Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2023/1857 K.2023/1913

Taraflar arasındaki zayi belgesi verilmesine ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçelerle davanın reddine yönelik olarak verilen hükme karşı davacı vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirkete ait 01/2023, 02/2023 ve 03/2023 dönemi yevmiye ve kebir e-defterlerinin, şirketin sözleşmeli mali müşaviri ...'e ait bilgisayar belleğinin 02/07/2023 tarihinde arızalanması neticesinde silindiğini ve her türlü teknik müdahaleye rağmen e-defter verileri kurtarılamadığını, müvekkili şirket ile mali müşavir ... arasında düzenlenen muhasebecilik hizmet sözleşmesi olduğunu, söz konusu veri kaybına ilişkin ISO 9001 sertifasına sahip Data Veri Kurtarma Merkezinin düzenlemiş olduğu 10.07.2023 tarihli teknik raporda, müvekkili şirketin unvan ve vergi kimlik numarasına yer verilerek,

şirkete ait muhasebe verilerinin kurtarılamadığının belirtildiğini, müvekkili şirkete ait 01/2023, 02/2023 ve 03/2023 dönemi e-defterlerin tek dijital kopyasının serbest muhasebeci mali müşavir ...'de mevcut olduğundan ve söz konusu e-defter verileri silinerek zayi olduğunu iddia ederek , TTK madde 82, (7) numaralı fıkra uyarınca 01/2023, 02/2023 ve 03/2023 dönemi yevmiye ve kebir e-defterlerinin zayi olduğuna dair taraflarına zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; e-defter kayıtlarının sadece tek bir bilgisayarda tutulduğu, e-defter kayıtlarının başka bir bilgisayarda veya harici bir depolama alanında yedeklenmediği, davacının basiretli tacirden beklenen özeni göstermediği, dolayısıyla zayi belgesi verilme koşullarının oluşmadığı gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesinin kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, mahkemece bilirkişi incelemesi dahi yapılmadan eksik incelemeyle karar verildiğini bildirerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava, TTK 82. maddesi kapsamında zayi belgesi verilmesi talebine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.

6100 Sayılı HMK'nın "Duruşma yapılmadan verilecek kararlar" başlıklı 353/(1)-a.6.maddesinde de (Değişik: 22/7/2020-7251/35 md.) Mahkemece, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması ya da talebin önemli bir kısmı hakkında karar verilmemiş olması halinde duruşma yapılmadan karar verileceği düzenlenmiştir.

Somut olaya gelince; talep eden yanca siber saldırıcı sonucu müvekkili şirketlere ait e-defter ve yedeklerine ait belgelerin zayi olduğundan bahisle eldeki dava açılmış ilk derece mahkemesince de davanın reddine karar verilmiş ise de, talep eden şirketlerin talepleri hakkında ilk derece mahkemesince herhangi bir araştırma yapılmadığı gibi talep eden şirketlerin delillerinin de toplanmadığı dosya kapsamıyla sabittir.

Ayrıca, ilk derece mahkemesince talep eden yanca Gelir İdaresi Başkanlığına herhangi bir başvuru bulunmadığı, Gelir İdaresi Başkanlığınca yapılan başvuruya herhangi bir cevap verilip verilmediğinin anlaşılamadığı, öncelikle talep eden yanın Gelir İdaresi Başkanlığına müracaatının bulunup bulunmadığı, müracaatı bulunmaması halinde Gelir İdaresi Başkanlığına davacı yanın müracaatının sağlanarak zayisi talep edilen belgelerin Gelir İdaresi Başkanlığı sisteminden temin edilip edilemeyeceğinin belirlenmesi gerekmektedir.

Öte yandan, somut olaya gelince, ilk derece mahkemesince e-defter sisteminin ne şekilde oluşturulduğu, Maliyece verilen beratların yedekleme işlemi sonucu verilip verilmediğinin ve siber saldırıcı sonucu e-defterlere ulaşılmasını engelleyip engellemediği, talep konusu döneme ilişkin kayıtların hangi tarihte sisteme yüklendiği, yükleme olmuşsa yüklemenin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı, yükleme işleminin ne şekilde ve ne zaman tamamlandığı hususlarında yerinde bilişim ve bilgisayar alanında uzman bilirkişi ile muhasebeci bilirkişiden oluşan heyetten denetime elverişli araştırma yapılıp bilirkişi raporu ile tespit edildikten sonra ve bu konuya dair tüm mevzuat hükümlerinin olaya

uygulanması ile talep edenin basiretli tacir yükümlülüğünü yerine getirip getirmediğinin

değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekir.

Hal böyle olunca, ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli nitelikte talebe konu delillerin toplanmadığı ve değerlendirilmediği anlaşılmakla 6100 Sayılı HMK'nın 22/07/2020 tarih ve 7751 Sayılı Yasa'nın 35.maddesi ile değişik 353/(1)-a.6.maddesi gereğince dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.