Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2025/2973 K.2025/2675

İhtisas) (Banka Teminat Mektubunun Hükümsüzlüğünün Tespiti)

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ :12/12/2025

KARAR YAZIM TARİHİ :12/12/2025

... Asliye Ticaret Mahkemesinin 22/09/2025 tarihli ve 2025/1469 Esas sayılı ara kararı aleyhine davacı vekili tarafından istinaf dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin, davalı şirketin ... bayi müşteri numarası ile ... İlinde bayii durumunda bulunduğunu ve davalının ürünlerini sattığını, ...

İli ve çevresinde markanın değerini arttırarak tanınırlığını büyük bir özen ve özveriyle yerine getirdiğini, ancak davalının uzun süredir bayii olan müvekkile mal tedariği sağlayamadığını, yakıt talepleri sistem üzerinden girilip ürün bedelleri nakdi/peşin yatırılmasına rağmen ürün tedarikinin hiçbir sebep gösterilmeden sağlanmadığını, ayrıca 1 yılı aşkın süredir tüm cinslerde ürün tedariğinde miktar ve tür olarak aynı problemler halen yaşandığını, dolum akaryakıt terminallerinin sürekli değişiklik göstermesinin de müvekkilini zor durumda bıraktığını,

bayilik sözleşmesine aykırı şekilde müvekkili şirketin DBS yöntemiyle ürün taleplerinin davalı tarafça yasal bir dayanak gösterilmeksizin karşılanmadığını, haklı bir gerekçe gösterilmeden DBS kanalının kapatılmış olduğunu, bu durumun müvekkili şirketin satışlarının %50 oranında düşmesine ve müvekkilinin ciddi şekilde müşteri kaybına uğrayarak telafisi imkansız maddi ve manevi zararlar görmesine sebep olduğunu, dilekçeleri ekinde sunulan ... .Noterliğinin 19.06.2025 tarih ,

19371 yevmiye nolu ve yine ... .Noterliğinin 14.07.2025 tarih ve 22765 yevmiye nolu ihtarnameleri ile yaşanılan durum davalı tarafa 2 kez ihtar edilmesine rağmen davalı taraf ihtarnamelere cevap vermediği gibi yaşanılan problemlerin çözümü noktasında hiç bir eylemde bulunmadığını, akabinde müvekkili şirketin ....Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2025/40 D.İş sayılı dosyası ile yaşanılan aksaklıkların tespitini istediğini, ancak sözkonusu dosya bilirkişiye tevdii edilmesine rağmen rapor henüz tanzim edilmediğini, bayilik sözleşmesinin akdedilmesiyle ekte sunulan ...

Bankasına ait 10.07.2020 tarih ve ... referans nolu 1.000.000,00-TL bedelli teminat mektubu ile 08.10.2021 tarihli ve ... referans nolu 150.000,00-TL bedelli teminat mektubu olmak üzere toplam 1.150.000,00-TL tutarlı 2 adet teminat mektubunun davalı şirketin uhdesinde bulunduğunu, izah edilen nedenlerden ötürü davalı tarafça söz konusu teminat mektuplarının nakde çevrilmesi halinde müvekkil telafisi imkansız zararlar yaşayacağını, kaldı ki müvekkili şirketin davalı şirkete hiç bir borcu bulunmadığını, dolayısıyla teminat mektuplarını nakde çevrilmesini gerektirecek hiç bir haklı sebep bulunmadığını,

sözleşmenin feshi ile uğranılan zararların tazmini, menfi tespit vs davalarını açma hazırlığında bulunduklarını, bahsedilen davaların arabulucu başvurusuna tabi olması ve dava hazırlıklarının uzun zaman alacağı hususları dikkate alındığında tedbiren teminat mektubunun nakde çevrilmesinin durdurulmasını talep ettiklerini, izah edilen nedenlerden ötürü müvekkili şirketin ileride telafisi imkansız zararlar görmemesi adına davalı taraf uhdesinde bulunan ...

Bankasına ait 10.07.2020 tarih ve ... referans nolu 1.000.000,00-TL bedelli teminat mektubu ile 08.10.2021 tarihli ve ... referans nolu 150.000,00-TL bedelli teminat mektubu olmak üzere toplam 1.150.000,00-TL tutarlı 2 adet teminat mektubunun Tedbiren nakde çevrilmesinin durdurulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekilince davaya ilişkin yetki itirazında bulunulduğu anlaşılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 22/09/2025 tarihli ara kararında özetle; "...

Somut olayda; ihtiyati tedbir talep eden taraf vekilinin tedbir talebine ilişkin hukuki deliller kısmında ihtarlar ve bildirdiği ....Sulh Hukuk Mahkemesinin 2025/40 Değişik İş sayılı dosyası bildirmiş ise de; ihtiyati tedbir talep edenin aleyhine ihtiyati tedbir talep edene karşı sözleşmede yükümlendiği edimlerini tam ve eksiksiz yerine getirilip getirilmediği, bu surette teminat mektuplarının karşılıksız kalıp kalmadığı yargılama sonucu belirlenebileceğinden ve davacının bu iddiaları yönünden yaklaşık ispatın dosyada mevcut delil durumuna göre gerçekleşmediği anlaşılmakla, ihtiyati tedbir isteminin reddine karar vermek gerekmiştir.

(Bu Doğrultuda İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinin 14.Hukuk Daire'sinin 2020/1372 Esas 2020/960 Karar sayılı ilamı , İzmir Bölge Adliye Mahkemesinin 17. Hukuk Daire'sinin 2024/1385 Esas 2024/1893 Karar sayılı İlamı. Davacı tarafın bankaya müzekkere yazılarak teminat mektubunun nakde çevrilmesi talebinin reddine, ..." şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır.

İHTİYATİ TEDBİR TALEP EDEN VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati tedbir talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesince verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, noter ihtarnameleri ile davalı tarafa durum iki kez bildirildiğini, .... Sulh hukuk mahkemesi 2025/40 d. İş dosyasına tespit yapıldığını, bu dosyada mal tedarikinin aksadığını ve davacı şirketin satışlarını düştüğünü belirlediğini, telafisi güç zarar riskinin açık olduğunu, teminat mektuplarının her an nakde çevrilme ihtimali bulunduğu takdirde davanın konusuz kalacağını, ihtiyati tedbir şartları oluştuğunu, hakkın elde edilmesi önemli ölçüde zorlaşacağını iddia ederek verilen karar kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLER

Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Dava, hukuki niteliği itibariyle Banka Teminat Mektubunun Hükümsüzlüğü ve İadesi istemine olup, istinaf incelemesi ise uyuşmazlığa konu teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin durdurulmasına yönelik ihtiyati tedbir kararı verilmesi talebine ilişkindir.

İlk derece mahkemesinin 22.09.2025 tarihli ara kararla ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verildiği, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Geçici hukuki koruma türlerinin başında gelen ihtiyati tedbir genel olarak 6100 sayılı HMK’nin 389 vd. maddelerinde düzenlenmiştir. HMK’nin 389. maddesinde ihtiyatin tedbirin şartları, 390.maddesinde ihtiyati tedbir talebi, 391.maddesinde ihtiyati tedbir kararının kapsam ve içeriği, 393. maddesinde ihtiyati tedbir kararının uygulanması, 394.maddesinde ihtiyati tedbir kararına itiraz ve uygulanacak usule yer verilmiştir.

HMK'nin 389.maddesine göre ihtiyati tedbirin şartları; mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle bir hakkkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşması ya da tamamen imkansız hale gelmesi veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğmasından endişe edilmesi olarak açıklanmıştır. Ayrıca, tedbirin uyuşmazlık konusu hakkında verileceği belirtilmiştir. Yine aynı Yasa'nın 390/3.maddesinde haklılığın yaklaşık olarak ispat edilmesi zorunluluğu koşulu aranmıştır.

Somut olayda, davacı tarafından, taraflar arasında bayilik sözleşmesi bulunduğu, davalının bayii olarak ...

İli'nde faaliyet gösteren müvekkilinin ürün taleplerinin bedeli peşin ödenmesine rağmen davalı tarafından hiçbir sebep gösterilmeksizin karşılanmadığı, gönderilen ihtarnameye davalının cevap vermediği, mahkemeden yaşanılan aksaklıkların tespitini talep ettikleri, bu sebeplerle müvekkili telafisi imkansız maddi ve manevi zarara uğradığından sözleşmenin feshi ile uğranılan zararların tazmini, menfi tespit vs davalarını açma hazırlığında bulundukları belirtilerek davaya konu 2 adet teminat mektubunun hükümsüz bırakılması ile iadesine,

uyuşmazlık konusu 2 adet teminat mektubunun nakde çevrilmesinin durdurulmasına yönelik ihtiyati tedbir kararı verilmesi talep edilmiş ise de, mevcut delil durumuna göre tarafların edimlerini yerine getirip getirmediği ile davaya konu teminat mektuplarının karşılıksız kalıp kalmadığının tespiti yargılamayı gerektirdiğinden ihtiyati tedbir verilebilmesi için gerekli yaklaşık ispat şartının gerçekleşmediği anlaşılmakla, ilk derece mahkemesince ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından, davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.

Yukarıda açıklanan sebeplerle İlk Derece Mahkemesi'nce ihtiyati tedbir talebinin reddine dair verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu, davacı vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Katip e-imzalıdır