğuran) davalar ile var olan bir hukuki durumun değiştirilmesi, kaldırılması veya yeni bir hukuki durumun yaratılması istenir. İnşai (yenilik doğurucu) davanın kabulü ile yeni bir hukuki durum yaratılır ve hukuksal sonuç genellikle bir yargı kararı ile doğar.

Tespit davaları ise, 6100 sayılı Kanun'un 106. maddesinde düzenlenmiştir. Anılan madde uyarınca, tespit davası yoluyla, mahkemeden, bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun yahut bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesi talep edilir.

Tespit davası açanın, kanunlarda belirtilen istisnai durumlar dışında, bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararının bulunması gerekir. Anılan dava türünde, eda davasından ve inşai davadan farklı olarak, davacının böyle bir menfaatinin bulunduğu varsayılmaz. Tespit davasında davacı, kendisi için söz konusu olan tehlikeli veya tereddütlü durumun ortaya çıkaracağı zararın, ancak tespit davası ile giderilebileceğini kanıtlamalıdır. Çünkü tespit davası, hukuki bir durum ya da hak, henüz inkar ya da ihlal edilmeden, yani herhangi bir zarar doğmadan açılabildiğinden, menfaatin doğmuş ve güncel olması gereğinin bir istisnası olarak ortaya çıkmıştır.

Davacının, hukuki ilişkinin derhal tespitinde menfaatinin (hukuki yararının) varlığı için öncelikle, davacının bir hakkı veya hukuki durumunun güncel (halihazır) ve ciddi bir tehditle karşı karşıya olması gerekir. Bu tehdit çoğunlukla davalının davranışları ile ortaya çıkar. Bu tehdidin davacı için bir tehlike oluşturabilmesi, bu tehdit nedeniyle, davacının hukuki durumunun tereddüt içinde olmasına ve bu hususun, davacıya zarar verebilecek nitelikte bulunmasına bağlıdır (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 01.02.2012 tarihli ve 2011/642 E., 2012/38 K. sayılı kararı).

Bu doğrultuda, davacının bir hakkı veya hukuki durumu güncel bir tehlike ile tehdit edilmiş olmalı; bu tehdit nedeniyle, davacının hukuki durumu tereddüt içinde olmalı ve bu husus davacıya zarar verebilecek nitelikte bulunmalı; yalnız kesin hüküm etkisine sahip olup, cebri icraya yetki vermeyen tespit hükmü, bu tehlikeyi ortadan kaldırmaya elverişli olmalıdır.

Davacının tespit davası ile istediği hukuki koruma, diğer dava çeşitlerinden birisi ile sağlanabiliyorsa, o zaman davacının tespit davası açmakta hukuki yararı yoktur. Bu şartların bulunmaması halinde tespit davası dinlenmez, davanın usulden (dava şartı yokluğundan) reddi gerekir.

Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 22/05/2013 tarihli ve 2013/561 E., 2013/733 K. ile 12/06/2013 tarihli ve 2013/1013 E., 2013/816 K. sayılı ile Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 01/10/2020 tarihli ve 2017/27792 E., 2020/10258 K. sayılı kararlarında da aynı ilkeler benimsenmiştir.

Somut olayda, davanın tespit davası niteliği taşıdığı, davacı tarafından, davalıların iş ve eylemlerinden ötürü oluşan bir zararı var ise davalılar aleyhine eda davası açılabilecek ve elde etmek istediği sonuca bu dava ile ulaşabilecekken, tespit davası açmakta hukuki yararının bulunmadığı anlaşıldığından, mahkemece, davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmiş olması usul ve yasaya uygun olup, davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde değildir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin ilk derece mahkemesi kararına karşı istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından, istinaf başvurularının esastan reddine karar vermek gerekmiş ve buna dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Başkan e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Katip e-imzalıdır