Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2024/967 K.2024/1238

:

DAVANIN KONUSU

İstirdat ve Menfi Tespit(Ticari Satımdan Kaynaklanan)

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 12/07/2024

YAZIM TARİHİ : 12/07/2024

... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 30/01/2024 tarih ve 02/02/2024 tarih ... Esas sayılı ara kararları aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

İDDİALARIN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile. Müvekkili ile davalı arasında 23.09.2023 tarihinde, karşı tarafa ait ... İli-... ...

Mahallesi-... ada-... parsel sayılı Mandalina bahçesine ilişkin 980.000,00.TL bedelli narenciye alım-satım sözleşmesi, ihracat belgesine sahip müvekkil şirket adına ve hesabına hareket eden ... ... arasında imzalandığını ve bahçe meyvesinin müvekkil şirkete kabala satışı için anlaşıldığını ve müvekkil şirket tarafından 80.000.TL peşinat 03.11.2023 tarihli, ... çek numaralı, 450.000.TL tutarında, 31.01.2024 tarihli ... çek numaralı, 450.000.TL, tutarında iki adet çek verildiğini, çeklerin davalı tarafından teslim alındığına dair el yazılı teslim tutanağının olduğunu, bu çeklerden 03.11.2023 keşide tarihli olanının davalıya ödendiğini,

sözleşmenin 4. Maddesinde, "Alıcı, satın aldığı malı meydana gelebilecek her türlü doğal afet ve zirai mücadele eksikliği ve yanlış uygulamadan dolayı ihracat vasfını ve özelliğini kaybetmesi halinde satıcıdan bu zararı maddi olarak karşılamayı talep edecektir." narenciye bahçesindeki ürünlerin ihracata uygun olacağı hususunda davalının taraf taahhüt altına girdiğini, bahçede mevcut olan meyvelerde kalitesizlik, ufaklık, desenlerinde, kabuklarında lekelerin gözlemlendiğini, müvekkil şirketin ihracat belgesinin de olduğunu, söz konusu ürünlerin,

ihracata uygun olmadığından müvekkil şirketin bahçedeki ürünü hasat etmesinin söz konusu olmadığını, taraflar arasındaki satış sözleşmesine konu mandalina ağaçlarının ürünü kemale ermiş, olgunlaşmış ve hasat zamanının gelmiş olması sebebi ile sözleşme uyarınca narenciye bahçesindeki ürünlerin ihracata uygun olmaması halinde uğranılan her türlü zararın, ödenen paranın istirdadı, menfi tespit, kazanç ve kar kaybının tazmini davalarında kullanılmak üzere delil tespiti talebinde bulunulduğunu, ...

Asliye Hukuk 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin ...

D.İş sayılı dosyasındaki ziraat mühendisi bilirkişi raporuna göre; ağaçlardaki meyvelerin bazılarının üzerinde kahverengi çizikler ve lekeler olduğunu, bazılarında mantar enfeksiyonları nedeniyle çürümeler olduğunu, bazılarında ise zararlılar tarafından meyve kabuğundan emgilenerek gerek meyve kabuğu üzerinde gerekse de iç kısma kadar varan zararların mevcut olduğunu belirttiğini, bilirkişi raporunda "bahçedeki mandalina meyvelerinin keşif tarihi itibariyle mevcut haliyle ve dış fiziksel görüntüsü ile ihracata uygun olmadığı” kanaati de bildirildiğini, ürünlere dair detaylı fotoğraflama yapıldığını,

sözleşme kapsamında 80.000.TL peşinat ile Türkiye ...

Bankası T.A.O - ... numaralı - 03.11.2023 keşide tarihli 450.000.TL bedelli çek davalıya ödendiğini, delil tespiti dosyasındaki mevcut rapor değerlendirildiğinde müvekkil şirketin bedelsiz olan çeki ödemesi durumunda ekonomik olarak zor duruma düşeceğini çekte karşılıksızdır işlemi yapılması halinde yetkilisinin cezai sorumluluğu olacağını ve yasaklılar listesine alınacağını, mahkemece haklı bulunması halinde çek bedelinin istirdadı hususunda sorun yaşayabileceği düşünüldüğünde 31.01.2024 keşide tarihli, ... çek numaralı, meblağı 450.000.TL olan çekin muhatap bankaya davalı ya da üçüncü kişiler tarafından ibraz edilmesi halinde ödenmemesini,

karşılıksızdır işlemi yapılmamasını, çeke ciro yasağı konulmasını ve İ.İ.K. 72/2 uyarınca davalı ve üçüncü kişileri de kapsayacak şekilde icra takibe konu edilmemesi hususunda mahkeme kararı kesinleşene kadar teminatsız ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 30/01/2024 tarih ve ...

Esas sayılı ara kararı ile; davacının dava konusu malların ayıplı olduğu bu nedenle satamadığı iddiası karşısında dava konusu malların ayıplı olup olmadığı, ayıbın kimden kaynaklandığı, davacının bu ayıp nedeniyle zarara uğrayıp uğramadığının yargılamayı gerektirdiği davacı tarafça sunulan tedbir istemine konu çek fotokopilerinde çeklerin avans olarak verildiğine dair bir kayıt bulunmadığı, 6098 sayılı TBK 102. maddesi uyarınca aksi ispatlanmadığı süresince ödemenin muaccel bir borç için yapıldığının kabul edileceği, TTK 645 ve 679.

Maddeleri uyarınca kıymetli evrakta yer alan hak senede mündemiç olup düzenleyen, çekin kabul edilmemesinden ve ödenmemesinden sorumlu olduğu, davacı tarafın, satım sözleşmesine konu narenciye ürününün ayıplı olduğunu ileri sürerek bedelsizlik iddiasında bulunduğu, bedelsizlik, kişisel defi olduğundan keşideci tarafından kural olarak ancak senet lehtarına karşı ileri sürülebileceği (TTK m 687), çünkü keşidecinin sadece lehtarla arasında bir temel borç ilişkisi olduğu,

davaya konu edilen çeklerin muaccel olmayan (henüz doğmamış) bir borç için verildiğinin davacı tarafça yaklaşık düzeyde ispatlanması gerektiği, dava konusu çek fotokopilerinde çeklerin narenciye satışı için verildiğine dair bir kayıt olmadığından bu iddianın yazılı belge ile ispatlanması gerektiği, davacı tarafın sunduğu belgeler bu anlamda yetersiz olduğundan dava konusu çekler bakımından ödeme yasağı verilmesine ilişkin ihtiyati tedbir talebinin reddine şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır.

... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 02/02/2024 tarih ve ... Esas sayılı ara kararı ile; kanunun açık hükmü gereği ancak icra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir.

Somut olayda henüz açılmış olan bir icra takibi bulunmadığı anlaşıldığından bu aşamada icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verilemeyeceği ayrıca dava konusu çekle ilgili olarak 3. kişileri de kapsayacak şekilde tedbir kararı verilmesi talep edilmiş ise de, kambiyo senedi niteliğinde olan çek ve bono;

temel ilişkiden bağımsız, kayıtsız, şartsız bir bedelin ödenmesi taahhüdünü içeren mücerret (soyut) bir borç ilişkini ifade edip, bedelsizlik iddiası düzenleyen/keşideci davacı ve lehtar davalı arasındaki temel ilişkide şahsi def'i olup, davanın tarafları dışındaki iyiniyetli 3. kişilere karşı ileri sürülemeyeceğinden, dava konusu çekin tedavül kabiliyetini ortadan kaldıracak, davanın tarafları dışında 3. kişileri bağlayacak şekilde ihtiyati tedbir kararı da verilemeyeceğinden,

davacı vekilinin dava konusu çeklerle ilgili olarak davalı veya 3. kişileri de kapsayacak şekilde icra takibe konu edilmemesi yönünde tedbir kararı verilmesi talebinin reddine şeklinde karar verilmiştir.

DAVACI VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekilinin istinaf talebi ile. Kanun'un açık düzenlemesi gereği, kanun koyucu, ihtiyati tedbir talep eden tarafın haklılığının “yaklaşık ispat ölçüsü” ile ispatını aradığını, müvekkilce ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin ...

D.İş sayılı dosyası kapsamında delil tespit davası açılmış olup, işbu dosya kapsamında hazırlanan ziraat mühendisi bilirkişi raporuna göre; ağaçlardaki meyvelerin bazılarının üzerinde kahverengi çizikler ve lekeler olduğunu, bazılarında mantar enfeksiyonları nedeniyle çürümeler olduğunu, bilirkişi raporunda "bahçedeki mandalina meyvelerinin keşif tarihi itibariyle mevcut haliyle ve dış fiziksel görüntüsü ile ihracata uygun olmadığı” kanaatinin de bildirildiğini, dava konusu malların ayıplı olduğunu, müvekkilin iddiasında haklı olduğunu,

delil tespiti dosyasındaki mevcut rapor değerlendirildiğinde müvekkil şirketin bedelsiz olan çeki ödemesi durumunda ekonomik olarak zor duruma düşeceğini, çekte karşılıksızdır işlemi yapılması halinde yetkilisinin cezai sorumluluğu olacağını ve yasaklılar listesine alınacağını, verilen kararın hukuka aykırı olup kaldırılması gerektiğini, sözleşmenin ödeme şekli başlıkla kısmına bakıldığında, ödemenin 80.000,00.TL, 450.000,00.TL ve son olarak yine 450.000,00.TL olmak üzere üç kısımda yapılacağının görüldüğünü, müvekkilinin ödemesi gereken tutarların 80.000,00.TL'lik kısmını elden ödediğini,

geriye kalan ödemeler için 450.000,00.TL'lik 2 adet çek keşide ettiğini, somut olayda olduğu üzere bedelsiz kalan çek bakımından yapacağı yegâne şeyin, çekin bankaya ibrazından önce HMK m. 389 uyarınca mahkemeye başvurarak, muhatap banka tarafından çek bedelinin lehtara ödenmesini önleme hususunda ihtiyati tedbir kararı verilmesini istemek ve tedbir kararından itibaren 7 gün içinde bedelsizliğe dayalı bir menfi tespit davası açmak olduğunu, müvekkilin iddiasında haklı olduğunu, bu nedenlerle; istinaf başvurusunun kabulünü, ...

Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 30.01.2024 tarihli ve 02.02.2024 tarihli ihtiyati tedbir talebinin "reddine" dair kararlar aleyhinde istinaf kanun yoluna başvurularak kararın ortadan kaldırılmasını, taleplerin kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı ara kararı dosyası ve tüm dosya kapsamı,

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Dava, hukuki niteliği itibarıyla "Menfi Tespit ve İstirdat" talebine ilişkin olup istinaf incelemesine konu uyuşmazlık, dava konusu çeke ödemeden men yasağı konulması, icra takibine konu edilmemesi ve ciro edilmemesi yönünde ihtiyati tedbir talebine ilişkindir.

Mahkemenin 30.01.2024 tarihli ve 02.02.2024 tarihli ara kararı ile; yasada belirtilen şartlar oluşmadığından, davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin reddine dair karar verildiği, bu kararlara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 Sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Geçici hukuki koruma türlerinden olan İhtiyati Tedbir 6100 sayılı HMK’nın 389 vd. maddelerinde düzenlenmiştir. HMK’nın 389. maddesinde ihtiyati tedbirin şartları, 390. maddesinde ihtiyati tedbir talebi, 391. maddesinde ihtiyati tedbir kararının kapsam ve içeriği, 393. maddesinde ihtiyati tedbir kararının uygulanması, 394. maddesinde ihtiyati tedbir kararına itiraz ve uygulanacak usule yer verilmiştir.

HMK'nın 389. maddesine göre ihtiyati tedbirin şartları; mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle bir hakkkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşması ya da tamamen imkansız hale gelmesi veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğmasından endişe edilmesi olarak açıklanmıştır. Ayrıca tedbirin uyuşmazlık konusu hakkında verileceği belirtilmiştir. Yine aynı Yasa'nın 390/3. maddesinde haklılığın yaklaşık olarak ispat edilmesi zorunluluğu koşulu aranmıştır.

Somut olayda davacı taraf, taraflar arasında sözleşme düzenlendiğini, sözleşmeye göre ödemelerin çek ile yapılacağının kararlaştırıldığını, çek keşide edilerek davalı tarafa verildiğini ancak davalı tarafından teslim edilecek ürünlerin ihracata uygun olmaması sebebiyle çekin bedelsiz kaldığını iddia ederek çeke ödemeden men yasağı konulması, icra takibine konu edilmemesi ve ciro edilmemesi yönünde ihtiyati tedbir talep etmiş ise de ; tarafların iddia ve savunmalarının yargılamayı gerektirdiği,

taraflar arasında düzenlendiği iddia olunan sözleşmede ödemelerin çek ile yapılacağının kararlaştırıldığı ancak çek bilgilerinin mevcut olmadığı bu sebeple yaklaşık ispatın bu aşamada sağlanmadığı sonucuna varılmakla ilk derece mahkemesince ihtiyati tedbir talebinin reddine dair verilen 30.01.2024 tarihli ve 02.02.2024 tarihli ara kararın usul ve yasaya uygun olduğu sonuç ve kanaatine varıldığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

... · Başkan · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Katip · ... · ¸e-imzalıdır