Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2025/1355 K.2025/1865

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 30/01/2025 tarihli 2023/368 Esas 2025/114 Karar sayılı kararı aleyhine davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili olan şirkete ... nolu ZMMS poliçesi ile sigortalı olan aleyhine başvuru yapılan şirket adına kayıtlı ... plakalı araç kaza günü ... idaresinde iken meydana gelen kazada, aracın yaya ...'a çarpması neticesinde ...' ın vefat ettiğini, Trafik Sigortası Genel Şartları’nın B.4.f. maddesine göre olay sonrası sürücünün kaza yerini terk etmesi ve B.4.b maddesine göre aracın sürücü belgesine geçici olarak el konulmuş kişiler tarafından kullanıyor olması sigortacının sigortalıya rücu edebileceği durumlar olarak belirtildiğini,

müvekkil şirkete sigortalı araç sürücüsünün kaza sonrası olay yerini terk etmesi ve ifadesinde de belirttiği üzere ehliyetine alkolden dolayı el konulmuş olması sebebi ile müvekkil şirketin davalı tarafa rücu hakkı doğduğundan, ...'ın vefatı sebebi ile eşi ve çocukları tarafından .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nün 2023/4 Esas sayılı dosyasından açılan dava neticesinde 23.01.2023 tarihinde sulhen ödenen 564.000,00 TL. rücuan tahsili için ....

Genel İcra Müdürlüğü'nün 2023/12122 E. Sayılı dosyasından açmış oldukları icra takibine de davalı şirket tarafından itiraz edilmesi sebebi ile takibin durması nedeni ile itirazın iptali davası açmadan açmadan önce yasa gereği yapmış oldukları arabuluculuk başvurusundan da netice alamamaları sebebi ile müvekkili olan şirket tarafından yapılan ödemenin rücuen tahsili için iş bu davayı açma zorunluluğunun doğduğunu beyan ederek davanın kabulüne, borçlunun ....

Genel İcra Dairesi'nin 2023/12122 E. Sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın iptaline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine, dava öncesi yapılan arabuluculuk başvurusu, zorunlu arabuluculuk başvurusu olduğundan ve süreç anlaşmama ile sonuçlandığından davalı aleyhine müvekkil şirket lehine Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 16/c maddesi uyarında arabuluculuk vekalet ücretine hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;; davacı tarafından ...'ın sevk ve iradesindeki ... plakalı araç ile 06.09.2022 tarihinde meydana gelen kaza sonucunda ...'ın vefat etmesi nedeniyle ödenen miktarın rücuen tazmini için başlatılan ....

Genel İcra Müdürlüğünün 2023/12122 E.sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali nedeniyle dava açıldığını, işbu davanın haksız olduğunu ve reddi gerektiğini, ...'ın sevk ve idaresinde ... plakalı araç ile 06.09.2022 tarihinde meydana gelen kaza sonucunda ...' ın vefat ettiğini, söz konusu kazaya ilişkin olarak ... Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından soruşturma başlatılmış olup, ... Cumhuriyet Başsavcılığı 2022/68501 Sor.

Sayılı dosyası üzerinden soruşturmanın halen devam ettiğini, davaya konu kazaya ilişkin ceza yargılamasının soruşturma ve kovuşturma aşamasında davalı ...'a herhangi bir suç isnadı ve kusur atfedilmediğini, davacının, ... plakalı aracın malikinin davalı müvekkili olan şirket olması sebebiyle husumetin yöneltildiğini, aracın 06.09.2022 tarihinde ilgili kazaya karışması olayında müvekkil şirketin de mağdur olduğunu, dava dışı ... Belediyesinin yapmış olduğu ihale kapsamında ...

İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketin yetkilisi ve ... Belediyesi arasında hizmet alımına yönelik sözleşme kurulmuş olup, ... plakalı araç bu sözleşme kapsamında ... Belediyesi tarafından kiralandığını, dava dışı ... İnş. San. Ve Tic. A.Ş ve dava dışı ... Belediyesi arasında ihale sözleşmesi neticesinde sözleşme akdedilmiş olup, taraflar arasında hizmet alımına ilişkin sözleşme imzalandığını beyan ederek ihbar dilekçenin kabulü ile ... Belediyesi ve ...

İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'ne davanın ihbar edilmesine, haksız ve yersiz davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi kararında özetle; "... 06.09.2022 tarihinde ... plakalı ... idaresindeki aracın yaya ...’a çarparak ölümüne neden olması sonucu davacı sigortacı tarafından ölenin destek olduğu kişilere ödenen destekten yoksun kalma tazminatının sigortalıdan rücu yoluyla tahsiline ilişkindir. Davacı sigortacı tarafından .... Genel İcra Müdürlüğünün 2023/12122 sayılı dosyası ile davalı şirket aleyhine ilamsız takip başlatılmış ve davalının borca itirazı üzerine takip durdurulmuştur.

Kaza yapan aracın kaza tarihini kapsayan ZMM poliçesi davacı sigorta şirketi tarafından düzenlenmiştir. Kaza nedeniyle açılan .... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/4 esas sayılı dava sonucunda sigorta şirketi tarafından ölenin hak sahiplerine 23.01.2023 tarihinde 564.000 TL (yargılama giderleri dahil) ödenmiştir. Mahkememizce alınan ve benimsenen bilirkişi raporuna göre kazanın oluşumunda sigortalı araç sürücüsü ... tam kusurlu, müteveffa ... kusursuzdur.

Müteveffanın hak sahiplerinin (...) toplam zararı 1.231.206,78 TL kaza tarihindeki ölüm teminatı limiti 500.000 TL’dir. Adana İl Emniyet Müdürlüğünün 26.03.2024 tarihli cevabi yazısına göre araç sürücüsü ...’ın alkollü araç kullanması nedeniyle sürücü belgesine 30.03.2022 tarihinde 6 ay süreyle el konulmuştur.

Kazanın bu dönemde gerçekleşmiş olması dikkate alındığında KMAZMSS Genel Şartlarının B.4/b maddesine göre sigortacının rücu hakkı doğmuş olmakla birlikte araç uzun süreli kiralama sözleşmesi ile ... Belediyesine kiralanmıştır (05.05.2022 tarih 2022/211828 ihale kayıt numaralı sözleşme). Bu kiralama sözleşmesi ile aracın işleten sıfatı ... Belediyesine geçmiştir.

Kazanın meydana geldiği dönemde davalı şirketin 2918 sayılı KTK 3 ve 85/1 maddesine göre işleten sıfatı bulunmadığından oluşan zarardan sorumluluğu bulunmamaktadır. 14.07.2007 tarih 26582 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan KMAZMS Sigortasında Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmeliğin 11. Maddesine göre araç işleteninin değiştiği her durumda mevcut sözleşme kendiliğinden sona erer.

İşletenin değişmesi halinde mevcut sigorta sözleşmesi ilave prim ödenmeksizin yeni sigorta poliçesi düzenlenmesine kadar ve her halükârda en fazla on beş gün daha aracı devralan kişi için geçerli olur. Buna göre aracın uzun süreli kiralandığı tarih dikkate alındığında kaza tarihinde davalı şirketin sigortalılık sıfatı da bulunmamaktadır.

Sonuç itibariyle kaza tarihi itibariyle davalının işleten ve sigortalılık sıfatı bulunmadığından davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddi gerektiği kanaatine varılmıştır..." şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesince verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, araç uzun süreli kiralama yoluyla ... belediyesine geçmiş olsa da sigorta ettiren (sigorta poliçesinde adı geçen) şirketin sorumluğunu devam ettiğini, trafik sigortası genel şartları ve kara yolları trafik kanunu uyarınca ödemede bulunan sigortacı rücu hakkını sigorta ettirene yöneltebileceğini, ile derece mahkemesince pasif husumet yokluğu gerekçesinin yasaya aykırı olduğunu, yargıtay içtihatları da sorumluluğun işleten değil sigorta ettirene ait olduğunu iddia ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına icra takibinin devam edebilmesi için kararın icra dosyasına gönderilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Dava, İtirazın İptali (ZMSS'den Kaynaklanan Rücu) istemine ilişkindir.

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle, müvekkili şirket nezdinde zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçesi ile sigortalı olan davalıya ait ... plaka sayılı aracın davadışı sürücü ...'ın sevk ve idaresinde bulunduğu sırada yaya ...'a çarpması neticesinde trafik kazası sonucu vefat eden yayanın hak sahiplerine ödenen tazminatın sürücünün kaza sonrası olay yerini terk etmesi ve sürücünün ehliyetine el konulmuş olması nedeniyle sigortalı araç malikinden rücuen tahsili için başlatıkları icra takibine davalının haksız itiraz ettiğini ileri sürülerek davalının icra takibine yapmış olduğu itirazının iptaline karar verilmesi talep edilmiştir.

Davalı vekili tarafından, kazadan önceki tarihte davadışı ... İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi yetkilisi ile ... Belediyesi arasında hizmet alım sözleşmesi imzalandığı, müvekkiline ait araca ilişkin işleten sıfatını anılan hizmet alım sözleşmesi kapsamında aracı kiralayan ... Belediyesi kazandığından müvekkilinin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığı savunularak davanın reddi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi'nce davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verildiği, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

İstinaf incelemesi HMK'nin 355.maddesi gereğince davacının istinaf sebepleri ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılmıştır.

İstinafa konu uyuşmazlık, davacı sigortacının, davaya konu aracın kazadan önce davadışı üçüncü kişiye kiralanmış olması halinde davalı sigortalıya rücu hakkının bulunup bulunmadığı noktasında toplandığı anlaşılmaktadır.

2918 sayılı KTK'nın 95/2.maddesinde düzenlenen ''...Ödemede bulunan sigortacı sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene başvurabilir'' hükmü gereğince, sigorta şirketi tarafından zarar görenlere karşı tazminat ödemesi yapıldıktan sonra, ödediği tazminat miktarını akidi olan sigortalıya rücu edebileceği, bir başka deyişle taraflar arasında akdi bir ilişki olup, davalı tarafın sorumluluğunun kaynağının, davacı ile yaptığı trafik sigorta sözleşmesine aykırı davranıldığı iddiasına dayandığı anlaşılmaktadır.

Davacı sigortacı söz konusu davayı ancak kendisiyle sözleşme yapan akidine karşı açabilecektir.

Davalı sözleşmenin tarafı ve sigorta ettiren (sigortalı) olmasına göre, sigortalının, aracı uzun süreliğine dava dışı kişiye kiralaması nedeniyle işleten sıfatını taşımaması, davalı sigortalının dava dışı kiracısıyla arasındaki iç ilişkiye ait bir sorundur ve sigortacının trafik sigortasına dayalı olarak tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda başvurabileceği kimse aracın gerçek işleteni kim olursa olsun sadece sigorta sözleşmesinin tarafı olan sigortalı olup, bu durumda ilk derece mahkemesince, taraf delilleri toplanıp davanın esası hakkında inceleme yapılarak oluşacak sonuca göre hüküm kurulması gerekirken,

davalının aracın işleteni olmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına, eksik hususlar tamamlanıp yeniden karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve buna dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Başkan e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Katip e-imzalıdır