Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2025/843 K.2025/1193

Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (Finansal Kiralamaya Konu Malın İadesi)

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 11/06/2025

KARAR YAZIM TARİHİ : 11/06/2025

Adana 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 24/12/2024 tarihli 2024/845 Esas 2024/1214 karar sayılı kararı aleyhine davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirket ile davalı şirket arasında 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nun çerçevesinde 25.04.2023 tarihli, 23595 numaralı düzenleme şeklinde finansal kiralama sözleşmesi imzalandığını,sözleşme eklerinde yer alan proforma faturalarına konu -1 Adet M01 1 05 03 MCV 90X26D nolu Çift Vidalı Ekstruder -1 Adet ZGRNT M02 2 05 MKMT 12000 Kalibre Masası -1 Adet M05 01 04 02 MPCK 200/2400-MTA 200 Çekme& Kesme Ünitesi Kombinasyonu-1 Adet M09 1 03 mdpa 6000 Devirme Sehpası' nın davalıya kiralandığını ve teslim edildiğini, davalının borçlarını ödememesi üzerine ....

Noteriğli'nden 31/07/2024 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarname gönderilerek borcun 60 gün içerisinde ödenmesinin istendiğini, ihtara rağmen davalının borçlarını ödemediğini ve taşınırları teslim etmediğini beyan ederek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, finansal kiralama sözleşmesine konu mülkiyeti müvekkili şirketi ait olan leasingli taşınırın var ise sicil kaydında bulunan "Finansal Kiralama Şerhi"nin terkinine, leasingli taşınırın teslim alındığı şekilde müvekkiline iadesine,

Adana 2.Asliye Ticaret Mahkemesinin 706 D.iş sayılı dosyası ile verilen ihtiyati tedbir kararının devamına, mahkeme masrafları ve ücreti vekaletin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Taraflar arasındaki sözleşmenin 47. Maddesinde, yetkili mahkemenin (sadece) "İstanbul (Çağlayan) Mahkemeleri" olarak gösterildiğini, tarafların tacir olduğunu, aralarındaki yetki şartının "kesin ve münhasır" şekilde düzenlendiğini, HMK'nın 17. maddesinde tacirler veya kamu tüzel kişilerinin aralarında doğmuş veya doğabilecek uyuşmazlıklar hakkında sözleşme ile mahkemeleri yetkili kılabilecekleri aksi kararlaştırılmadıkça davanın sadece sözleşme ile belirtilen mahkemede açılacağının düzenlendiğini, sözleşmede, kanunen yetkili kılınan genel veya özel yetkili diğer mahkemelerin de yetkisini devam ettirmek istedikleri yönünde bir ibare bulunmadığı için, yetki şartının "münhasır" olduğunu beyan ederek yetki itirazında bulunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi kararında özetle; "... 6100 sayılı HMK'nın 6. maddesi gereğince bir davada genel yetkili mahkeme, davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir. Aynı Kanun'un 10. maddesinde, sözleşmeden doğan davalar için, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinin de yetkili olduğu belirtilmiştir. Ayrıca 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 89. maddesi uyarınca; para alacağına ilişkin davalarda aksi kararlaştırılmadıkça para borcu alacaklının yerleşim yerinde ödenmesi gerektiğinden alacaklının bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 17 maddesi gereğince. Tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır. Aynı kanunun 19/2. maddesi. "Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir.

Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz." hükmünü içirmektedir. HMK'nın 116/1-a maddesinde kesin yetki kuralının bulunmadığı hâllerde yetki itirazı "ilk itiraz" olarak düzenlenmiş, 117/1. Maddesi gereğince. İlk itirazlar cevap dilekçesinde ileri sürülmek zorundadır;

Yukarıda açıklanan tüm bu nedenlerle; davacı... ile davalı ... arasında imzalanın 25/04/2023 tarihli ... sözleşme numaralı finansal kiralama sözleşmesinin 47. maddesi gereğince; sözleşme ve eklerinden doğacak uyuşmazlıklar için İstanbul(Çağlayan) Mahkemelerinin yetkili kılındığı, tarafların tacir ve yetki sözleşmesinin geçerli olduğu, tarafları bağladığı, genel işlem koşulları gereğince yetki şartının yazılmamış sayılmasını gerektiren herhangi bir sebep bulunmadığı, HMK'nın 17. maddesi gereğince davanın sözleşmede kararlaştırılan yerde açılması gerektiği, sözleşmede aksine bir düzenleme bulunmadığı,

davalının yetki itirazının süresinde ve usulüne uygun olduğu anlaşıldığından mahkememizin yetkisizliğine dair aşağıdaki hüküm hukuka uygun bulunmuştur..." şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesince verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, davalı şirket hakkında konkordato davası bulunduğunu ve 1 yıllık kesin mühlet verildiğini, bu nedenle derdestlik durumun söz konusu olduğunu, mahkemece talebin mükerrer olduğu ve davacının eldeki davayı açmakta hukuki yararı olmadığı gibi mahkemenin yetkili olmadığından yazılı şekilde karar verilmesinin hatalı olduğunu iddia ederek verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLER

Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Dava, finansal kiralama sözleşmesine konu malın iadesi istemine ilişkindir.

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle, taraflar arasında imzalanan finansal kiralama sözleşmesi kapsamında müvekkili tarafından davalıya kiralanan malların teslim edildiği, ancak davalının borçlarını ödememesi üzerine ihtarname keşide edilerek 60 gün içinde borcun ödenmesinin istenildiği, buna rağmen davalı borçlarını ödemediğinden finansal kiralama sözleşmesine konu olup mülkiyeti müvekkiline ait olan leasingli taşınırın teslim alındığı haliyle müvekkiline iadesine karar verilmesi talep edilmiştir.

Davalı vekili tarafından özetle, taraflar arasındaki sözleşmenin 47.maddesinde yetkili mahkemenin sadece İstanbul (Çağlayan) Mahkemeleri olarak gösterildiği, tarafların tacir olduğu ve aralarındaki yetki şartının münhasır yetki şeklinde düzenlendiğinden mahkemenin yetkili olmadığı, müvekkilinin usulüne uygun şekilde temerrüde düşürülmediği, davacının gönderdiği ihtarnamenin fesih olgusuna uygun olmadığı, davacının sözleşmeyi esasen müvekkilinin konkordato istemi sebebiyle feshettiği, müvekkilinin konkordato davasındaki geçici mühlet tarihinden önceki borçları için ödeme yasağı bulunduğu savunularak davanın reddi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi'nce mahkemenin yetkisizliğine karar verildiği, karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

6100 sayılı HMK'nın 17. maddesinde "Tacirler bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle kararlaştırılan bu mahkemelerde açılır." hükmü yer almaktadır.

Somut olayda, davalının süresi içinde sunduğu cevap dilekçesinde yetki itirazında bulunduğu, davacı ... ile davalı ... arasında imzalanın 25/04/2023 tarihli ... sözleşme numaralı finansal kiralama sözleşmesinin 47. maddesi gereğince; sözleşme ve eklerinden doğacak uyuşmazlıklar için İstanbul(Çağlayan) Mahkemelerinin yetkili kılındığı anlaşılmakta olup, tarafların her ikisinin de tacir olmasına göre HMK'nın 17.maddesi gereğince yetki sözleşmesinin geçerli olduğu anlaşılmaktadır.

Davalı vekili tarafından, müvekkilinin Adana 1.Asliye Ticaret Mahkemesi'nde görülmekte olan konkordato davasında kesin mühlet verildiği belirtilerek malvarlığını ilgilendiren bir davada başka mahkemenin yargılama yapamayacağı belirtilerek derdestlik iddiası ve davacının eldeki davayı açmakta hukuki yararı bulunmadığı ileri sürülmüş ise de, davalı vekilinin bu iddialarının yetkili mahkemece değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmakla ilk derece mahkemesince yazılı şekilde yetkisizlik kararı verilmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından, davalı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.

Yukarıda açıklanan sebeplerle ilk derece mahkemesince verilen yetkisizlik kararının ve yasaya uygun olduğu, davalı vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan Üye Üye Katip