Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2023/1730 K.2024/92

Taraflar arasında görülen davada Ankara 4. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 31/05/2023 tarih ve 2022/16 E. - 2023/252 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davalı tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, davalı Kurumun müvekkili ile,...isimli eserlerin yazımı konusunda sözleşme yaptığını, sözleşme ve taahhüt senedinin yer aldığı 16/03/2011 tarihli yazının iki tarafça onaylandığını, anılan eserlerin 22/05/2013 tarihinde ... ...

Birimine teslim edildiğini, davalı Kurumca kabul edilen eser nüshalarının baskıya hazırlandığını, bununla birlikte Sayıştayla anlaşmazlık öne sürülerek 2014-2017 yıllarında açıköğretim lisesi için basılan eserler için davacıya herhangi bir ödeme yapılmadığını,

söz konusu alacakların tahsili için Ankara 23. İdare Mahkemesinde açılan 2018/1151 Esas sayılı davanın idari yargıya 60 günlük başvuru süresinin geçmiş olması nedeniyle reddedildiğini ileri sürerek Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Ödenecek Telif ve İşlenme Ücretleri Hakkında Yönetmelik hükümlerinden de yararlanılarak yukarıda ismi yer alan kitapların basılmasına ilişkin alacağının tespit edilmesi ve baskı tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle davacıya ödenmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili, davacı ile müvekkili arasında dava konusu ders notlarının yazılması için hizmet alımı sözleşmesinin imzalandığını, bu sözleşmenin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesi uyarınca idari sözleşme olduğunu, bu nedenle idari yargının görev alanına giren uyuşmazlıkla ilgili açılan davanın Ankara 23. İdare Mahkemesi tarafından süre yönünden reddedildiğini, Sayıştay 4. Dairesinin 2012 faaliyet dönemine ilişkin 11.03.2014 tarihli ve 164 sayılı ilam ve 56 sayılı kararında, ders notlarının ders kitabı niteliği taşıması için gereken niteliklerin belirtildiğini,

davaya konu olan ders notları için bu bakımdan teliflenmesinden bahsedilemeyeceğini, eserlerin tesliminin 1.5 yıl gibi bir gecikmeyle gerçekleştirildiğini, hizmet alımı sözleşmesinin “Cezalar ve kesintiler” başlıklı 16. maddesinde yer alan hüküm gereğince hizmette eksiklik olarak nitelendirilebilecek bu fiil karşısında ödeme yapılmasının mümkün olmadığını, Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Ödenecek Telif ve İşlenme Ücretleri Hakkında Yönetmelik'in 5. maddesi uyarınca kamu kurum ve kuruluş personeli olan davacıya,

asli görevleri kapsamında yaptığı bu çalışmalar sonucu meydana getirdiği eserler için telif ve işlenme ücreti ödenmesinin mümkün olmadığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davacı ile davalı arasında, ... adlı eserlerden dolayı bu eserlerin yazımı konusunda yapılan sözleşmeye bağlı telif alacağının talep edildiği, adı geçen eserlerin 5846 sayılı FSEK’te tanımlanan eser kategorilerinden “ilim ve edebiyat eseri” niteliğinde olduğu ve bu eserin yazarının davacı taraf olmasından kaynaklı davacının mali ve manevi hak sahibi olduğu, bahse konu olan eserlerin telif alacağının davacı tarafa ödenmediği,

emsal olan Ankara 2. FSHHM'nin kesinleşen ilam örneği ve 23/1/2007 tarih ve 26412 nolu Resmi Gazetede Yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Ödenecek Telif ve İşlenme Ücretleri Hakkında Yönetmeliğin, 6, 8 ve 9. maddelerine göre hesap edilen miktarın yerinde bulunduğu gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, davacının Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığında görevlendirme öğretmen olarak çalışmaktayken dava konusu ders notlarının yazdırıldığını, yazdırılan ders notlarının 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında kitap niteliğinde olmadığını, ders notu niteliğinde olması nedeniyle davanın görüm ve çözüm yerinin idari yargı yeri olduğunu, dava konusu yayınların ders notu niteliğinde olması nedeniyle Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Ödenecek Telif ve İşlenme Ücretleri Hakkında Yönetmeliğin 13. maddesinin dikkate alınması gerektiğini, yine, davacının imzaladığı sözleşmenin 6. maddesinde,

Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Ödenecek Telif ve İşlenme Ücretleri Hakkında Yönetmeliğine göre ödenmesi kararlaştırılmış ise de aynı Yönetmeliğin 5. maddesinde "Kamu kurum ve kuruluş personelinin asli görevleri gereği yaptıkları çalışmalar sonucunda meydana getirdikleri bu Yönetmelik kapsamına giren eserleri için telif ve işlenme ücreti ödenmez.

Ancak söz konusu personelin makale, tebliğ ve konferansları ile bu Yönetmelik kapsamına giren eserlerinden görev saatleri dışında meydana getirdikleri eserleri için ücret ödenebilir." şeklinde ifade edilen hususun davacıya herhangi bir ödeme yapılamayacağını gösterdiğini, davacıya bu görevin 16.03.2011 tarihinde tevdi edildiğini, ancak ders notu şartnamesi ve taahhüt senedine aykırı bir şekilde 31.11.2011 tarihinde teslim etmesi gerekirken 22.05.2013 tarihinde geç teslim edildiğini, dolayısıyla kendi kusurundan kaynaklı bir durumda hak elde edemeyeceğini,

davacının teslim tarihine uyması ve sözleşme kapsamında telif ücretine hak kazanabilecek olsaydı bile 2012 Sayıştay ilamıyla ilgili hukuki sürecin devam ettiği için yazdığı kitaplarla ilgili telif ücreti ödenemeyeceğini, bilirkişi raporları arasındaki çelişki ve tutarsızlığın giderilmesi gerektiğini ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, FSEK'e dayalı telif tazminatı istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, dava konusu edilen kitaplarda, Türk ve dünya tarihi ile ilgili konuların, yazar tarafından belirlenen, olayların gelişimi ve kronoloji itibariyle öngörülen bir sırayla ele alındığı, anlatılan olaylarla ilgili tarihi eser, minyatürler, haritalara ilişkin resim ve çizimlere yer verilerek görsel öğelerle konu anlatımlarının pekiştirildiği,

her bir ünite sonuna, anlatılan konularla ilgili “Neler öğrendik?” bölümüne, “Etkinlik” bölümüne ve 20 sorudan oluşan “Ünite Değerlendirme” bölümlerine yer verildiği, tüm bu içerik anlatımlarının, görsel öğe seçimlerinin ve ünite sonunda yer alan ve anlatılan bilgilerin pekiştirilmesine yönelik çalışmaların, eseri meydana getiren davacının fikri çabasını ve hususiyetini taşıdığı, kişiye özgü bilgi ve çabanın ürünü olduğu, diğer taraftan, eser sahibinin hususiyetini taşıdığı tespit edilen dava konusu kitapların FSEK'in 2. maddesinde belirtildiği üzere yazı ile ifade olunan eserler olduğundan ilim edebiyat eseri olduğu,

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 1/B ve 2. maddeleri uyarınca dava konusu kitapların eser sahibinin hususiyetini taşıyan ilim edebiyat eserleri olduğu ve bu eseri meydana getiren eser sahibinin haklarının 5846 sayılı Kanun'un korumasına tabi olduğu, bu anlamda Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin görevli bulunduğu, FSEK'in 8 ve 11. maddeleri uyarınca aksi ortaya konmadıkça sahibinin adı belirtilen eserlerde eser sahibi olarak kimin adı veya müstear adı yer almışsa, bu kişinin eser sahibi sayıldığı,

bu kapsamda somut uyuşmazlıkta, gerek dava konusu kitaplar üzerinde davacının isminin yazar olarak belirtilmesi gerekse taraflar arasında bu hususta bir uyuşmazlık bulunmaması nedenleriyle dava konusu eserler üzerinde davacı ...’un eser sahibi olduğu, dava konusu eserler üzerinde davacı ...’un eser sahibi olarak manevi ve mali haklarının bulunduğu, yapılan işin Bakanlık çalışanının görevi itibariyle yapması gereken işten daha fazla yükümlülük gerektiren bir iş olması nedeniyle, davacının davalı ile ayrı bir sözleşme yapma gereği duyduğu,

aralarında yapılan sözleşme ile talep edilen hizmetin davacının yürütmekte olduğu öğretmenlik görevinin dışında çalışmaları içeren ve ayrı bir sözleşme ile çerçevesi belirlenen bir hizmet olması ve sözleşmenin de davacı tarafından meydana getirilen eserlere ilişkin yayma ve çoğaltma haklarının bedel karşılığında davalıya verilmesi hükmünü içeren bir sözleşme olması dolayısıyla, davacının FSEK'in 18. maddesi kapsamında söz konusu haklara doğrudan sahip olduğu iddiasına dayandırılamayacağı, diğer taraftan söz konusu sözleşme ile davacının, çalışmaları üzerindeki çoğaltma ve yayma (dağıtım) haklarını davacı Kuruma devrettiği,

karşılığında Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Ödenecek Telif ve İşlenme Ücretleri Hakkında Yönetmelik uyarınca hesaplanacak telif hakkı bedeli alacağının belirtildiği, diğer yandan davalı Bakanlık ve davacı arasında gerçekleştirilen sözleşme çerçevesinde hazırlanan eserlerin, eksik olduğu ya da geç teslim edildiği gerekçesiyle reddedilmediği, kabul edildiği, eserlerin sözleşmede devralınan çoğaltma ve yayma hakları çerçevesinde çoğaltıldığı ve dağıtıldığı, ancak bunun karşılığı olan telif bedelinin ödemediği,

somut uyuşmazlık açısından emsal olan Ankara 2. FSHHM'nin kesinleşen ilam örneği ve 23/1/2007 tarih ve 26412 nolu Resmi Gazetede Yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Ödenecek Telif ve İşlenme Ücretleri Hakkında Yönetmeliğin, 6, 8 ve 9. maddelerine göre bilirkişilerce hesap edilen miktarın yerinde bulunduğu anlaşılmakla, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esas yönünden reddine dair hüküm kurmak gerekmiştir.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 09/02/2024

Başkan

Üye

Üye

Katip

Bu belge 5070 sayılı Yasa hükümlerine göre elektronik olarak imzalanmıştır.