Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2023/56 K.2023/574

Taraflar arasındaki zayi belgesi verilmesine ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükme karşı talep eden vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TALEP

Talep eden vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkiline ait ... Anonim Şirketi unvanlı ticari şirketinin işlerinin müvekkilinin eşi ... tarafından yürütüldüğünü, eşinin 16/06/2017 tarihinde intihar sonucu vefatı üzerine yaşadığı eleme dayalı olarak müvekkilinin şirket işlerini takip edemediğini, vergi ceza ihbarnamelerinin tebliği ile 2016-2017 yılına ait ticari işletmenin tüm defter, fatura, vergiye esas belge ve sair evrakına ulaşılamadığının öğrenildiğini iddia ederek şirket evrakının zayi olduğuna karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; davacı yan, eşinin ani vefatından sonra defter ve evrakın kayıp olduğunu bu nedenle şirket defter ve kayıtlarının zayi olduğunun tespiti istemi ile eldeki davayı açmış ise de, bu husus zayi belgesi verilmesine ilişkin maddede tahdidi olarak sayılan hallerden biri olmadığı gibi, davacının tacir olup ticari defter ve kayıtlarının korunmasında özen yükümlülüğünün bulunduğu, davacının özen yükümlülüğüne uyduğundan söz edilemeyeceği, davacı yanın evrakın zayi olduğunu öğrendiğini iddia ettiği ihbarnamelerin ilkinin 13/05/2019, sonuncusunun ise 01/05/2021 tarihinde tebliğ edildiği, bu hali ile öğrenmeden itibaren yasal on beş günlük sürenin dolmasından sonra eldeki davanın açıldığı gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece şirketin mali müşavir dinlenmeden karar verildiğini, davanın yasal süre içerisinde açıldığını bildirerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava; ticari şirket defter ve kayıtlarının zayi olduğunun tespiti ile zayi verilmesi istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.

Anılan TTK'nun 82/7. maddesinde zayi belgesi istenebilmesi için tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin ziyaa uğraması halleri tahdidi olarak sayılmamış ise de, yapılan tadadi sayımdan defterlerin tacirin elinde olmayan sebepler ile ziyaa uğraması gerektiği anlaşılmıştır. Bir başka anlatımla, tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özeni göstermekle yükümlü olup, bu özene rağmen defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinde zayi belgesi verilmesini talep edebilecektir.

Somut olaya gelince; talep eden yanca şirketin belgelerinin kaybolduğu iddiasıyla zayi belgesi verilmesine ilişkin işbu dava açılmıştır.

Tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özeni göstermekle yükümlü olup, bu özene rağmen defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinde zayi belgesi verilmesini talep edebilecektir. Somut olayda ise,şirketin ticari defterlerin şirket tarafından korunması gerektiği halde bu özenin gösterilmediği anlaşıldığından ve davacı yanın belgelerin zayi olduğunu öğrendiğini iddia ettiği ihbarnamelerin ilkinin tebliğ tarihinin 13/05/2019 sonuncusunun tebliğ tarihi 01/05/2021 tarihi olduğu ve dava tarihi itibariyle yasada öngörülen 15 günlük hak düşürücü sürenin dolduğu anlaşılmakla, davacının şirketin tek ortağı ve temsilcisi de olduğu gözetilerek ilk derece mahkemesince yazılı şekilde hüküm kurulmasında bir isabetsizlik görülmemiştir.

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin talebin reddi yönündeki kararında herhangi bir isabetsizlik görülmediğinden talep edenin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.