Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2024/1846 K.2024/1942

... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas ... karar sayılı kararına karşı istinaf başvurusu üzerine dosya Dairemize gönderilmiş olmakla, dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, 06/02/2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli 7.7 ve 7.6 şiddetindeki depremler nedeniyle ... ... Başmüdürlüğü İdari Binasının yıkıldığını, Başmüdürlüğe bağlı ...

Müdürlüklerce yapılan KEP işlemlerine ait KEP Arşiv Zarflarından Başmüdürlüğünün hizmet binasında muhafaza edilirken bağlı bulunulan KEP arşiv odasına gönderilemeyip depremde zayi olan zarfları dilekçemiz ekinde listeler halinde sunmuş oldukları Kep arşiv zarfları içerisinde KEP adresi tahsisi işlemi sırasında başvurucudan alınan belgeler olan kimlik belgesi fotokopisi, imza sirküsü, ticaret sicil gazetesi, yetkilendirme belgesi, sözleşme ve benzeri evraklarının zayi olduğunu,

Başmüdürlüğümüz nezdinde kayıp olan zayi olan KEP Arşiv Zarfları için yaşanan depremlerin üzerinden geçen süre göze alındığında öğrenme tarihi olarak Makam Olurunun tarihi olan 11.07.2023 tarihi dikkate alınarak yasal süresi içerisinde başvurulduğunu beyan ederek dilekçemiz ekinde bulunan ve işbu dilekçede sunulan tabloda yazılı KEP Arşiv Zarflarının ve içerikleri hakkında zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Yerel mahkemece verilen karar ile;" davacı saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri muhafaza ettiği işletmenin 06/02/2023 tarihinde yıkılmış olması redeniyle bu belgelerin zayi olduğunu belirtmiştir. Davacı davaya konu ettiği KEP arşiv zarflarını ve diğer belgeleri 06/02/2023 tarihinde öğrenmiş bulunmaktadır.

Kanuni düzenlemeler gereğince 31/07/2023 tarihine kadar yetkili mahkemeye kendisine zayi belgesi verilmesi için başvurmak zorunda olan davacının iş bu davayı sürenin bitiminden sonra 10.08.2023 tarihinde açtığı anlaşılmıştır. Davacı zayi olduğunu beyan ettiği belgelerin Makam Oluru'nun 11.07.2023 tarihinde aldıkları yönünde beyanda bulunmuştur. Bu hususlar gözetildiğinde.

TTK'nın 82/7. maddesinde öngörülen hak düşürücü süreden sonra açılmış olması nedeniyle davanın hak düşürücü süre nedeniyle usulden reddine" şeklinde karar verilmiştir.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili tarafından verilen istinaf dilekçesi ile; mahkeme tarafından 11/07/2023 tarihli makam onayı tarihi, zayi olan belgelerin müvekkilince öğrenme tarihi olduğunu, dava konusu belgeler için 30 günlük yasal süresi içerisinde bulunduğunu, davanın da 10/08/2023 açıldığını, ilk derece kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını beyan etmiştir.

DELİLLER

Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri, bilirkişi raporu, ve tüm dosya kapsamı.

GEREKÇE

Dava, TTK 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Davacı tarafından, 06/02/2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremler nedeniyle, ... ... Başmüdürlüğü İdari binasının yıkıldığı ve hizmet binasında bulunan Kep arşiv zarfları içerisindeki KEP adresi tahsisi işlemi sırasında başvurucudan alınan belgeler olan kimlik belgesi fotokopisi, imza sirküsü, ticaret sicil gazetesi, yetkilendirme belgesi, sözleşme ve benzeri evraklarının zayi olduğu, zayinin öğrenme tarihinin Makam Olurunun tarihi olan 11.07.2023 tarihi olduğu belirtierek, zayi belgesi verilmesi talep edilmiş, mahkemece yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf incelemesi HMK.nun 355. maddesi gereğince davacının istinaf sebepleri ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılmıştır.

Bilindiği gibi, 6102 sayılı TTK'nın 82/7.kaddesinde "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir" hükmü yer almaktadır.

06/02/2023 tarihinde Kahramanmaraş İlinde meydana gelen depremler nedeniyle çıkarılan 7440 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 10/22. maddesinde "13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa ve 213 sayılı Kanuna göre tutulması ve tasdiki zorunlu defterleri ile kullanmak mecburiyetinde bulunduğu belgeleri 6/2/2023 tarihinde Kahramanmaraş İlinde meydana gelen depremler nedeniyle zayi olan mükellefler, durumu öğrendiği tarihten itibaren 31/7/2023 tarihine kadar (bu tarih dâhil) yetkili mahkemeden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.

Mahkeme bu talebi ivedilikle görüşür ve gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir. Ancak bu yerlerde bulunan mükellefin il veya ilçe idare kurullarından defter ve belgelerinin zayi olduğuna ilişkin olarak alacağı belge de yetkili mahkemeden alınmış belge hükmündedir. Böyle bir belge almamış olan mükellef, defterlerini ve belgelerini ibrazdan kaçınmış sayılır.

Defter veya belgelerinin iş yerinde veya 3568 sayılı Kanun uyarınca yetkili meslek mensubunun faaliyetlerini yürüttüğü yerde zayi olduğunu beyan eden mükellef, ilgili mahkemeye veya il/ilçe idare kuruluna başvurduğunu gösteren belge ile yeni defterlerin açılış onayını notere yaptırabilir. Şu kadar ki ilgili mahkeme veya kurullarca defter ve belgelerin zayi olmadığına karar verilmesi halinde mükellef, defter ve belgelerini ibrazdan kaçınmış sayılır.

Bu fıkra kapsamında yapılan yeni defterlerin tasdiki işleminden 492 sayılı Kanun hükümlerine göre noter harcı, 18/1/1972 tarihli ve 1512 sayılı Noterlik Kanununa göre her ne adla olursa olsun noterlik ücreti alınmaz.

6102 sayılı Kanun ve 213 sayılı Kanun kapsamında tutulması ve tasdiki zorunlu olup elektronik ortamda tutulan defterlerden, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından muhafaza edilen ya da muhafaza edilmek üzere anılan Bakanlığa elektronik ortamda iletilen defterler bakımından bu madde hükümleri uygulanmaz.

Mükelleflerin talebine istinaden bu defterlerin teslimine ilişkin usul ve esaslar, Ticaret Bakanlığının görüşü alınarak Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenir" hükmü yer almaktadır.

Yine Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair 7440 Sayılı Kanun Genel Tebliğinin 15. maddesinde "Yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi tabii afet nedeniyle defter ve belgeleri zayi olan mükelleflerin, durumu 6102 sayılı Kanunun 82 nci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca yetkili mahkeme kararı ile belgelemeleri gerekmektedir. Ancak bu hükmün uygulanmasıyla ilgili olarak 7440 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin yirmi ikinci fıkrası uyarınca 6/2/2023 tarihinde vuku bulan depremlerde;

a) 6102 sayılı Kanuna ve 213 sayılı Kanuna göre tutulması ve tasdiki zorunlu defterleri ile kullanmak mecburiyetinde bulunduğu belgelerini kaybeden mükellefler, durumu öğrendikleri tarihten itibaren 31/7/2023 tarihine kadar (bu tarih dâhil) yetkili mahkemeden kendilerine bu durumu tespit eden bir belge verilmesini isteyebileceklerdir. Böyle bir belge almamış olan mükellef, defterlerini ve belgelerini ibrazdan kaçınmış sayılacaktır.

b) Tabii afete uğrayan yerlerde bulunan mükellefler, defter ve belgelerinin zayi olduğuna ilişkin belgeyi dilerlerse il veya ilçe idare kurullarından da alabileceklerdir. Bu şekilde alınan belgeler de yetkili mahkemeden alınmış belge sayılacaktır.

Defterlerinin işyerinde veya 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu uyarınca yetkili meslek mensubunun faaliyetlerini yürüttüğü yerde zayi olduğunu beyan eden mükellef, ilgili mahkemeye veya il/ilçe idare kuruluna başvurduğunu gösteren belge ile yeni defterlerin açılış onayını/tasdikini notere yaptırabilecektir.

Deprem nedeniyle defterleri zayi olan mükellefler, söz konusu defterlerini kullanmaya başlamadan önce ve her halükarda mücbir sebebin sona erdiği tarihten itibaren en geç 15 gün içinde yeni defter tasdik ettirerek bu defterleri tutacaklardır.

Bu kapsamda yapılan yeni defterlerin tasdiki işleminden, 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (2) sayılı tarife hükümlerine göre noter harcı, 18/1/1972 tarihli ve 1512 sayılı Noterlik Kanununa göre her ne adla olursa olsun noterlik ücreti alınmayacaktır" hükmü yer almaktadır.

Somut olayda, davacı tarafından saklamakla yükümlü olduğu belgelerin muhafaza edildiği binanın 06/02/2023 tarihindeki depremde yıkıldığının ve bina içerisindeki belgelerin zayi olduğunun iddia edildiği, davacının, deprem neticesinde belgelerinin zayi olduğu hususunu bu tarihte öğrendiğinin kabul edilmesi gerektiği ve yasal düzenlemeler çerçevesinde davasını en geç 31/07/2023 tarihine kadar açması gerekirken, davanın 10/08/2023 tarihinde açıldığı,

her ne kadar davacı tarafından belgelerin zayi olduğunun Makam Oluru'nun alındığı 11.07.2023 tarihinde öğrenildiği iddia edilmiş ise de, bu tarih dikkate alındığında dahi dava açma süresinin geçtiği, kaldı ki, makam olurunun, davacı tarafından deprem sonrası zayi olduğu tespit edilen ve mayıs-haziran 2023 tarihinde görüş sorulan belgelerle ilgili hukuki işlem başlatılmasına yönelik olduğu, bu nedenle, davacının, zayi durumunu 31/07/2023 tarihinden sonraki bir tarihte öğrendiğini ispatlayamadığı, davanın, TTK'nın 82/7.

Maddesinde öngörülen hak düşürücü süreden sonra açılmış olması nedeniyle, mahkemece, davanın hak düşürücü süre nedeniyle usulden reddine karar verilmiş olmasının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş, buna dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Başkan e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Katip e-imzalıdır