Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2024/604 K.2024/1144

... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 05/10/2023 tarih, ... Esas, ... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNLARININ ÖZETİ

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin muhasebecisine ait ... Mah. ... Cad. ...

Sokak No: ... .../... adresinde faaliyet gösteren ... odasına ... ruhsat numarası ve 316 oda numarası ile kayıtlı Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ... ...'nın ... ofisinde bulunan ... vergi nolu Ticari işletmeye ait ticari defterler, faturalar, vergiye esas belgeler ve sair her türlü belge ve evrakların 06.02.2023 tarihinde yaşanan deprem nedeniyle rafların devrilmesi ve bina zeminine su sızması sonucunda kullanılamaz hale geldiğini, bu nedenle 06.02.2023 tarihi ve geçmiş yıllara ait tüm defter, fatura, Yevmiye defterleri, Kebir defterleri, envanter defterleri, satın alma faturaları, satış faturaları, masraf faturaları, yazarkasa fişleri,

Z raporları, Banka hesap cüzdanı ve hesap ekstreleri, kredi kartı slipleri, gün sonu fişleri, cari hesap mutabakatları ve sair belgelerin zayi olduğuna dair tarafına zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Yerel mahkemece verilen karar ile; davacı saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri muhafaza ettiği işletmenin 06/02/2023 tarihinde yıkılmış olması redeniyle bu belgelerin zayi olduğunu belirttiğini, davacının davaya konu ettiği belge ve defter kayıtlarını 06/02/2023 tarihinde öğrenmiş bulunduğunu, Kanuni düzenlemeler gereğince 31/07/2023 tarihine kadar yetkili mahkemeye kendisine zayi belgesi verilmesi için başvurmak zorunda olan davacının işbu davayı sürenin bitiminden sonra 20.10.2023 tarihinde açtığını, TTK'nın 82/7. Maddesinde öngörülen hak düşürücü süreden sonra açılmış olması nedeniyle davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVACI VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekilinin istinaf dilekçesinde özetle; davanın süresinde açıldığını, müvekkili şirket tarafından ... 1.Vergi Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyalarından 09.10.2023 tarihinde taraflarına tebliğ edilen ara kararla ...,...,...,... dönemlerine ait defter ve belgelerin talep edilmesi üzerine yapılan araştırma sonucunda söz konusu 2017-2020 dönemleri arası ve daha önceki yıllara da ait olan defter ve belgelerin rafların devrilmesi ve bina zeminine su sızması sonucunda kullanılamaz hale geldiğinin tespit edildiğini, bu nedenle hak düşürücü süre geçmeden davayı açtıklarını beyan ederek kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLER İLE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; ticari defter ve belgelerin kaybolması nedeniyle zayi belgesi verilmesi talebine ilişkindir.

6102 sayılı TTK’nun 82/7.maddesinde “bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler, yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde ziya uğrarsa işletmenin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden bir belge verilmesini isteyebileceği düzenlenmiştir.

Tacirin söz konusu düzenlemeden yararlanabilmesi, defter ve belgelerin korunması için dikkat ve özen göstermiş bulunması diğer taraftan da ziya uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir neden ile meydana gelmesi gerekmektedir. Yukarıda ifade edildiği üzere ziyanın mücbir sebep sonunda meydana gelmesi ve tacire kusur atfetmenin mümkün olmaması gerekmektedir.

Ülkemizde 06/02/2023 tarihinde meydana gelen ve ilimizi de etkileyen deprem hüküm bağlamında bir mücbir sebep olup bu depremde yok olan ve zarar gören belgeler bakımından zayi davası açılabilecektir.

Zayi belgesi alınmasının şartları;

-Zayi belgesi isteyen defter tutmakla veya saklamakla yükümlü olmalıdır.

-Zayi olan defter ve belgeler tacirin saklamakla yükümlü olduğu ve kullanılmış defter ve belgeler olmalıdır.

-Defterler mücbir sebep sonucunda zayi olmuş olmalıdır.

-Zayi belgesi isteyen tacir usulüne uygun defter tutmuş olmalıdır.

-Başvuru süresinde yapılmış olmalıdır. Bazı hakların kanunen belirtilen süre içerisinde kullanılmaması, hakkın sona ermesi sonucunu doğurur. Bu tür sürelere hak düşürücü süre denir ve kamu yararı amacıyla düzenlenmişlerdir. 6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesindeki 15 günlük süre 01/07/2022 tarihli 7417 sayılı Yasa ile 30 güne çıkarılmıştır.

Öte yandan ... numaralı 09/03/2023 kabul tarihli Resmi Gazete'nin 12/03/2023 tarihinde yayımlanan Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 10/(22). maddesinde "13/01/2011 tarihli ve 6102 sayılı TTK'ya ve 213 sayılı Kanuna göre tutulması ve tasdiki zorunlu defterleri ile kullanmak mecburiyetinde bulunduğu belgeleri 06/02/2023 tarihinde Kahramanmaraş ilinde meydana gelen depremler nedeniyle zayi olan mükellefler durumu öğrendiği tarihten itibaren 31/07/2023 tarihine kadar (bu tarih dahil) yetkili Mahkemede kendisine bir belge verilmesini isteyebilir." düzenlemesi yapılmıştır.

Mahkemece, davanın ... sayılı kanunun 10/22.maddesinde belirlenen son tarih olan 31.07.2023 tarihi geçirilerek 20/10/2023 tarihinde açılması nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillere, duruşma sürecini yansıtan tutanaklara ve gerekçe içeriğine, mahkemece taraflar arasındaki uyuşmazlığın somut olayın özelliklerine uygun olarak belirlendiği, yargılamanın HMK'da belirtilen usullere uygun olarak yürütüldüğü, taraflarca gösterilen hükme etki edecek delillerin usulüne uygun olarak toplandığı, delillerin takdirinde ve yasa kurallarının olaya uygulanmasında bir isabetsizlik görülmediği, kararda kamu düzenine aykırı herhangi bir husus bulunmadığı, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

Başkan e-imzalıdır. Üye e-imzalıdır. Üye e-imzalıdır. Katip e-imzalıdır.