Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2024/2470 K.2025/172

Taraflar arasında görülen davada Ankara 4. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 04/04/2022 tarih ve 2021/68 E. - 2022/93 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacılar tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacılar vekili, müvekkilinin yetkilisi ve sahibi olduğu şirket ile

TCDD’yi Geliştirme ve TCDD Personeli Dayanışma ve Yardımlaşma Vakfı arasında Kartaltepe Sakarya Savaşı Dioraması Müzesinin mimari, statik, tesisat projeleri ile

altyapı projesinin yapımı konusunda sözleşme imzalandığını, müvekkili tarafından hazırlanıp

teslim edilen projelerde, binanın inşaatı sırasında izin alınmadan değişiklikler yapıldığını, proje

üzerindeki değişikliklerin ... Bakanlığı tarafından ... Tas. Mim. Ltd. Şti’ne

yaptırıldığını, sonrasında projenin ... tarafından devralındığını ve ...

Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığınca yapılan ihale sonucu yapım aşamasının

tamamlandığını, müvekkiline ait çizimin sanat eseri niteliğinde olduğunu, FSEK 16. madde uyarınca eser sahibinin izni olmadan eserde değişiklik

yapılmasının mümkün olmadığını, yapılan değişikliklere müvekkilinin muvafakatinin olmadığını,

eser sahibinin izni alınmadan ancak esasa etkili olmayan önemsiz değişikliklerin

yapılabildiğini, müvekkilinin tanınmış bir mimar olduğunu, yapılan değişiklikler sebebiyle

müvekkilinin ticari ve mesleki itibarının zedelendiğini ileri sürerek, 100.000,00 TL manevi,

1.000,00 TL maddi tazminatın davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı vekili, müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, davaya konu projenin

... tarafından devralınmadığını, müvekkilinin görevinin mevzuat gereği ihale ve

yapım işini yürütmek olduğunu, projenin hazırlanması ve onaylanmasında herhangi bir görevi

ve sorumluluğu bulunmadığını, 3152 sayılı yasa kapsamında sadece yatırımların

koordinasyonu ve kontrolünü sağladığını, müvekkili ve davacı arasında sözleşme ve iş ilişkisi bulunmadığını, müvekkilinin eserde değişiklik yapmadığını, yapılan değişikliğin esasa etkili

olmayan önemsiz değişiklikler olduğunu, mimari projenin bütünlüğü ve orijinalliğinin

bozulmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Davalı ... Bakanlığı vekili, davacının davaya konu sözleşmeyi TCDD'yi Geliştirme ve TCDD Personeli Dayanışma ve

Yardımlaşma Vakfı ile imzaladığını ifade ettiğini, müvekkili ile imzalanmış herhangi bir

sözleşme bulunmadığını, davaya konu işe ilişkin ihalenin ... Yatırım ve İzleme

Koordinasyon Başkanlığı tarafından yapıldığını, müvekkili tarafından bahsi geçen proje

üzerinde herhangi bir değişiklik yapılmadığını, ... Yatırım ve İzleme Koordinasyon

Başkanlığı tarafından yapılan ihale ile yeni bir projenin uygulandığını, yeni proje üzerinde

davacının herhangi bir hakkının bulunmadığını, davacıya ait projenin özgün ve güzel sanat

değeri olan bir proje olmadığını, davacının FSEK anlamında

korunan bir hakkının bulunmadığını, bir projenin uygulanması halinde ortaya çıkan binanın

estetik/sanatsal değeri bulunmuyorsa proje yapı üzerinde herhangi bir telif hakkının olmadığını, bu tür yapılarda mimarın iznine ihtiyaç duyulmaksızın değişiklik yapılabileceğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, "Polatlı Kartaltepe Sakarya Savaşı Dioraması Müzesi” projesinin FSEK'in 2. maddesi kapsamında ilim ve edebiyat eseri olduğu, davacı BPM Mim.Müh.Tic.Ltd.

Şirketi yetkilisi diğer davacı ...'un eser sahibi bulunduğu, davacının eser üzerindeki mali haklarını kullanma yetkisini dava dışı TCDD'yi Geliştirme ve TCDD Personeli Dayanışma ve Yardımlaşma Vakfı’na devrettiği, davacının projesi üzerinde yapılan değişikliklerin, esasa büyük etkisi olmayan, inşaat sırasında gerekli görülen ihtiyaç yüzünden yapıldığı,

mali hakları kullanma yetkisinin davacıda olmaması nedeniyle davacının mali haklarının ihlalinin söz konusu olamayacağı, davacının projesi üzerinde yapılan değişikliklerin esasa büyük etkisi olmayan, inşaat sırasında gerekli görülen ihtiyaç yüzünden yapılması nedeniyle, davacının eser sahibi olarak şahsına sıkı sıkıya bağlı ve üçüncü kişilere devredilmeyecek manevi haklarından olan eserde değişiklik yapılmasını yasaklama yetkisinin ihlal edilmediği, bu nedenle de manevi tazminat talep etme hakkının bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacılar vekili, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunun içeriği itibariyle tamamen hatalı olarak hazırlandığını, müvekkilinin projesi ile tadil proje arasında çok ciddi farklılıklar bulunduğunu, ancak bilirkişi heyetinin bu değişiklikleri ufak ve projenin yapılabilmesi için gerekli, önemsiz değişiklikler olarak kabul ettiğini, özellikle metrekare olarak projenin, müvekkilinden izin alınmaksızın neredeyse iki katına çıkarıldığını, metrekarede bu denli bir değişiklik yapılmasının, inşaat sırasında gerekli görülen ufak ihtiyaç sebebiyle yapıldığı kanısına varılmasının mümkün olmadığını, FSEK'in 16. maddesinin,

açıkça eser sahibinin izni olmadıkça eserde değişiklik yapılamayacağını hüküm altına aldığını, FSEK'in 16/2 maddesinde ise bu durumun istisnasının belirtildiğini, bunun da zaruri değişiklikler olduğunu, oysa davaya konu projede yapılan değişikliklerin zaruri değişiklik olarak nitelendirilemeyeceğini, bu değişikliklerin projenin tamamen tadil edilmesi suretiyle yapılan köklü değişiklikler olduğunu, davalıların bile bu değişikliklerin zaruri olarak yapıldığına ilişkin bir savunmaları olmamasına rağmen bilirkişi heyetinin kendiliğinden bu şekilde bir değerlendirmede bulunduğunu,

dava konusu esere ilişkin yapılan sözleşmenin 31. maddesinin de idarece tek taraflı olarak hazırlandığını, buna ilişkin Samsun 1. İdare Mahkemesinin 2014/1549 E. sayılı dosyasından verilen kararın mahkeme aşamasında dosyaya sunulduğunu, karar içeriği incelendiğinde somut olaya benzediğini, anılan maddenin de bu itibarla hukuka ve anayasaya aykırı olduğunu, kaldı ki anılan maddenin geçerli olduğu düşünülse bile bu maddenin projede yapılacak bir değişiklikle ilgili olmadığını, yalnızca projenin uygulanması ile ilgili herhangi bir telif hakkı talebinde bulunulmayacağına ilişkin bulunduğunu, bilirkişilerin bu hususu da yanlış yorumladıklarını,

ayrıca raporda, asıl proje metrekaresi ile tadil proje metrekaresinin açıkça belirtilmesi gerektiğini, ancak mahkemenin bu husustaki itirazlarını incelemediğini, hüküm kurmaya elverişli olmayan ve tam olarak denetlenebilir durumda bulunmayan rapora dayanılarak davanın reddedildiğini ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, eser sahipliğinden kaynaklanan hakların ihlal edildiği iddiasına dayalı maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, Polatlı Kartaltepe Sakarya Savaşı Dioraması Müzesi projesinin FSEK'in 2. maddesi kapsamında ilim ve edebiyat eseri olduğu, eser sahipliğinin davacı ...'a ait bulunduğu,

anılan davacının eser üzerindeki mali haklarını kullanma yetkisini dava dışı TCDD'yi Geliştirme ve TCDD Personeli Dayanışma ve Yardımlaşma Vakfı’na devrettiği, eser ile ilgili mali hakka geçerli bir sözleşme sonucu devren sahip olan kişinin, anılan haktan istifade için gerçekleştirilmesi zorunlu ve gerekli değişiklikleri yapma yetkisinin, FSEK'in 16/2. maddesi hükmünün gereği bulunduğu, davacının projesi üzerinde yapılan değişikliklerin de, esasa büyük etkisi olmayan zaruri değişiklikler olduğu,

bu durumda davacı tarafın, eser sahipliğinden kaynaklanan herhangi bir hakkının ihlal edilmediği anlaşılmakla, davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esas yönünden reddine dair hüküm kurmak gerekmiştir.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 30/01/2025

Başkan

Üye

Üye

Katip

Bu belge 5070 sayılı Yasa hükümlerine göre elektronik olarak imzalanmıştır.