Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2024/1203 K.2024/1567

Taraflar arasında görülen davada Ankara 2. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 27/03/2024 tarih ve 2021/250 Esas - 2024/136 Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davalı tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, Davacı vekili, müvekkilinin kamuya yararlı bir vakıf olup, markalarının 05/04/2004 tarihinde tescil edildiğini ve yenilendiğini, davalı şirketin tespit edebildikleri kadarıyla Türkiye’de "...” adıyla en az 46 şubesi bulunan bir kahve dükkânı işleticisi olduğunu, davalının izin almadan markalarını "..." adlı ürün üzerinde kullanarak şubelerinde bu ürünün satışını yaptığını, davalının bu kullanımının markalarına açıkça tecavüz oluşturduğunu, davalının ürün üzerine marka ve amblemleri ile birlikte “...” ibaresini yerleştirildiğini, buna karşılık müvekkili Vakfa herhangi bir bağış veya parasal yardım yapmadığını ileri sürerek,

davalının müvekkilinin tecilli markasına vaki tecavüzünün tespitini, durdurulmasını ve önlenmesini, davalının satışa sunduğu ürünlere el konularak toplatılmasını ve ürünlerin imhasını, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte şimdilik 100-TL maddi ve 25.000-TL manevi zararlarının tazminini, hüküm özetinin ilanını talep ve dava etmiş, yargılama sırasında maddi tazminat talebini 16.008,46 TL olarak ıslah etmiştir.

Davalı vekili, dava konusu içeceğin franchising yöntemi ile işletilen ... Hayvancılık San. Tic. Ltd.

Şti. adlı şirkete ait olan Kahramanmaraş Şubesi'nde satışının yapılmış olduğunu, bu işlemden müvekkili şirketin herhangi bir bilgisinin ve onayının olmadığı gibi, bu içeceğin belirtilen şekildeki tasarımla diğer şubelerinin hiçbirinde, davacıya ait logo ve amblem ile satışa sunulmadığını, söz konusu şubenin temsilcisinin tamamen bağış amacı güden iyi niyetli bir tavırla hareket ettiğini, ancak pandemi süreci dolayısıyla yaşanan aksaklıklar ve sıkıntılar nedeni ile bağışı istenen süre zarfında gerçekleştiremediğini, marka hakkına tecavüz ya da ekstra kazanç amacı taşımadığını, davanın ayrı bir tüzel kişilik olan ...

Hayvancılık San. Tic. Ltd. Şti.'ne yöneltilmesinin gerektiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, davacının 2004/09183 sayılı tescilli markasının, dava konusu soğuk kahve içeceği üzerinde kullanıldığı,dava konusu soğuk kahve içeceği üzerinde yer alan davacı markası kullanımlarının, davacı markasının bilinirliğinden haksız yarar sağlanması sonucu doğurabileceği, davalı tarafın ihlale konu ... ibareli ... ürün satışı nedeniyle ilgili dönemde kazancının 17.853,46 TL olabileceği, ancak davacının ıslah dilekçesi ile davalı tarafından davacı kurum hesabına aktarılan 1.845,00.-TL düşürülerek 16.008,46.-TL olarak tazminat taleplerini ıslah ettiği, dosya kapsamına göre 10.000,00.-TL manevi tazminat takdirinin hakkaniyete uygun olacağı,

tazminatlara dava tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesi talebinin de yerinde olduğu, hükmün ilanında davacı kurumun menfaatinin bulunduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile davalı şirketin ... markasını ürünlerinde kullanmasının davacının marka hakkına tecavüz oluşturduğunun tespitine, tecavüzün önlenmesine, durdurulmasına, üretilen ürünlere el konulmasına, toplatılmasına,

imhasına, 16.008,46.-TL maddi , 10.000 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, mahkeme karar özetinin masrafı davalıya ait olmak üzere ulusal çapta yayın yapan tirajı en yüksek üç gazeteden birinde ilanına karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili, davaya konu "..." isimli içeceklerin münhasıran franchise alan ve ayrı tüzel kişiliği haiz ... Tarım Hayvancılık San. ve Tic. Ltd.

Şti.'ye ait Kahramanmaraş şubesinde üretildiğini ve kullanıldığını, marka hakkına tecavüz iddiasına konu bu şişelerin hazırlanmasında ve kullanılmasında müvekkili şirketin hiçbir şekilde bilgisi ve onayı olmadığı gibi en ufak bir dahlinin de bulunmadığını, söz konusu içecek şişelerinin etiketlerinin dahi franchise alan dava dışı şirket. tarafından Kahramanmaraş' ta bastırıldığını, bu hususun anılan şirket yetkilisi/vekili/temsilcisi ... tarafından da kabul edildiğini, bu yöndeki delillerin dosyaya sunulduğunu, husumet itirazlarının mahkemece gözetilmediğini, gerekçeli kararda bu hususta bir açıklamaya yer verilmediğini,

müvekkilinin franchise verdiği dava dışı şirkete işletmesiyle ile ilgili konularda talimat verme ve yönetimine katılma hakkının bulunmadığını, müvekkilinin dava konusu kullanımdan haberdar olmadığını, kusurunun bulunmadığını, diğer taraftan mahkemece tazminat hesabında esas alınan bilirkişi raporunda yapılan hesaplamanın son derece afaki ve dayanıksız olduğunu, ispat yükü kendisinde olan davacının bu yükümlülüğünü yerine getirmemesine rağmen tahmine dayalı maddi tazminat hesabı yapıldığını, davacının maddi zararını ve miktarını ispatlayamadığını, davacının maddi ve manevi bir zararının bulunmadığını,

dava konusu ihlalin başladığı tarihin dosya kapsamı ile sabit olmadığını, müvekkilinin dava konusu ürünü hiç satmadığını, bu nedenle ilgili ürünle ilgili fatura vs evrakın bulunmadığını ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

1-Dava, markaya tecavüzün tespiti, önlenmesi, durdurulması, sonuçlarının ortadan kaldırılması, maddi-manevi tazminat ve hükmün ilanı istemlerine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

6769 sayılı SMK'nın somut olaya uygulanacak 7. maddesinin ilk fıkrasının (c) bendi uyarınca marka sahibinin aynı, benzer veya farklı mal veya hizmetlerde olmasına bakılmaksızın, tescilli marka ile aynı veya benzer olan ve Türkiye’de ulaştığı tanınmışlık düzeyi nedeniyle markanın itibarından haksız bir yarar elde edecek veya itibarına zarar verecek veya ayırt edici karakterini zedeleyecek nitelikteki herhangi bir işaretin haklı bir sebep olmaksızın kullanılmasının önlenmesini talep etme hakkı vardır.

SMK'nın 29. maddesinin ilk fıkrası uyarınca da marka sahibinin izni olmaksızın, markayı 7. maddede belirtilen biçimlerde kullanmak marka hakkına tecavüz sayılır. Aynı Kanun'un 149. maddesine göre sınai mülkiyet hakkı tecavüze uğrayan hak sahibi mahkemeden fiilin tecavüz olup olmadığının tespitini, muhtemel tecavüzün önlenmesini, tecavüz fiillerinin durdurulmasını, tecavüzün kaldırılması ile maddi ve manevi zararın tazminini ve maddedeki diğer talepleri ileri sürebilir.

Bu açıklamalardan sonra somut olaya bakıldığında, dava konusu soğuk kahve emtiası üzerinde davacının 2004/09183 sayılı ve "..." ibareli markasının aynen kullanıldığı, davacının bahsi geçen markası kapsamında içecek malları yer almadığı, ancak davacının "..." markasının tanınmış olduğundan, anılan markanın içecek mallarında kullanılmasının davacının markasının itibarından haksız bir yarar elde edeceği veya itibarına zarar vereceği veya ayırt edici karakterini zedeleyeceği kanaatine varıldığından, dava konusu kullanımın davacının marka hakkına tecavüz oluşturduğu yönündeki ilk derece mahkemesi kabulünde bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

Davalının yargılama sırasındaki savunmaları ve istinaf itirazları gözetildiğinde, taraflar arasındaki asıl uyuşmazlık, davalının ihlal oluşturan dava konusu kullanımlardan sorumlu olup olmadığı noktasındadır. Davalı vekili, dava konusu ürününün franchise sözleşmesi imzaladığı ... Tarım.....

Ltd'ye ait Kahramanmaraş Şubesi tarafından üretildiğini ve kullanıldığını, ihlal oluşturan kullanımların yer aldığı ürünün şişelenmesinin dava dışı franchise alan şirket tarafından yapıldığını, ürün üzerinde yer alan etiketin dahi anılan dava dışı Şirket tarafından bastırıldığını, müvekkilinin dava konusu kullanımdan haber olmadığını açıklanan nedenlerle davalının ihlal oluşturan dava konusu kullanımlardan sorumlu tutulmayacağını savunmaktadır.

Her ne kadar dava konusu kullanımların yer aldığı soğuk kahve ürünün davalı şirketin franchise verdiği dava dışı şirket tarafından işletilen Kahramanmaraş Şubesi'nden satıldığı dosya kapsamıyla sabit ise de, davalı ile dava dışı Şirket arasında düzenlenen franchise sözleşmesinde, ürünlerin tümünün franchise veren davalı Şirketten alınacağı, davalı Şirketin francise alan işletmeyi dilediği zaman denetleme hakkının bulunduğu hususlarının yer aldığı, dava konusu kullanımlara franchise alan dava dışı Şirketin sosyal medya hesabında da yer verildiği,

davalı Şirketin dava konusu kullanımların yer aldığı ürünü şişelenmesinin ve etiketinin basımının franchise alan dava dışı Şirket tarafından yaptırıldığını ispata elverişli bir bir delil sunmadığı, davalı Şirketin dava konusu kullanımların yer aldığı ürün satışından kazanç sağladığı ve Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 16.04.2014 tarihli ve 2013/21206-2014/6181 E/K sayılı ilamında franchise alanın işletmesindeki tabelanın üzerinde düşmesi sonucu zarar gören kişiye karşı franchise alan ve franchise verenin birlikte sorumlu olduğunun kabul edildiği hususları hep birlikte değerlendirildiğinde, davalı Şirketin,

davacının markasına tecavüz oluşturan dava konusu kullanımlarından sorumlu ve kusurlu bulunduğu kanaatine varılmış, ilk derece mahkemesinin bu yöndeki kabulünde de bir isabetsizlik bulunmamıştır.

Bu duruma göre, davacı yararına SMK'nın 149. maddesi kapsamında maddi ve manevi tazminat koşullarının oluştuğu, mahkemece hükmedilen manevi tazminat miktarının olayın oluş şekli, olay tarihindeki paranın satın alma gücü gözetildiğinde, hakkaniyete uygun bulunduğu anlaşıldığından davalı vekilinin açıklanan hususlara ilişkin sair istinaf itirazlarının esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Davalı vekilinin mahkemece hüküm altına alınan maddi tazminat miktarına yönelik istinaf itirazlarının incelemesinde gelince; davacı taraf maddi zararının, SMK'nın 151/2-b maddesi uyarınca belirlenmesini tercih etmiş olup, bu duruma göre davalının tecavüz oluşturan eylemleri nedeniyle elde ettiği net kazancın belirlenmesi gerekmektedir.

Mahkemece tazminat yönünden hükme esas alınan bilirkişi raporunda, ihlalin başlangıç tarihinin ... haftasının başladığı 02.11.2020 tarihi olduğu, tazminat hesabının bu tarihi ile dava tarihi olan 27.11.2020 tarihi arasındaki süre dikkate alınarak yapılması gerektiği, ancak dosya kapsamından belirtilen dönemde dava konusu kullanımların yer aldığı ürün fiyatının ve satılan ürün belirlenemediği, davalı Şirketin ticari defter ve katırlarının da ibraz edilmediği, bu nedenle davalı tarafın 2020 yılına ait vergi beyannamelerinden yola çıkılarak varsayımsal olarak

tazminat hesabı yapıldığı açıklanarak, davalı tarafın ihlale konu ... ibareli ürün satışı nedeniyle ilgili dönemde

kazancının 17.853,46 TL olabileceği bildirilmiştir. Mahkemece belirlenen bu tutar davacının SMK'nın 151/2-b maddesi kapsamında talep edebileceği maddi tazminat olarak hüküm altına alınmışsa da, dava konusu kullanımların yer aldığı ürünün satışı bedeli ve miktarı tespit edilmeden davalının bu ürünlerin satışından elde ettiği net kazancın belirlenmesi mümkün olmadığından, mahkemece alınan bilirkişi raporu tazminat yönünden hükme esas alınmaya elverişli değildir. Dosya kapsamı itibariyle de dava konusu kullanımların yer aldığı ürünün satış ve miktarının tespiti de mümkün değildir.

Bu itibarla, davacı zararının SMK'nın 151/2-b maddesine göre belirlenmesi mümkün olmadığından ve TBK'nın 50. maddesi uyarınca uğranılan zararın miktarının tam olarak tespit edilememesi halinde hakimin, zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirleme yetkisi bulunduğundan, Dairemizce ihlalin ... haftasının başladığı 02.11.2020 tarihinde başladığı, bu tarihten dava tarihine kadar geçen süre, ihlal oluşturan ürünlerin niteliği dikkate alındığında mahkemece alınan bilirkişi raporunda 17.853,46 TL olarak belirlenen tutarın davacının talep edebileceği tazminat olarak esas alınması hakkaniyete uygun görülmüş ve davacının maddi tazminat talebini 16.008,46 TL olarak ıslah ettiği gözetilerek anılan tutar hüküm altına alınmıştır.

Ayrıca Dairemizce, davalı vekilinin ilk derece mahkemesinin markaya tecavüzün tespit, önlenmesi, durdurulması, tecavüz konusu ürünlerin toplatılması ve imhası ile manevi tazminat istemi yönünden tesisi ettiği hükme yönelik istinaf itirazları (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle yerinde görülmediğinden, davalı vekilinin maddi tazminat miktarına yönelik istinaf itirazları yerinde görülmekle, istinaf eden aleyhine hüküm kurulamayacağından, Dairemizce taraflar lehine ve aleyhine hükmedilecek vekalet ücretinin belirlenmesinde ilk derece mahkemesinin karar tarihindeki verilerin dikkate alınması gerekmiştir.

HMK'nın 353/1-b-2 maddesinde, yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmişse "düzelterek yeniden esas hakkında" duruşma yapılmadan karar verilmesi gerektiği düzenlendiğinden, Dairemizce davalı vekilinin istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan nedenlerle kabulü ile HMK'nın 353/1-b-2. maddesi uyarınca aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 09/11/2024

Başkan

Üye

Üye

Katip

Bu belge 5070 sayılı Yasa hükümlerine göre elektronik olarak imzalanmıştır.