Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2025/3005 K.2025/2878

Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 18/09/2025 tarih, 2025/... Esas ve 2025/... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; keşidecisi ... olan ... ...Fethiye/MUĞLA şubesi ... seri nolu 40.000,00.TL bedelli keşide yeri ve tarihi Fethiye 20.12.2022 olan çekin meşru hamili müvekkili olan ... olup söz konusu çek vade tarihinde bankaya ibraz edilmiş ve karşılığı olmadığı muhatap banka tarafından çekin arkasına kaşe edilmesinden sonra müvekkiline teslim edilmiş akabinde müvekkili tarafından kaybedildiği,

davaya konu keşidecisi, muhatap bankası ile seri numarası, miktarı, keşide yeri ve tarihi yazılı zayi olan çekin üçüncü şahıslar eline geçmesi halinde müvekkil mağdur olacağını, müvekkilin mağduriyetinin önlenmesi amacı ile tensip kararı ile birlikte davaya konu çek üzerinde karşılıksızdır kaşesi bulunması nedeni ile tedbiren teminatsız olarak ödenmesinin durdurulması,

ödeme yasağı konulması amacına matuf ihtiyati tedbir kararı verilmesi ile ödeme yasağı kararının muhatap bankaya gönderilmesine neticeten davaya konu çekin zayi olması nedeniyle iptaline karar verilmesi amacıyla iş bu davayı açma zorunluluğu doğduğunu keşidecisi ... olan ... ...Fethiye/MUĞLA şubesi ... seri nolu 40.000,00.TL bedelli keşide yeri ve tarihi Fethiye 20.12.2022 olan ekte fotokopisi sunulu davaya konu çekin tensip kararı ile birlikte davaya konu çek üzerinde karşılıksızdır kaşesi bulunması nedeni ile tedbiren teminatsız olarak ödenmesinin durdurulması,

ödeme yasağı konulması amacına matuf ihtiyati tedbir kararı verilmesi ile ödeme yasağı kararının muhatap bankaya gönderilmesine neticeten davaya konu çekin zayi edilmiş olması nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ

Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 18/09/2025 tarih, 2025/... Esas ve 2025/... Karar sayılı kararında, TTK m. 818/1-s yollamasıyla uygulanan zayi hükümleri, senedin henüz ibraz ve ödeme safhası tamamlanmadan kaybedilmesi ve bu nedenle hamilin senetten doğan haklarını kullanmasının tehlikeye düşmesi halini hedeflediğini, İbrazın gerçekleştirilmiş olması karşısında, davacının zayi nedeniyle iptal talebi yönünden hukuki yararının bulunmadığını, bu itibarla, 6102 sayılı TTK’nın 757 ve devamı maddeleri ile 818/1-s maddesi delaleti ve usul hukukunun dava şartı niteliğindeki hukuki yarar ilkesi uyarınca, çekin ibraz edilmiş olması nedeniyle zayi nedeniyle iptal talebi yönünden hukuki yarar bulunmadığından davanın reddine karar verilmiştir.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davaya konu çekin üçüncü kişilerin eline geçmesi halinde tekrar tedavüle sokulması ve dolandırıcılık amacıyla kullanılması mümkün olup bu durum müvekkil ve keşideci açısından fiilî ve hukuki risklerin doğurmadığını, zayi nedeniyle iptal kurumunun amacı yalnızca ödeme istemek değil, kıymetli evrakın tedavüle tekrar girmesinin önlenmesi ve kötü niyetli üçüncü kişilere karşı keşideci ve hamilinin korunduğunu, Meşru hamil olan müvekkilinin davaya konu çeki zayi etmiş olduğunu, çek bedelini tahsil etmediği sabit olup korunması gereken hukuki yararı yerel mahkemece reddedildiğini,

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2016/..., K. 2017/... sayılı kararında, zayi nedeniyle çek iptali davasında kesin ispat aranmayacağını; çekin kaybolduğunun ‘kuvvetle muhtemel’ biçimde gösterilmesinin yeterli sayılabileceğini belirtmiş olduğunu, davacının ispat yükünün ölçüsüz artırılmasının zayi iptal hükümlerinin uygulanmasını olanaksız hale getireceğini, açıklanan nedenlerle;

mahkemenin hukuki yarar bulunmadığına ilişkin kabulünün hatalı olduğunu, müvekkilinin, zayi edilmiş davaya konu çek nedeni ile çek bedelini tahsil edememiş olup çekten kaynaklı alacağı devam etmekte olduğu gerçeği mahkemece göz ardı edilerek verdiği karar usul ve yasaya aykırı olup istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasını, neticen haklı davanın kabulü ile dava konusu çekin zayi nedeniyle iptaline, karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 18/09/2025 tarih, 2025/... Esas ve 2025/... Karar sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Dava, çek iptali istemine ilişkindir.

Davacı tarafından, keşidecisi ... olan ... ...Fethiye/MUĞLA şubesine ait ... seri nolu 40.000,00. TL bedelli keşide yeri ve tarihi Fethiye 20.12.2022 olan çekin hamili olduğu, çekin vade tarihinde bankaya ibraz edildiği, banka tarafından karşılığı olmadığı kaşe edilerek çekin iade edildiği, akabinde çekin kaybedildiği belirtilerek çekin zayi olması nedeniyle iptaline karar verilmesi talep edilmiştir.

İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş ve işbu karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Hasımsız olarak açılan bu davada iptal talebinde bulunan şahsın ispat etmesi gereken husus, zilyedi bulunduğu çekin rızası hilafına elinden çıkmasıdır. Ancak, iptal davasında kesin ispat aranmayıp çekin kaybolduğunun "kuvvetle muhtemel" olduğunu göstermesi yeterlidir (TTK. m. 760). Kaldı ki, dava sırasında yapılan ilanlar sonucunda hak sahipleri ortaya çıkmamış olup, hak sahiplerinin daha sonra ortaya çıkması durumunda dahi hasımlı olarak açılacak bir dava ile çek iptali kararının iptali talep edilebilecektir.

Davacı vekilince, söz konusu çekin bankaya ibrazlarından sonra kaybedildiği iddiasında bulunulduğu, çekin ibrazından sonra dahi kıymetli evrak vasıfları devam ettiği sürece zayi nedeniyle iptal isteminde bulunulabileceğinden çekin ibraz edilmiş olması tek başına zayi nedeniyle iptal davası açılmasına engel olmayıp, bedeli ödeninceye kadar çek hakkında iptal kararı verilmesinin mümkün olduğu. (Emsal: Yargıtay 11 HD 2015/... Karar 31/10/2016 Tarih)

Somut olayda, davacı tarafından dava ve talep konusu çekle ilgili gerekli bilgilerin verildiği, banka yazı cevabında dava konusu çekin fotokopisinin gönderildiği, yazı cevapları ve dosya kapsamına göre davacının iptali talep edilen çekin hamili olduğunun yaklaşık olarak ispat ettiğinin kabulü gerektiği, dosyada yasal ilanların yapıldığı, ilanlarda belirtilen süre içinde mahkemeye müracaat eden de olmadığı, bu durumda mahkemece davanın kabulü ile dava konusu çekin iptaline karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Yukarıda açıklanan nedenle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, mahkeme kararının HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince kaldırılmasına, dairemizce esas hakkında davanın kabulü yönünde yeniden hüküm kurulmasına karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

... · Başkan · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Katip · ... · ¸e-imzalıdır