Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2022/464 K.2024/1166

Taraflar arasındaki işletme hakkı devir sözleşmesinden kaynaklanan alacağa ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçelerle davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükme karşı davalı vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı ... enerji Elektrik Üretim A.Ş.tarafından elektrik üreticisi olan anılan şirketin iletim sistem kullanıcısı olan ... San.A.Ş. ve müvekkili şirket arasındaki sistem kullanım anlaşması uyarınca kullanıcı ...

San.A.Ş.'nin elektrik ihtiyacının karşılandığını, müvekkilinin ortağı olan kullanıcı şirketin müvekkili şirketin hatlarını kullanmadığı halde kendisinden sistem kullanım bedeli tahsil edildiği iddiasına dayalı olarak istirdat istemiyle açtığı dava sonucunda Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2012/475 e.sayılı dosyasında temyizen kesinleşen karar ile müvekkili aleyhine dosyanın davacısı lehine 1.244.301,85-TL alacağın müvekkilinde işlemiş faizi ve KDV'si ile birlikte tahsiline karar verildiğini, yine Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesini 11/06/2014 tarih, 2012/606 esas,

2014/168 karar sayılı kararında aynı konuda açılan davanın kısmen kabulü ile dava konusu 246.592,50-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verildiğini ve kararın temyizen kesinleştiğini, yine Bursa 2.Asliye Ticaret Mahkemesinin 11/06/2014 tarih, 2012/606esas, 2014/168 karar sayılı kararı uyarınca Bursa 3.İcra Müdürlüğünün 2014/10480 E.sayılı takip dosyasında icra dosyasına 07/11/2014 tarihinde takip alacaklısı ...

Enerji Elektrik Üretim A.Ş.'ye 324.225,00-TL ödeme yapıldığını, söz konusu kararın temyizi nedeniyle müvekkili tarafından 4.335,60-TL temyiz harcı ve 100,00-TL temyiz posta masrafının gider avansı olarak müvekkili şirket tarafından yatırıldığını, müvekkili şirketi 04/08/2016 tarihinde 801,40-TL bakiye karar harcı, 18/08/2006 tarihinde 11.870,03-TL onama harcını vergi dairesine ödediğini,

Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2012/606 esas sayılı dosyasında faiz alacağı istemli davanın asıl alacağa konu edilen Bursa 1.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2012/475 esas sayılı dosyası ile açılan dava hakkında da 24/07/2006 tarihli işletme hakkı devir sözleşmesinin 4.7 maddesi hükmüne istinaden Ankara 8.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/26 Esasına (Bozma öncesi esas 2014/485) kayden rücuen alacak davası açıldığı,

davanın kısmen kabulüne dair verilen kararın temyiz incelemesi için Yargıtay'da bulunduğunu, Bursa 2.Asliye Ticaret Mahkemesine kararına konu olayın Ağustos 2003-Nisan 2005 tarihleri arasında olup müvekkili şirket ile ... arasında akdedilen 24/07/2006 tarihli işletme hakkı devir sözleşmesi (İHDS) öncesi dönemde gerçekleştiğini ve bu olaydan doğan sorumluluğunun davalı kuruma ait olduğunu ve müvekkili şirketin yaptığı ödeme nedeniyle davalıya rücu hakkının doğduğunu beyanla Bursa 2.Asliye Ticaret Mahkemesinin değinilen kararına istinaden ve icraen hak sahibine yapılan 324.225,00-TL'nin ödeme tarihi olan 07/11/2014 tarihinden,

anılan dava nedeniyle ödenen temyiz harç ve giderlerine karşılık 4.435,60-TL'nin ödeme tarihi olan 05/11/2014 tarihinden, 801,40-TL bakiye karar harcının ödeme tarihi olan 04/08/2016 tarihinden, 11.870,03-TL onama harcının ise ödeme tarihi olan 18/08/2016 tarihinden itibaren işleyecek TCMB avans işlemlerinde uygulanan faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizi ve yargılama giderleri ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; derdestlik ve kesin hüküm itirazlarının mevcut olduğunu, TBK 73.m.gereğince rücuen alacak talebinin zamanaşımına uğradığını, kök dava içeriği itibariyle incelendiğinde; dava konusu ödenen bedelin müvekkiline rücu edilemeyeceğini, diğer taraftan uyuşmazlığın 2006-2012 yılları arasındaki iş ve işlemlerden kaynaklanması nedeniyle İHDS'nin 7/5 ve 7.bendleri gereğince İHDS'nin imza tarihi olan 24/07/2006 tarihinden sonraki her türlü talebin muhatabı ve sorumlusunun davacı şirket olduğunu, davada avans faizi talep edilmesinin hakkaniyetle bağdaşmadığını,

dava konusu ödemenin yapılmasına dayanak ihtilafın İHDS'nin 7.2 maddesi gereğince müvekkili kuruma ihbarı zorunlu olduğu halde bu konuda açılan davaya ve dava sonrasındaki icra takibine ilişkin olarak müvekkiline davacının ihbarda bulunmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; davacı ... şirketinin dava dışı elektrik üreticisi şirkete Bursa 2. ATM'nin 2012/606 esas sayılı dosyasında verilen ilama istinaden icraen ödediği sabit olan işlemiş faiz alacağı ve diğer feriler ile yargılama giderlerini İHDS'nin 7.4 ve 7.6 m.gereğince davalıdan rücuen talep edebileceği kanaatine varılmakla; açıklanan gerekçelerle davanın kabulü ile dava konusu toplam 341.332,02-TL alacağın 324.225,00-TL kısmının ödeme tarihi olan 07/11/214, 4.435,60-TL'lik kısmının 05/11/2014, 801,40-TL'lik kısmının 04/08/2016, 11.870,03-TL'lik kısmını ise.

18/08/2016 tarihinden itibaren ayrı ayrı işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, mahkememizin tefhim edilen kısa kararında hüküm altına alınan ve faiz başlangıç tarihleri ayrı ayrı belirtilen alacak kısımları kalem kalem ile bertilmekle birlikte toplam alacak miktarının belirtilmediği, bu hususun kararın infazında tereddüt yaratabileceği dikkate alınarak hüküm altına alınan toplam alacak miktarı olan 341.332,02-TL'nin hüküm fıkrasında 1 nolu bende eklenmesine,

davanın kabulüne, dava konusu toplam 341.332,02-TL alacağın 324.225,00-TL'lik kısmının 07/11/2014, 4.435,60 TL'Nin 05/11/2014, 801,40 tl'nin 04/08/2016, 11.870,03 TL'nin 18/08/2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davada zaman aşımı süresinin dolduğunu, davacı tarafından istenen alacağa esas teşkil eden olayın zaman olarak İHDS'nin 7. maddesindeki şartları taşısada olayda dağıtım faaliyetine ilişkin bir zararın söz konusu olmadığını, bu nedenle müvekkilinin sorumlu tutulamayacağını, İHDS'de hangi alacaklının müvekkiline devredildiğinin tahdidi olarak sayıldığını, istirdat davasına konu abone grubuna ilişkin alacakların davalının bütçesinde kaldığını, müvekkiline devredilen alacaklar arasında bulunmadığını,

iletim sistem kullanım tarifeleri dikkate alındığında TEİAŞ tarafından dağıtım şirketlerine fatura edilen iletim sistem kullanım giderlerinden oluşan maliyetin TEİAŞ'a aktarılmak üzere dağıtım sistemi kullanıcılarına yansıtılması gerektiğini, dava tarihinden itibaren avans faizine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, davacının haklı olduğu düşünüldüğünde dahi müvekkilinin yalnızca mahkeme kararında belirtilen tutardan sorumlu tutulması gerektiğini, rücuya esas davada müvekkilinin ihbar olunan sıfatına haiz olduğunu,

aleyhine herhangi bir hüküm tesis edilmediğini bildirerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın reddini istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava; işletme hakkı devir sözleşmesinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir. 6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

Bursa 2.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2012/606 esas 2014/168 karar sayılı dosyasının incelenmesinde; dosyamız davacısı şirket aleyhine işbu dava dışı ... Enerji Elektrik Üretim A.Ş.tarafından açılan dava olduğu, elektrik üreticisi olan anılan davacı şirket ile iletim sistem kullanıcısı ve ortağı olan ... San.A.Ş.'ye 2003 yılı Ağustos - 2005 yılı Nisan ayları arasında davalı ...ile aralarında yapılan sistem kullanım anlaşması uyarınca ... hatlarını ... San.A.Ş.

Kullanmadığı halde ... ...

A.Ş.'ye yapılan elektrik satışı sonrasında haksız yere sistem kullanım bedeli tahsil edildiği, tahsil edilen bedelin asıl alacak kısmı yönünden Bursa 1.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2012/475 esas sayılı dosyasında açtıkları davada kabulüne karar verilmesine ve kararın kesinleşmesinden sonra anılan dosyada talep edilmeyen dava tarihinden önce işlemiş faiz alacağı miktarı olan 875.536,00-TL faiz alacağının 07/03/2006 tarihinden itibaren 6183 sayılı kanun hükümleri gereğince değişen oranlarda faizi ve KDV'si ile birlikte davalıdan istirdaden tahsiline yönelik olarak açılan dava olduğu,

yargılama sonucunda davanın kısmen kabulü ile dava konusu 246.592,50-TL işlemiş faiz alacağının davalı ...Ş.'den tahsiline karar verildiği, söz konusu kararın temyizen Yargıtay 3.HD Başkanlığı'nın 20/10/2015 tarih, 2015/13260 esas-16239 karar sayılı ilamı ile onanmakla ve ayrıca aynı daire başkanlığının 16/02/2017 tarih, 2016/3272 esas, 2017/1519 karar sayılı karar düzeltme red ilamı ile kesinleştiği anlaşılmıştır.

Bursa 3.İcra Müdürlüğünün 2014/104080 E.sayılı takip dosyası örneğinin incelenmesinde; bahse konu kesinleşen mahkeme kararına istinaden başlatılan ilamlı icra takibi olduğu, kararda hüküm altına alınan 246.592,50-TL alacak ile işlemiş faiz ve yargılama giderleri dahil olmak üzere toplam 293.142,39-TL alacağın tahsiline yönelik olarak başlatılan takip sonucunda davacı şirket tarafından dosyada mevcut banka ödeme dekontu ile takip dosyasına 324.225,00-TL ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.

Nitelikli hesaplama uzmanı bilirkişi ile elektrik mühendisi bilirkişiden oluşturulan bilirkişi heyetinden alınan rapor ve ek raporda özetle; davanın dayanağı olan ve yargıtay incelemesinden geçerek temyizen kesinleşmiş bulunan Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2012/606 esas 2014/168 karar sayılı kararı ile dava dışı ...

Enerji Üretim A.Ş.tarafından yapılan takip kapsamında ödenen bedellerin iadesinin talep edildiği, taraflar arasında imzalanan İHDS'nin 7.6 maddesi gereğince sözleşmenin imza tarihinden önce dağıtım tesisleri ile dağıtım tesislerinin işletilmesinden kaynaklanan her türlü hukuki ve cezai sorumluluğun ...' a ait olduğu,

bu durumda yürütülmüş bulunan bu faaliyetler nedeniyle üçüncü kişiler tarafından ileri sürülecek her türlü talebin muhatabının ... olacağı, bu talepleri konu alan icra takibi ve davaların ... tarafından yürütüleceği ve sonuçlandrılacağı, bu takip ve davalardan doğacak her türlü mali yükümlülüğünün ... tarafından ödeneceğiin hüküm altına alındığı, dava konusu alacağın dava dışı takip alacaklısı konumundaki ...

Enerji Eletrik Üretim A.Ş.'ye ait olup takip alacaklısı işletme hakkı devir sözleşmesine taraf olmadığınan alacağın nitelik olarak üçüncü kişi alacağı olduğunu, yine söz konusu yargı kararına konu faizin İHS imza tarihi öncesine ait olup 2003-2005 yılları arasındaki dağıtım faaliyeti kapsamında düzenlenn faturalara dayalı olduğu belirtilerek davacının dava kapsamında toplam 341.332,03-TL rücuen alep hakkının doğduğu, söz konusu miktarın 324.225,00-TL kısmının ödeme tarihi olan 07/11/214, 4.435,60-TL'lik kısmının 05/11/2014, 801,40-TL'lik kısmının 04/08/2016, 11.870,03-TL'lik kısmını ise.

18/08/2016 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan rücuen tahsilinin talep edilebilceği bildirilmiştir.

Davacı tarafından 07/11/2014 tarihinde 324.225,00 TL ödendiğine ilişkin dekont ile vekalet ve stopaj ücreti, bakiye karar harcı, bakiye temyiz ilam harcı, karar düzeltme harç ve masrafının davacı tarafından ödendiğine ilişkin makbuzlar dosyaya sunulmuştur.

Davalı vekilinin zamanaşımına ilişkin istinaf itirazının incelenmesinde; alacak taraflar arasında imzalanan İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi'ne dayandığından bu davada uygulanması gerekli olan zamanaşımı süresi Türk Borçlar Kanunu'nun 146. maddesi uyarınca 10 yıl olup davanın da bu süre içerisinde açıldığı anlaşıldığından bu yöndeki itiraz yerinde görülmemiştir.

Sözleşme hükümleri ile birlikte somut olay, davalı vekilinin diğer istinaf itirazları ve davacı vekilinin istinaf itirazları birlikte incelendiğinde; dava dışı ... tarafından fazla iletim bedeli tahsil edilmesi nedeniyle fazla tahsil edilen bedelin tahsili için davacı ... ... aleyhine açılan alacak davasında yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne karar verildiği, bu kararın Yargıtay denetiminden geçerek kesinleştiği, dava dışı ...'in mahkeme ilamını ... ... aleyhine icra takibine koyması sonucu davacının ödeme yaptığı dosya içeriğiyle sabittir.

Taraflar arasında akdedildiği hususunda her hangi bir ihtilaf bulunmayan 24/07/2006 tarihli İşletme Hakkı Devir Sözleşmesinin 7.1 maddesinde; sözleşmenin imza tarihinden önce başlamış idari ve hukuki ihtilafların takip edilmesi, çözüme kavuşturulması ve bundan kaynaklanan her türlü sorumluluğun ...'a ait olduğu, 7.4 ve 7.6 maddesinde de; dağıtım faaliyetinin ... tarafından yürütüldüğü dönemde bu faaliyetler nedeniyle üçüncü kişiler tarafından ileri sürülecek her türlü talebin muhatabının ... olduğu hükme bağlanmıştır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15/11/2022 tarih 2020/11-593 Esas 2022/1517 Karar sayılı kararında da belirtildiği üzere, elektrik dağıtımına ilişkin özelleştirmenin işletme hakkı devir usulü ile yapılacağının kararlaştırılmasından sonra yirmi ayrı bölgede %100 hissesi ...’a ait olan ... A.Ş.’ler (...) kurulmuş; bu kapsamda davacı şirkette %100 hissesi ...’a ait olarak 01.03.2005 tarihi itibariyle ticaret siciline tescil edilmek suretiyle faaliyet göstermeye başlamıştır. Davacı şirketin ...’a ait olan %100 oranındaki hissesi Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından 31.08.2010 tarihli “Hisse Satış Sözleşmesi” ile ... Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş.’ye devredilmiştir.

Hisse satışından sonra davacı şirket, eldeki dava ile dağıtım faaliyetinin davalı tarafından yürütüldüğü dönemde davalının yaptığı hatalı işlem neticesinde ödemek zorunda kaldığı toplam 341.332,03 TL'nin İHDS’nin 7.4. maddesi gereğince davalıdan tahsilini talep etmektedir. Dosya kapsamından dağıtım faaliyetinin ... tarafından müesseseler aracığıyla yapıldığı dönemde dava dışı ...

Enerji Elektrik Üretim A.Ş.’ye hatalı olarak iletim sistemi kullanım bedeli tahakkuk ettirildiği, anılan şirketin bu bedelleri Ağustos 2003 ile Nisan 2005 tarihleri arasında her ay ödediği anlaşılmaktadır. ... Enerji Elektrik Üretim A.Ş. tarafından fazla yapılan tahsilatın iadesi amacıyla Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2012/475 esas sayılı dosyasında açılan alacak davası sonucu davanın kabulüne karar verildiği, kararın Yargıtay denetiminden geçerek kesinleştiği,

eldeki davanın ise 2012/475 esas sayılı dosyada talep edilmeyen dava tarihi olan 07/03/2006 tarihine kadar işlemiş faiz alacağının tahsili amacıyla Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2012/606 esas sayılı dosyasında açılan dava sonucu davanın kabulüne dair verilen karar üzerine davacı tarafından 07/11/2014 tarihinde 324.225,00 TL ödeme yapıldığı ve yargılamanın safahatı aşamasında yargılama giderleri, harç, vekalet ücreti nedeniyle bir kısım ödemeler daha yapıldığı, toplam ödeme miktarının 341.332,03 TL olduğu anlaşılmıştır.

Öte yandan rücuen tazminat talebi, başkasına ait bir borcu yerine getiren kişinin mal varlığında meydana gelen kaybı gidermeye yönelen tazminat niteliğinde olup, davacının mal varlığındaki eksilme ödeme tarihinde gerçekleşmiştir (Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 13/04/2016 tarih ve 2016/2239-2016/4044 E.-K. Sayılı emsal kararı). Bu durumda mahkemece alacağa ödeme tarihi yerine dava tarihinden itibaren avans faizi işletilmesi yerinde görülmemiştir. Bu nedenle davacının faiz başlangıcına dair istinaf istemi kabul edilerek hükmedilen tutarlara ödeme tarihlerinden itibaren davacının tacir oluşu gözetilerek avans faizi yürütülmesinde bir isabetsizlik görülmediğinden davalı vekilinin tüm istinaf itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin davanın kabulü yönündeki kararında herhangi bir isabetsizlik görülmediğinden davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.