Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2024/775 K.2024/1367

... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 29/01/2024 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile; davalı Alacaklı ... DAYANIKLI TÜKETİM MALLARI PAZ. SAN. VE TİC. A.Ş. diğer davalı ... aleyhine ... İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı dosyası ile Kambiyo Senetlerine Özgü icra takibi başlattığını, Takibe dayanak olarak 4 (Dört) adet çek gösterildiğini, Davalı Alacaklı ...

A.Ş. vekili aracılığı ile diğer davalı, borçlu ...'nin üvey kardeşi olan müvekkili ... ve ... hakkında İİK m. 89 çerçevesinde 89/1, 89/2 ve 89/3 Haciz İhbarnamesi gönderilmesi talebinde bulunmuş ve İcra Dairesi de bu talepler gereğince 89/1, 89/2 ve 89/3 Haciz İhbarnamelerini düzenleyerek müvekkile ve diğer kardeşine gönderdiğini, Müvekkili ..., 1. ve 2. Haciz İhbarnamelerini tebellüğ ettiği ve fakat 7 gün içerisinde itiraz etmediğini, 1. Haciz İhbarnamesi muhtarlığa tebliğ edilmiş, ikincisi ise müvekkili adına ama eşine teslim edildiğini, 3. Haciz İhbarnamesinin ilk tebliğde iade edildiği,

2. Ve 3. Tebligatlar düzenlendiği fakat postaya verilmediğini, Davalı Alacaklının talebi üzerine 20.11.2023 tarihinde tanzim edilen 4. Tebligat (89/3 ÜÇÜNCÜ HACİZ İHBARNAMESİ) müvekkiline 27.11.2023 tarihinde yine muhtara tebliğ edildiğini, tüm bu nedenlerle Davacı müvekkilinin; ... İcra Müdürlüğü’nün ...

Esas sayılı dosyasından ve takibe konu edilen çeklerden dolayı borçlu olmadığının, yine müvekkilin borçlu ...'ya herhangi bir borcunun olmadığının tespitine, Davalıların kötü niyetli olarak - müvekkilinin sırf davalı borçlu ...'nin üvey kardeşi olmasından kaynaklı - müvekkili aleyhine haciz ihbarnameleri gönderdiklerinden dolayı alacağın %20’sinden az olmamak üzere davalılar hakkında kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı şirket vekili cevap dilekçesi ile. 6102 sayılı Kanunun 5/A/1 maddesi gereğince huzurdaki dava açılmadan arabuluculuğa başvurulması dava şartı olduğundan 6325 sayılı HUAK'in 18/A/2 maddesi gereğince ara karar oluşturularak davacıdan arabuluculuk son tutanak aslının bir haftalık kesin süre içerisinde sunulmasının istenilmesine,

sunulmaması halinde davanın usulden reddine, dava konusu icra takibinden davacıya yönelik yapılan işlemlerden ve gönderilen ihbarnamelerden taraflarınca vazgeçildiğinden davacının huzurdaki davayı açmakta hukuki yararının olmaması sebebiyle davanın usulden reddine, huzurda açılan davanın esastan reddine ve İİK M.89/3 gereğince davacının, dava konusunun %20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine,

davacının kötü niyet tazminatı talebinin kanuni dayanağının olmaması sebebiyle reddine, kabul anlamına gelmemek kaydıyla huzurdaki davanın açılmasında müvekkilinin herhangi bir kusurunun bulunmaması sebebiyle davanın kabulü halinde müvekkilinin yargılama giderleri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulmamasına, her halde yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 29/01/2024 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı ile; göreve ilişkin değerlendirme mahkemece resen yargılamanın her aşamasında yapılabilir İİK 89/3 uyarınca açılan menfi tespit davalarında hangi mahkemenin görevli olduğuna ilişkin Bölge Adliye Mahkemeleri arasında uyuşmazlık bulunmakta iken Yargıtay T.C.

11. Hukuk Dairesi'nin Bölge Adliye Mahkemeleri Hukuk Dairelerinin kesin nitelikteki kararları arasındaki uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin 2023/5228 E. 2023/6468 K. Sayılı ilamda " ...2004 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesinin üçüncü fıkrasına istinaden gönderilen haciz ihbarnamesi nedeniyle ihbarnameye muhatap olan üçüncü kişi tarafından açılan menfi tespit davasında görevli mahkemenin;

davanın tarafları arasında doğrudan bir ilişki bulunmaması ve uyuşmazlığın takip hukukundan kaynaklanması nedeniyle Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna, tarafların tacir olmasının veya temel ilişkinin ticari nitelikte bulunmasının veyahut borcun temelini oluşturan senedin kambiyo senedi niteliğinde olmasının mahkemenin görevinin belirlenmesinde bir etkisinin bulunmadığına..." şeklindeki kararında da belirtildiği üzere dosya da Asliye Hukuk Mahkemesi görevli olduğundan mahkemenin görevsizliğine karar vermek gerektiği, dava dilekçesinin görev yönünden reddi ile, mahkememizin görevsizliğine, görevli mahkemenin ...

Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf talebi ile; ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 29.01.2024 tarih, ... Esas, ... Karar sayılı kararının kaldırılmasına, dava konusu uyuşmazlıkta görevli mahkemenin ... Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunun tespitine, 6102 sayılı Kanunun 5/A/1 maddesi gereğince huzurdaki dava açılmadan arabuluculuğa başvurulması dava şartı olduğundan 6325 sayılı HUAK'in 18/A/2 maddesi gereğince ara karar oluşturularak davacıdan arabuluculuk son tutanak aslının bir haftalık kesin süre içerisinde sunulmasının istenilmesine, sunulmaması halinde davanın usulden reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava, İİK'nın 89/3.maddesi gereğince açılan menfi tespit istemine ilişkindir.

Davacı vekilinin dava dilekçesinde, davalı şirket tarafından diğer davalı aleyhine başlatılan ... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı kambiyo senetlerine özgü icra takibinde, takip borçlusunun üvey kardeşi olan davacıya İİK'nın 89/1 ve 89/2 maddeleri çerçevesinde gönderilen haciz ihbarnamelerinin davacıya tebliğ edildiği ve süresinde itiraz edilmeksizin kesinleştiği, aynı kanunun 89/3.maddesi kapsamında düzenlenen ihbarnamenin ise 27.03.2023 tarihinde muhtara tebliğ edildiği, davacının sözkonusu takip dosyasından ve takibe konu edilen çeklerden dolayı borçlu olmadığı ileri sürülerek menfi tespit talebinde bulunulmuştur. Davalı şirket vekili, davanın reddini istemiştir.

İlk derece mahkemesince, İİK'nın 89/3.maddesi kapsamında açılan davada Asliye Hukuk Mahkemesi'nin görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiş, işbu karşı davalı şirket vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi HMK.nun 355. maddesi gereğince ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeniyle sınırlı olarak yapılmıştır.

6102 sayılı TTK'nın 4. maddesinde, bu hükümde sayılan mutlak ticari davaların yanısıra "Her iki tarafın da ticari işletmesi ile ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava sayılır" hükmü ile nispi ticari davaya ilişkin de düzenleme yapılmış olup, buna göre tarafların her ikisinin de tacir olması ve uyuşmazlık konusu işin tarafların ticari işletmesi ile ilgili olması gerekir.

2004 sayılı İİK'nın 89/3. maddesinin, üçüncü cümlesi, "..İkinci ihbarnameye süresi içinde itiraz etmeyen ve zimmetinde sayılan borcu icra dairesine ödemeyen veya yedinde sayılan malı icra dairesine teslim etmeyen üçüncü şahsa onbeş gün içinde parayı icra dairesine ödemesi veya yedinde sayılan malı teslim etmesi yahut bu süre içinde menfi tespit davası açması, aksi takdirde zimmetinde sayılan borcu ödemeye veya yedinde sayılan malı teslime zorlanacağı bildirilir.

Bu bildirimi alan üçüncü şahıs, icra takibinin yapıldığı veya yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesinde süresi içinde menfi tespit davası açtığına dair belgeyi bildirimin yapıldığı tarihten itibaren yirmi gün içinde ilgili icra dairesine teslim ettiği takdirde, hakkında yürütülen cebri icra işlemleri menfi tespit davası sonunda verilen kararın kesinleşmesine kadar durur..." hükmünü içermektedir.

Bu hükümde belirtilen mahkemenin hangi mahkeme olduğu konusunda bir açıklık bulunmamakla birlikte 2004 sayılı İİK'nın 235/1. maddesindeki gibi kayıt kabul ve 154/3. maddesindeki gibi iflas davaları için Ticaret Mahkemelerinin görevli olduğu gibi açık bir düzenleme bulunmadığından bu mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunun kabulü gerekir.

Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 2016/3568 Esas, 2016/6425 Karar sayılı ilamında da açıklandığı üzere "İİK 89. maddesindeki haciz ihbarnamesi üzerine açılan menfi tespit davalarında görevli mahkeme genel mahkemelerdir."(Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 12/04/2016 tarih ve 2016/3568 Esas, 2016/6425 Karar, Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 17/12/2015 tarih ve 2015/7065 Esas, 2015/17162 Karar, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2020/4645 Esas, 2020/4139 Karar sayılı kararı benzer mahiyettedir)

01/10/2011 tarihinden sonra açılan menfi tespit davaları için görevli mahkeme, HMK'nın 2. maddesi uyarınca Asliye Hukuk Mahkemesidir (Prof. Dr. Baki Kuru, İcra ve İflas Hukuku El Kitabı, Ankara 2013, s:476)

Somut olayda; taraflar arasında doğrudan bir ticari ilişki bulunmadığı gibi uyuşmazlık, davalı alacaklı tarafından başlatılan icra takibinde çıkarılan haciz ihbarnameleri nedeniyle borçtan davacının sorumlu olup olmadığının tespitine ilişkindir. İİK 89.maddesindeki özel düzenleme ile aynı kanuunun 72.maddesindeki menfi tespit davasına ilişkin genel düzenleme gözetildiğinde genel düzenleme hükmünün İİK 89. maddesini işlevsiz bırakacak biçimde uygulanamayacağı da açıktır. Bu itibarla, uyuşmazlığın çözümünde Asliye Hukuk Mahkemesi görevli olup davalı şirket vekilinin mahkemenin görevsizlik kararına ilişkin istinaf başvurusu yerinde görülmemiş, Dairemizce verilen kararın niteliği gözetilerek davalı şirket vekilinin sair istinaf sebepleri bu aşamada incelenmemiştir.

Yukarıda belirtilen sebeplerle ilk derece mahkemesinin, mahkemenin görevsizliğine ilişkin kararının usul ve yasaya uygun olduğu, davalı vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından, istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ¸e-imzalıdır Üye ¸e-imzalıdır Üye ¸e-imzalıdır Katip ¸e-imzalıdır