Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2024/2468 K.2025/144

Tazminat Hükmün İlanı

KARŞI DAVANIN KONUSU

Tasarım Hükümsüzlüğü

Taraflar arasında görülen davada Ankara 4. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 11/05/2022 tarih ve 2020/296 E. - 2022/130 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi asıl davada davacı karşı davada davalı tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Asıl davada davacı vekili, müvekkiline ait 2014 03916 sayılı tescilli tasarımın davalılarca taklit edilerek, çeşitli internet sitelerinde satışa sunulduğunun Ankara 4 FSHHM'nin 2020/30 D.İş sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporu ile tespit edildiğini, davalıların bu eylemenin müvekkilinin tasarım haklarına tecavüzü oluşturduğunu, ayrıca müvekkilinin tasarımına ait ürünün tanıtımı ve reklamı amacıyla özel fotoğraf teknikleriyle çekilme ve müvekkiline ait web sitesinde yayınlanan fotoğrafları da izinsiz olarak kullandıklarını,

davalıların bu eyleminin eser sahipliğinden kaynaklan haklarını ihlal ettiği gibi aynı zamanda haksız rekabet de oluşturduğunu ileri sürerek, tasarıma tecavüzün tespitine, tecavüz teşkil eden eylemlerin men ve ref'ine, davalı eylemlerinin ayrıca 5846 s. Kanun uyarınca da eser sahipliğinden doğan mali ve manevi haklara tecavüz ve TTK hükümleri uyarınca haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1000 TL maddi, 50.000 TL manevi tazminatın tahsiline ve hükmün ilanına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Asıl davada davalılar vekili, müvekkillerinden ... Otomotiv... Ltd Şti'nin otomotiv sektöründe 30 yıla yakın bir tecrübe ve birikime sahip olduğunu, diğer müvekkilinin de 2011 yılında ...

Otomotiv....Ltd Şti firmasının kurucuları tarafından kurulduğunu, müvekkilinin ürünlerinin “...” veya “...” markası altında satışa sunulduğunu, “...” markasının 96/002073 sayı ile marka tescilli olduğunu ve tanınan bir marka olduğunu, 30 yıllık birikime sahip müvekkilinin 6-7 yıldır faaliyet gösteren firmanın tasarımını kullanma ya da organik bağ yaratma gibi bir çabasının olmadığını, davacının davaya dayanak gösterdiği ve internet sitesinde teşhir ettiği resmin/görselin orijinal olmadığını, anonim olduğunu, davacının tasarımına ait ürünün görsel resmi olmadığını, davacının buna dayanarak hak talep edemeyeceğini,

söz konusu fotoğrafın orijinal olduğu kabul edilse dahi FSEK anlamında eser olarak kabul edilemeyeceğini savunarak asıl davanın reddini, karşı davada ise asıl davada davacının 2014 03916 sayılı tasarımının kanuni anlamda tasarım şartlarını taşımadığını, yenilik ve ayırt edicilik özelliklerinden yoksun olduğunu, davacının tasarımının tescil tarihinden önce farklı ülkelerde üretildiğini ve satışının yapıldığını, bu nedenle hükümsüz kılınması gerektiğini ileri sürerek, 2014 03916 sayılı tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmesi talep ve dava etmiştir.

Asıl davada davacı karşı davada davalı vekili, müvekkiline ait dava konusu tasarımın yeni ve ayırt edici olduğunu savunarak, karşı davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, asıl davada davacıya ait olan ve karşı davanın konusunu oluşturan 2014/03916 sayılı tasarımın aynısının 05/05/2012 tarihinde https://www.... web sitesinde satışının yapıldığı, bu nedenle yenilik vasfını taşımadığından hükümsüzlüğü koşullarının oluştuğu, hükümsüzlük kararı geriye etkili sonuç doğuracağından asıl davadaki anılan tasarıma dayalı olarak tasarımın tecavüzü ve haksız rekabete dayalı istemlerinin reddinin gerektiği, asıl davada davacının ürün görseli olarak nitelendirdiği fotoğrafların FSEK kapsamında eser niteliği bulunmadığı, bu nedenle davacının eser sahipliğine dayalı iddialarının da yerinde olmadığı gerekçesiyle asıl davanın reddine, karşı davanın kabulü ile sava konusu 2014/03916 sayılı tasarımın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkin edilmesine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Asıl davada davacı karşı davada davalı vekili, karşı dava yönünden alınan bilirkişi raporunun eksik incelemeye dayalı olduğunu ve tasarım hukuku ile bağdaşmayan tespitler içerdiğini, bu nedenle hükme dayanak yapılmasının hukuka ve yasaya aykırı olduğunu, bahsi geçen bilirkişi raporuna karşı itirazlarının karşılanması için alınan ek raporda itirazlarının karşılanmadığını, müvekkilinin tasarımı ile mesnet alınan tasarımın farklı olduklarını,

diğer taraftan davalıların müvekkilinin tasarımına ait ürünün tanıtımı ve reklamı amacıyla özel fotoğraf teknikleriyle çekilme ve müvekkiline ait web sitesinde yayınlanan fotoğrafları da izinsiz olarak kullandıklarını, bu eylemin haksız rekabet oluşturduğunu, bu hususun mahkemece dikkate alınmadığını ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir

GEREKÇE

Asıl dava, tasarıma tecavüzün, eser sahipliğinden kaynaklanan haklarının ihlal edildiğinin ve haksız rekabetin tespiti, tasarıma tecavüzün men ve ref'i, maddi-manevi tazminat ve hükmün ilanı istemlerine, karşı dava ise tasarımın hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 84. maddesi "Bir işareti, resim veya sesi, bunları nakle yarıyan bir alet üzerine tespit eden veya ticari maksatlarla haklı olarak çoğaltan yahut yayan kimse, aynı işaretin, resmin veya sesin 3 üncü bir kişi tarafından aynı vasıtadan faydalanılmak suretiyle çoğaltılmasını veya yayımlanmasını menedebilir. Tecavüz eden tacir olmasa bile birinci fıkra hükmüne aykırı hareket edenler hakkında haksız rekabete müteallik hükümler uygulanır. Eser mahiyetinde olmayan her nevi fotoğraflar, benzer usullerle tespit edilen resimler ve sinema mahsulleri hakkında da bu madde hükmü uygulanır." düzenlemesini içermektedir. Buna göre eser vasfını haiz olmasa dahi her nevi fotoğrafın haksız rekabet hükümlerine göre korunması mümkündür.

Somut olayda da asıl davada davacı vekili diğer iddialarının yanında, müvekkilinin tasarımına ait ürünün tanıtımı ve reklamı amacıyla özel fotoğraf teknikleriyle çekilen ve müvekkiline ait web sitesinde yayınlanan fotoğrafların davalılar tarafından izinsiz olarak kullanıldığını, bu eylemin haksız rekabet oluşturduğunu ileri sürmesine rağmen mahkemece asıl davada davacı vekilinin bu iddiası yönünden herhangi bir delil toplanmadığı gibi olumlu-olumsuz bir değerlendirme de yapılmamıştır. Mahkemece alınan bilirkişi kök ve ek raporlarında da, davacının bu iddiası yönünden bir inceleme yapılmamıştır.

Oysa HMK'nın 297/2. maddesi uyarınca, hükmün sonuç kısmında taleplerden her biri hakkında hüküm kurulması gerekli olup, mahkemece asıl davada davacının yukarıda bahsi geçen haksız rekabet iddiası yönünden bir karar verilmemesi doğru olmamıştır.

Her ne kadar bölge adliye mahkemeleri, hukuki denetimin yanında aynı zamanda maddi vakıa incelemesi de yaparak, tahkikat sonucuna göre yeniden esas hakkında hüküm kurabilir ya da yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde, veyahut kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterek yeniden esas hakkında karar verebilirse de somut olayda asıl davada davacının,

müvekkiline ait ürünün tanıtımı içim özel fotoğraf teknikleriyle çekilen ve kendi web sitesinde yayınlanan fotoğrafların davalılarca izinsiz olarak kullanılmasının haksız rekabet oluşturduğu iddiası yönünden olumlu ve olumsuz bir karar verilmemesi nedeniyle, ortada hukuki ve maddi vakıa denetimine elverişli bir hüküm bulunmamaktadır.

Bu nedenle, yukarıda açıklanan hususlar dikkate alınarak yeni bir karar verilmesi için HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesine ait kararın esası incelenmeden kaldırılmasına ve dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

2-İstinaf kararının neden ve şekline göre, asıl davada davacı-karşı davada davalı vekilinin diğer istinaf itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 28/02/2025

Başkan

Üye

Üye

Katip

Bu belge 5070 sayılı Yasa hükümlerine göre elektronik olarak imzalanmıştır.