Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2022/844 K.2024/1348

Taraflar arasındaki tazminat istemine ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçeyle davanın reddine yönelik olarak verilen hükme karşı davacı vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkiline ait aracın davalı şirket tarafından kasko sigorta poliçesiyle sigortalandığını, aracın karıştığı trafik kazası sonucu hasara uğradığını, davalının hasar bedelini ödemediğini belirterek şimdilik 5.000,00 TL hasar bedelinin ve 472,00 TL ekspertiz ücretinin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; tazminatın zaman aşımına uğradığını, müvekkiline usulüne uygun başvuru yapılmadığını, davacının kötüniyetli olarak güven ilişkisi ile yapılan kasko sigorta poliçesine aykırı olarak müvekkilinin araç üzerinde eksper çalışmasını engellediğini, sigortaya başvuru ve hasar ihbar yükümlülüğünü yerine getirmediğini, poliçedeki kabis klozu gereğince hasarın teminat dışını olduğunu bildirerek davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, davacıya ait aracın 30/06/2020 - 30/06/2021 tarihlerini kapsar şekilde rent a car kasko poliçesi ile davalı tarafından sigortalandığı, poliçenin 4. sayfasında yer alan muafiyet uygulamalarının 4. maddesine göre kiralama sözleşmesinin ve kabis kaydının bulunması zorunlu olup, aksi halde meydana gelen hasarların teminat harici olduğu, kiralık araç bildirim sistemi (KABİS)'nin hem aracı kiralayan kişinin kişisel bilgilerinin hem de aracın bilgilerinin dijital ortamda Emniyet Genel Müdürlüğü'ne bildirilmesini sağlayan bir sistem olduğu,

davacı tarafından kabis kayıtlarının sunulmaması nedeniyle Afyonkarahisar İl Emniyet Müdürlüğü'ne yazılan yazı cevabında kabis sorgulamasında kiralama işlemi yapılmadığının bildirildiği, bu durumda poliçe özel şartı gereğince talebe konu hasarın sigorta teminatı kapsamı dışında kalacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; tarafların her ne kadar sözleşme serbestisi kapsamında, dilediği gibi sözleşme yapabileceği ve bu sözleşme içeriğini herhangi bir kısıtlama olmaksızın özgürce belirleyebileceği konusunda tereddüt bulunmasa da bu özgürlüğün sınırsız olmadığının kabulünün gerektiğini, sözleşme serbestisinin sınırlarını çizen emredici hükümlerin, kamu düzeni, genel ahlak kuralları ve imkansızlık gibi hususların yanında, sigorta sözleşmelerinde devletin yetkili kurumları tarafından her sigorta branşı için hazırlandığını, sigorta şirketlerinin bunun aksine hareket edemeyeceklerini,

genel şartların da sigorta sözleşmelerindeki serbestinin sınırlarını çizdiğini, bu noktada devletin nispeten güçsüz olan taraf adına genel şartları düzenlediğini, akdedilecek sigorta sözleşmelerinde nazara alınması gereken çerçeveyi oluşturduğunu, kamunun, nispeten daha güçsüz olan tarafın korunması amacıyla devreye girerek ve kamu yararına oluşturduğu bu çerçeve sözleşmenin kamu düzeninden olduğu konusunda da tereddüt bulunmadığını, somut olayda da taraflar arasında akdedilen sözleşme bir sigorta poliçesi niteliğinde olup açıklamalara paralel olarak,

sözleşmede yer alan özel şartların genel şartlara aykırı ve esasen sözleşmenin ruhuna aykırı olarak değiştirilmesinin mümkün olmadığını, genel şartlarda, teminat dışı hallerin sınırlı sayıda sayıldığını, herhangi bir sebeple zararın teminat dışında olduğunun iddia edilmesinin mümkün olmadığını, anılan düzenlemede, aracın kabis kaydının bulunmadığı hallerde zararın teminat dışı olacağı şeklinde bir durum öngörülmemekle birlikte, genel şartlarda teminat dışı hallerin düzenlenebileceğine ilişkin herhangi bir hükmün de yer almadığını, mahkemece teminat dışı hallerin tahdidi olarak sayıldığını,

tahdidi olarak düzenlenen durumların genişletilemeyeceğini, poliçede yer alan özel şartın genel şartlarda sayılan teminat dışı hallerden olmadığını, genel şartların kamu yararı amacı taşıdığını, bu durumda poliçede genel şartlara aykırı olarak düzenlenen kabis kaydı olmadığı durumlarda zararın teminat dışı olacağı yolundaki özel şartın hükümsüz olduğu gözetilmeksizin, salt bilirkişi raporunda yer alan değerlendirmelere itibar edilerek davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu,

kabis kaydı olmadığı durumlarda zararın teminat dışı olacağı yolundaki özel şartın hükümsüz olduğu ve sigortacının zarardan sorumlu olacağı gözetilerek davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini, somut olayda riziko, trafik kazası olarak ve çarpma-çarpışma şeklinde meydana gelmiş olmakla, poliçede buna ilişkin teminat yer aldığını, aracın kira sözleşmesi kapsamında sürücüye teslim edildiğini, kaza anında poliçede belirtilen kullanım amacına uygun şekilde kısa süreli kiralama amacıyla kullanıldığı konusunda da herhangi bir tereddüt bulunmadığını,

dolayısıyla mevcut durumda aracın KABİS kaydının olmaması sigortacının durumunu veya rizikoyu ağırlaştırmamakla, halefiyet hakkına herhangi olumsuz bir etki yaratmadığını, A.5. numaralı maddede sayılan teminat dışı hallerden herhangi biri olmadığını, aracı kiralayan sürücü gerekli ve yeterli sürücü belgesine sahip olduğunu, olay yerini terk etmediğini, kolluk kuvvetlerine kazayı ihbar ettiğini, alkol testine tabi tutulduğunu, genel şartlarda yer alan teminat dışı hallerin somut olayda cereyan etmediğini, rizikonun poliçede teminat verilen trafik kazası, çarpma/çarpışma şeklinde harici etkiyle meydana geldiğini,

aracın beyan edilen ve poliçede belirtilen amaca uygun kullanıldığı, KABİS kaydının bulunmamasının sigortacının durumunu ağırlaştırmadığı ve yine teminat dışı hallerin genişletilemeyeceği gözetilerek kararın kaldırılması gerektiğini belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava; kasko sigorta poliçesinden kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

Kasko sigorta poliçesi, yargılama aşamasında sigortacı ve sigorta hakemi bilirkişiden alınan 25/11/2021 havale tarihli rapor, Afyonkarahisar İl Emniyet Müdürlüğü müzekkere cevabı, araç kira sözleşmesi, kiralama faturası, ekspertiz raporu, sigortalı araç satış sözleşmesi, ekspertiz faturası, sigortalı araç ruhsatı, alkol raporu, kaza tespit tutanağı, araç tescil bilgileri, davalı ... müzekkere cevabı, ... ... Ltd. Şti. müzekkere cevabı dosya içerisinde yer almaktadır.

Davalıya yargılama aşamasında yazılan müzekkereye verilen 09/12/2020 tarihli cevapta dava dosyasındaki tebligat sonucu bilgi sahibi olunarak hasar dosyası açıldığı, sigortalının ihbarda bulunmadığı, araç hasarı hakkında bir tespit yapılmasına imkan verildiği bildirilmiştir.

Dava dışı ... Oto Kiralama ... Ltd. Şti. ile dava dışı kiracı .../... arasında dava konusu araca ilişkin 30/06/2020 tarihli üç günlük süreli kira sözleşmesi akdedilmiştir.

Anılan kira sözleşmesi nedeniyle Dava dışı ... Oto Kiralama ... Ltd. Şti. Tarafından dava dışı kiracı .../... adına 06/08/2020 tarihli 4.708,20 TL bedelli dava konusu aracın üç günlük kira bedeline ilişkin kapalı fatura düzenlendiği görülmüştür.

Yargılama aşamasında ... Oto Kiralama ... Ltd. Şti.'ne yazılan müzekkereye verilen 26/03/2021 tarihli müzekkere cevabında davacının aynı zamanda şirketlerinin tek hissedarı olduğundan davacıyla şirket arasında yazılı bir kira sözleşmesi düzenlenmediği, davacıya ait olup şirket tarafından üçüncü kişilere kiralanan başka araçlarda bulunduğu bildirilmiş, anılan şirketin ticaret sicil gazetesi ilanlarından şirketin tek ortağının davacı ... olduğu anlaşılmıştır.

Dava konusu sigortalı araca ilişkin davalı tarafından davacı adına düzenlenen kasko sigorta poliçesinin rent a car kısa süreli kiralama muafiyetler klozu başlıklı 4. maddesinde kiralama sözleşmesi ve kabis kaydının bulunmasının zorunlu olduğu, aksi halde meydana gelen hasarın teminat harici olacağı, kiralık araç bildirim sisteminin hem aracı kiralayan kişinin kişisel bilgilerinin hem de aracın bilgilerinin dijital ortamda emniyet genel müdürlüğüne bildirilmesini sağlayan bir sistem olduğu hükme bağlanmıştır.

Afyonkarahisar İl Emniyet Müdürlüğü müzekkere cevabında, kabis sorgulamasından dava konusu araçla ilgili herhangi bir kiralama işleminin yapılmadığının anlaşıldığı bildirilmiştir.

Yargılama aşamasında alınan bilirkişi raporunda, dosyaya sunulan emniyet yazı cevabında sigortalı aracın kabis kaydının bulunmadığı belirtilmiş olup, poliçe özel şartı gereğince talebe konu hasarın sigorta teminatı kapsamı dışında kaldığı tespit edilmiştir.

Davacı yan kasko sigortalı aracın rent a car aracı olduğunu, kiralayan kişinin kullanımı sırasında kazaya karıştığını, sigortalı araçta meydana gelen hasarın davalı tarafından karşılanmadığını iddia etmiş, davalı yan ise sigortalı aracın kabis kaydının bulunmaması nedeniyle hasarın teminat kapsamında bulunmadığını savunmuştur. Mahkemece yapılan yargılama sonunda yukarıda özetlenen gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı vekilinin istinaf itirazları incelendiğinde, 6102 sayılı TTK'nun 1421. maddesi uyarınca, sigortacı geçerli bir sigorta ilişkisi kurulduktan sonra oluşan rizikolardan sorumlu olduğu gibi aynı yasanın 1409. maddesinde sigortacının sözleşmede öngörülen rizikonun gerçekleşmesinden doğan zarardan veya bedelden sorumlu olduğu, sözleşmede öngörülen rizikolardan herhangi birinin veya bazılarının sigorta teminatı dışında kaldığının ispat yükünün sigortacıya ait olduğu düzenlenmiştir.

Taraflar arasında davacının rent a car aracına ilişkin kasko sigorta poliçesinin 4. maddesinde sigortalı araca ilişkin kiralama sözleşmesi ve kabis kaydının bulunmasının zorunlu olduğu, aksi halde meydana gelen hasarın teminat harici olacağı hükme bağlanmıştır.

Davacıya ait kasko sigortalı aracın rent a car kapsamında kiracı ile araç kira sözleşmesi imzalandığı dosya içeriğiyle sabittir.

Davalı yan aşamalarda anılan hüküm kapsamında kasko sigortalı aracın kabis kaydı bulunmadığından davacı zararının kasko sigorta poliçesi teminatı kapsamında olmadığını savunmuştur.

Yargılama aşamasında Afyonkarahisar İl Emniyet Müdürlüğüne yazılan müzekkereye verilen cevapta, davacıya ait kasko sigortalı aracın rent a car kapsamında araç kira sözleşmesi akdedilen araca ilişkin kabis sorgulamasında araçla ilgili araçla ilgili herhangi bir kiralama işlemi yapılmadığı bildirildiğinden dava konusu kazaya ilişkin kiracıyla düzenlenen araç kiralama sözleşmesi bulunmakta ise de, bu sözleşmeye ilişkin emniyete kabis kaydının oluşturulmadığı anlaşılmıştır.

Taraflar arasında akdedilen kasko sigorta poliçesinin 4. maddesi uyarınca kabis kaydı bulunmayan rent a car aracın uğradığı dava konusu hasar kasko sigorta poliçesi teminatı kapsamında değildir.

TTK'nun 1423/2. maddesinde, aydınlatma açıklamasının verilmemesi halinde sigorta ettirenin sözleşmenin yapılmasına 14 gün içinde itiraz etmemişse sözleşmenin poliçede yazılı şartlarla yapılmış olduğu hükme bağlanmıştır.

Somut olayda da davacı sigortalı kasko sigorta poliçesinin yapılmasına 14 içinde itiraz ettiğini ileri sürmediği gibi, bu yönde bir iddiada da bulunmadığından sözleşmenin poliçede yazılı kabis şartıyla birlikte yapıldığının kabulü gerekecektir.

Hal böyle olunca, mahkemece davacının araç kira sözleşmesi ile rent a car kapsamında kiraladığı aracının kazaya karıştığı, anılan kiralama işlemine ilişkin olarak davacı tarafından kabis kaydının oluşturulmadığı, kasko sigorta poliçesinin 4. maddesi uyarınca kabis kaydı oluşturulmayan araçta meydana gelen hasarın kasko sigorta poliçesi teminatı kapsamında bulunmadığı, davalının davacının hasarından sorumlu olmadığı gözetilerek yazılı şekilde karar verilmesinde usul ve yasaya aykırılık görülmemiştir.

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin davanın reddi yönündeki kararında herhangi bir isabetsizlik görülmediğinden davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.