Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2024/2508 K.2025/92

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25/04/2024 tarihli ve ... esas ... karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava, Uluslararası deniz taşımacılığından kaynaklanan, taşınan sigortalı emtianın hasarı nedeniyle ödenen tazminatın rücuen tazmini istemine ilişkindir.

Davacı tarafından, dava dışı sigortalı ... Tarım tarafından ihraç edilen portakal emtiasının ... Limanı’ndan ... Limanı’na nakliyesinin, davalı ... Lojistik tarafından üstlenildiği, yükün, ...

Lojistik tarafından düzenlenen konişmento çerçevesinde taşımasının gerçekleştirildiği, varış yerinde emtianın bir kısmının küflenmiş olduğunun tespit edildiği, zarar nedeniyle sigortalıya 128.778,43.TL'nın 12.08.2016 tarihinde ödendiği, davalının “taşıyan” sıfatıyla, tefrik edilen dosya davalısı ..... Ltd.

Şti.'nin ise fiili taşımacı olarak zarardan müteselsilen sorumlu oldukları iddia edilmiş, davalı ise, sigortalı şirket ile taşıyıcıya aracılık hizmeti verildiğini, taşıyıcı ...

Lojistik acentesi olmadıklarını, konşimentoda, uyuşmazlıkların çözümünde HAIFA İsrail Mahkemelerinin yetkili olacağının kabul edildiğini, bu nedenle MÖHUK 47. maddesi gereği yetki itirazında bulunarak davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuş, mahkemece yazılı gerekçe ile davanın, MÖHUK 47. Maddesi gereğince mahkemenin yetkisizliği nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Dava konusu taşımanın ... numaralı konşimento tahtında yapıldığı, Konşimentonun 22. maddesinde "... İş bu konşimento veya onunla bağlantılı olarak doğan tüm talepler ve/veya uyuşmazlıklar mahkemeler tarafından ve aşağıda belirtilen yasa uyarınca çözülür;1)Taşıyanın şirket merkezinin bulunduğu Haifa-İsrail Mahkemesi.2)Eğer yük Amerika Birleşik Devletlerine ya da Amerika Birleşik Devletlerinden gönderilmiş ise, ABD-New York Güney Bölgesi Mahkemeleri.Yukarıda belirtilen her bir mahkeme sırasıyla, münhasıran yargılama yetkisine haiz olacak ve başka mahkemelerin kaza yetkisi hariç tutulacaktır." şeklinde yetki sözleşmesi bulunduğu, sözleşmeye göre taraflar arasındaki uyuşmazlıklarda yetkili mahkemenin Haifa/İsrail mahkemeleri olduğu anlaşılmıştır.

Dava, davacı tarafından sigortalanan emtianın deniz yoluyla taşınması sırasında hasarlandığından bahisle poliçe kapsamında sigortalı taşıtana ödenen hasar bedelinin, TTK'nun 1472. maddesinde öngörülen halefiyet gereği sorumlu olan taşıyıcılardan tahsiline ilişkin olduğundan, olayda TTK'nun deniz yoluyla taşımaya ilişkin 1138 vd. maddeleri uygulanacaktır.

Davacı, halefi olduğu sigortalı taşıtan ile davalı taşıyan arasında imzalanmış yazılı bir navlun sözleşmesi bulunduğunu iddia etmediği gibi, yazılı bir navlun sözleşmesi de dosyaya sunmamıştır. Buna göre dosyaya sunulan konişmentoya göre taraflar arasındaki hukuki ilişki belirlenecektir.

Konişmento, TTK'nun 1228. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre Konişmento, bir taşıma sözleşmesinin yapıldığını ispatlayan, eşyanın taşıyan tarafından teslim alındığını veya gemiye yüklendiğini gösteren ve taşıyanın eşyayı, ancak onun ibrazı karşılığında teslimle yükümlü olduğu senettir.

3. fıkrada konişmentonun nama, emre ve hamile olarak düzenlenebileceği son fıkrasında yükletenin istem üzerine konişmentonun kendisi tarafından imzalanmış bir örneğini taşıyana vereceği belirtilmiştir. Konişmento içeriği 1229. maddede düzenlenmiştir. Maddeye göre konişmento yükletenin beyanına göre taşıyan tarafından düzenlenecektir.

1230. ve devamı maddelerde konişmentonun kıymetli evrak olduğu, eşyayı temsil ettiği, taşıyanı, navlunu ve eşyayı ispat eden, meşru hamiline eşyayı teslim alma hakkı veren cirosu kabil kıymetli evrak olduğu düzenlenmiştir. Konişmento kıymetli evrak olması nedeniyle taşıyanın imzasını içermesi yeterlidir. Yükletenin imzası ise isteğe bağlıdır.

MÖHUK 1. maddede Yabancılık unsuru taşıyan özel hukuka ilişkin işlem ve ilişkilerde uygulanacak hukuk, Türk Mahkemeleri'nin milletlerarası yetkisi, yabancı kararların tanınması ve tenfizinin bu kanunla düzenleneceği belirtilmiştir. Davada yabancılık unsuru bulunduğundan MÖHUK hükümleri uygulanacaktır.

MÖHUK 40. maddeye göre Türk Mahkemeleri'nin milletlerarası yetkisini, iç hukukun yer itibariyle yetki kuralları tayin eder.

47. maddede " Yer itibariyle yetkinin münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hâllerde, taraflar, aralarındaki yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkilerinden doğan uyuşmazlığın yabancı bir devletin mahkemesinde görülmesi konusunda anlaşabilirler. Anlaşma, yazılı delille ispat edilmesi hâlinde geçerli olur. Dava, ancak yabancı mahkemenin kendisini yetkisiz sayması veya Türk mahkemelerinde yetki itirazında bulunulmaması hâlinde yetkili Türk mahkemesinde görülür." hükmü düzenlenmiştir.

Anılan yasal düzenlemeye göre, bir taşıma sözleşmesinin yapıldığını ispatlayan ve yazılı bir navlun sözleşmesinin bulunmaması halinde taraflar arasında navlun sözleşmesinin bulunduğunu ispatlayan, navlun sözleşmesinde kararlaştırılan kayıtları içeren, konişmentoda yazılı bulunan yetki koşulu geçerli olup, Türk Mahkemeleri'nin milletlararası yetkisi buna göre belirlenecektir. Mahkemece yetki hususunun konişmentoya göre belirlenmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmamaktadır.

TTK'nun 1237. maddesine göre taşıyan ile taşıtan arasındaki hukuki ilişkiler navlun sözleşmesi hükümlerine göre çözümlenmektedir. Ancak arada yazılı bir navlun sözleşmesinin bulunmaması halinde konişmento taşıyan ile taşıtan arasındaki hukuki ilişkide belirleyici duruma gelmektedir. Davacının taşıtanın sigortacısı olduğu, davalının ise akdi taşıyan olduğu taşıma ilişkisinde, konişmento hükümleri dolayısıyla konişmentoda yer alan yetki şartı her iki taraf açısından da bağlayıcı olacağından, davalının süresinde yapmış olduğu yetki itirazının kabulü ile davaya bakma yetkisi Hayfa/İsrail Mahkemeleri'ne ait olduğundan dava dilekçesinin yetkisizlik nedeniyle reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve buna dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

14/01/2025 Başkan e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Katip e-imzalıdır