Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2023/1026 K.2023/1344

Taraflar arasındaki şube tescil istemine ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçelerle davanın konusuz kalması nedeniyle davanın karar verilmesine yer olmadığına yönelik olarak verilen hükme karşı davalı vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirketin ... adresinde faaliyet yeri bulunduğunu, davalı şirketin merkez adresine ve faaliyet adresine şube tescili için davet yazıları gönderildiğini, davalı şirketin cevabi yazılarında ilgili adreste irtibat ofisi bulunduğunu beyan ettiklerini, ancak davaya konu adreste ticari faaliyetin devam ettiğini, davalının Eskişehir adresinde yapmış olduğu faaliyetlerinden kazanç sağladığını,

kanuni ve ticari gerekçeler nedeniyle davalı firmaya ait işyerinin şube olarak tescil edilmesi gerektiğini ve davalıya gönderilen davetlere rağmen süresi içerisinde tescil işlemlerinin tamamlanmadığını belirterek davalı şirketin ... adresinde bulunan işyerinin şube olarak Eskişehir Ticaret Siciline tesciline, mahkeme masrafları ve ücreti vekaletin davalıya tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davayı kabul etmediklerini, müvekkili şirketin basın kanunu kapsamında çalışan muhabirlerinin bulunduğu yerin şube olarak nitelendirilmesinin hukuken mümkün olmadığını, dava konusu yerin hiçbir şekilde şube olarak nitelendirilemeyeceğini, şube olma şartlarını haiz olmayan bu yer hakkında tescil talep etmenin mümkün olmadığını belirterek, dava konusu edilen yerin şube olma şartlarını taşımaması ve şube olmaması sebepleri ile davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; Eskişehir Vergi Dairesi Başkanlığına yazılan yazı cevabında davalının mükellefiyetsiz şube iş yerinin bulunduğu ve halen faaliyetine devam ettiği, davacı vekilinin 10/03/2021 tarihli dilekçesinde davalının davaya konu adreste faaliyet gösteren işyerinin ticaret sicil müdürlüğü nezdinde açılışını yaptığını bildirdiği görülmekle konusuz kalan davanın esası yönünde karar verilmesine yer olmadığına, vekalet ücreti ve yargılama masrafları bakımından da davalı taraf davanın açılmasına sebebiyet verdiğinden davacı lehine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesi kararının eksik inceleme ve hatalı inceleme sonucu verildiğini, müvekkili şirketin haber ajansı olması, dava konusu edilen yerin SGK ve Vergi Mevzuatı bakımından irtibat bürosu olması, muhabirlerin İstanbul'da bulunan şirket merkezine haber iletmek amacı bulunması, muhabirlerin 3.kişiler ile hukuki işlem yapma, sözleşme imzalama, şirketi hukuken temsil etme, yöneticilik yapma ve sair yetkilerinin olmaması,

tüm hukuki işlemlerin ve muhasebe işlemlerinin İstanbul'da bulunan İHA merkezden yapılması ve dava konusu yerin şube olma şartlarını taşımaması nedeniyle tescile gerek bulunmadığından davanın reddine ile aleyhlerine hükmedilen vekalet ücreti ve yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılması gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulmuş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, bu nedenlerle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava; Türk Ticaret Kanunu'nun 33. maddesine dayalı şube tescil davasıdır.

6100 Sayılı HMK'nın "Duruşma yapılmadan verilecek kararlar" başlıklı 353/(1)-a.6.maddesinde de (Değişik: 22/7/2020-7251/35 md.) Mahkemece, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması ya da talebin önemli bir kısmı hakkında karar verilmemiş olması halinde duruşma yapılmadan karar verileceği düzenlenmiştir.

İlk derece mahkemesine açılan davanın konusuz kaldığı gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığına ilişkin karar verilmiş ise de, davacı vekilinin davalı şirketin davaya konu adreste faaliyet gösteren işletmesinin ... nezdinde açılışını yapmış bulunduğu belirtilmiş ve ekinde 03/03/2020 tarihli 10028 Sayılı ticaret sicil gazetesi sunulmuş ise de, söz konusu sayfada davalı yanın ticaret sicil müdürlüğü nezdinde yapmış olduğu başvuruya ilişkin herhangi bir bilgi belgenin bulunmadığı, ilk derece mahkemesince de bu yönde herhangi bir araştırma yapılmadan karar verildiğinden Daireimizce denetim yapılamamıştır.

Öte yandan, şube olarak tescili talep edilen davalı şirketin merkezden ayrı bir muhasebesi ve sermayesi bulunup bulunmadığı, çalışanlarının işe alım ve maaş ödemelerinin merkez tarafından yapılıp yapılmadığı, kendi başına ticari faaliyette bulunup bulunmadığı, dış ilişkilerde merkezden bağımsız olup olmadığı, şirketin şube tescil koşullarının oluşup oluşmadığı yönünde de araştırma ve inceleme yapılmaması uyuşmazlığın çözümünde önemli ölçüde deliller toplanması ve değerlendirmemesidir (Emsal Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 26/10/2020 tarih 2020/582 Esas 2020/4446 Karar sayılı ilamı).

Hal böyle olunca, ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli nitelikte davaya konu delillerin toplanmadığı ve değerlendirilmediği anlaşılmakla 6100 Sayılı HMK'nın 22/07/2020 tarih ve 7751 Sayılı Yasa'nın 35.maddesi ile değişik 353/(1)-a.6.maddesi gereğince dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.