Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2023/1804 K.2023/1680

Taraflar arasında görülen davada Ankara 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 10/01/2023 tarih ve 2015/476 Esas - 2023/13 Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkiline ait ... 1, 2, 3,4 ve 5. sınıflar kitaplarını oluşturduğunu, bu şekilde müvekkilinin eser sahipliğinden kaynaklanan mali ve manevi haklarının ihlal edildiğini ileri sürerek, FSEK'in 68. maddesi uyarınca şimdilik 1.000,00 TL'nin, 5.000,00 TL manevi tazminatın ve FSEK'in 70/son maddesi uyarınca davalının elde ettiği kazancın, hak ediş tarihlerinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte müvekkiline ödenmesine, davalının tecavüzünün ref'ine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davacının iddialarının haksız ve mesnetsiz olduğunu, müvekkilinin davaya konu yayınlarının, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından belirlenen müfredata uygun şekilde hazırladığını, dava dilekçesinde taraflara ait kitapların yazıldığını, ancak davacıya ait kitapların hangi sayfa ya da bölüimünden ne yönde intihalde bulunulduğunun belirtilmediğini, kitaplar arasında müfredata uygun olma gereği kısmi benzerlikler olmasının kaçınılmaz bulunduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, davacının iktibas bulunduğuna dair iddiasının bilirkişi heyetlerince iki kez incelendiği, iktibas bulunduğu bildirilen kavramların ve kısımların benzerlik taşıdığı ancak bunun özellikle dil bilgisi kurallarına ve açıklamalarına ilişkin olduğu, bu halde iktibas ve intihal iddiasında bulunulan kısımların, dil bilgisinin zorunlu açıklama kısmına isabet etmekle meşru kullanım sınırında kaldığı,

aksinin kabulü halinde dil bilgisi kurallarının tek elden çıkması zorunluluğunu doğuracağı, her açıklama ve kullanımının intihal sonucu doğuracağı, araştırma ve yayın hakkının önüne geçileceği, davacının, uyuşmazlığa emsal teşkil edecek kararların bulunduğunu iddia ettiği ancak her dosyanın kendi içinde değerlendirileceği, ayrıca dava konularının farklı eserlere ilişkin olduğu, bu nedenle söz konusu iddiaya itibar edilmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, davalı tarafça müvekkiline ait eserlerden usulsüz alıntılar yapıldığını, davalıya ait eserde kullanılan tabloların ilk defa müvekkili tarafından oluşturulduğunu ve bu tabloların eser sahibinin müvekkili olduğunu, eser mahiyetindeki bu tabloların davalı yanca kullanılmasının müvekkilinin eser sahipliğinden kaynaklanan haklarını ihlal ettiğini, nitekim söz konusu tabloların izinsiz kullanılmasının, eser sahipliğinden kaynaklanan hakların ihlali niteliğinde bulunduğuna dair çok sayıda mahkeme kararının bulunduğunu, dosyaya sundukları mahkeme kararlarının ve bu kararlara esas bilirkişi raporlarının hiç değerlendirilmediğini ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına istemiştir.

GEREKÇE

Dava, eser sahipliğinden kaynaklanan haklara tecavüzün refi ile maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Hukuki bir işlem olan alacağın temliki sonrasında alacak üçüncü kişiye intikal etmektedir. Bu andan itibaren üçüncü kişi, borçlu karşısında alacaklı sıfatını kazanmaktadır. Niteliği itibariyle alacağın temliki, alacaklının tasarruf işlemidir. Temlik, alacağın tamamı için yapılabileceği gibi bir kısmı için de yapılabilir. Kısmi temlikte, temlik edilen asıl alacak ve bu oranda fer’ilerinin temlik alana geçmesi söz konusudur. Dolayısıyla temliğe konu alacak itibariyle dava ve takip hakkı da temlik alana geçer (Yargıtay 4. HD'nin 2021/23310 E., 2023/1994 K. sayılı ilamı).

Somut olayda, dosyaya davacı tarafça sunulan 14.01.2016 tarihli dilekçe ile davacı tarafından işbu davaya konu edilen 1.000,00 TL maddi tazminatın %25'i olan 250,00 TL'nin Yasemin Özen adlı kişiye temlik edildiği bildirilmiş ve dilekçe ekinde temlik sözleşmesi ibraz edilmiştir.

Alacağın temliki ile kısmi temlikte temlik edilen miktarın alacaklısının yerine yeni bir alacaklının geçeceği kuşkusuz olup, mahkemece alacağın temliki ve geçerliliği konusunda bir değerlendirme yapılmamıştır.

Bu durumda, mahkemece alacağın kısmen temliğinin değerlendirilmesi, temliğin geçerli olduğunun kabulü halinde 6100 sayılı HMK'nın 125/2. maddesi uyarınca devredilen kısmi alacak yönünden devralan kişinin davacı yerine geçmesi, davanın kaldığı yerden itibaren bu kişi huzurunda görülmesi gerektiği hususlarının gözetilmesi gerekmektedir.

Öte yandan davacı, davalı tarafından yayımlanan kitaplarda, kendisinin yazarı olduğu kitaplardan usulsüz alıntılar yapıldığını ileri sürmüş, ilk derece mahkemesince de yukarıda özetlenen gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir. Ancak davacı taraf, gerek ilk derece safhasında gerekse istinaf dilekçesinde, işbu davaya da konu ettiği tabloların içeriklerinin değiştirilerek kullanılmasının, eser sahipliğinden kaynaklanan hakların ihlali niteliğinde olduğunun kabul edildiği kesinleşmiş mahkeme kararlarının olduğunu ileri sürmüş, ilk derece mahkemesince bu iddia üzerinde durulmamış ve herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır.

HMK'nın 341. vd. maddelerinde bir kanun yolu olarak düzenlenen istinafın amacı, ilk derece mahkemesince verilen kararın denetlenmesi ve kararın yerinde görülmemesi halinde yeniden yargılama yapılarak hüküm kurulmasıdır. Burada, temyizden farklı olarak ilk derece mahkemesi kararı yalnızca hukuka uygunluk yönünden değil maddi yönden de denetlenmektedir.

İlk derece mahkemesi kararı yerinde değilse kural olarak istinaf mahkemesinin, ilk derece mahkemesinin kararını kaldırması ve ilk derece mahkemesi yerine gerekirse yeniden yargılama da yaparak karar vermesi gerekir.

Ancak, HMK'nın 353/1-a. maddesinde düzenlenen yargılamaya ilişkin bazı temel usul hatalarının bulunması halinde ise istinaf incelemesi sonunda yeniden karar verilmesi söz konusu olmayıp, kararın kaldırılarak dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesi gerekmektedir.

Bu kapsamda mahkemece, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması ya da talebin önemli bir kısmı hakkında karar verilmemiş olması hali de düzenlenmiştir.

Gerçekten de ilk derece mahkemesince, taraflarca gösterilen delillerin hiç değerlendirilmeden karar verilmesi ve delillerin ilk defa istinaf aşamasında değerlendirilmesi halinde taraflar, maddi vakıa denetimi yönünden iki dereceli incelemeden mahrum kalacak ve adil yargılanma hakkının unsurlarından olan hukuki dinlenilme hakkı ihlal edilecektir.

Somut olaya bu açıdan bakıldığında, davacı tarafın, yukarıda belirtilen iddialarına ilişkin hiçbir delil toplanmamış ve değerlendirilmemiş, dava konusu edilen alacağın kısmen devri değerlendirilmemiş, varsa kesinleşmiş mahkeme kararlarının işbu uyuşmazlığa etkisinin ne olacağı, bu dava yönünden kesin delil teşkil edip etmeyecekleri tartışılmamıştır.

Bu itibarla, yapılan açıklamalar çerçevesinde mahkemece, dava konusu alacağın kısmen devrinin değerlendirilmesi, bunun dışında davacının dayandığı dava dosyalarının incelenmesi ve bu davaya etkilerinin bulunup bulunmadığının belirlenmesi, gerekirse bu konuda bilirkişi incelemesi yaptırılması ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinden ve anılan hususlar işbu dava yönünden esasa etkili bir delil niteliğinde bulunduğundan, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dosyanın, davanın yeniden görülmesi için mahkemesine iadesine karar vermek gerekmiştir.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 15/12/2023

Başkan

Üye

Üye

Katip

Bu belge 5070 sayılı Yasa hükümlerine göre elektronik olarak imzalanmıştır.