Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2023/750 K.2023/1052

Zayi belgesi verilmesine ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükme karşı talep eden vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

DAVA

Davacı şirket temsilcisi dava dilekçesinde özetle; şirket adına kayıtlı ... plakalı aracını yeni taşındığı adresinde kapının önüne park ettiğini, sabah rahatsızlanması sebebiyle hastaneye gittiğini, geldiğinde aracın kapısının açık olduğunu fark ettiğini, 112'yi arayarak ihbarda bulunduğunu, aracının koltuk altında bulunan şirketin 2019, 2020, 2021 yıllarına ilişkin ticari defter ve kayıtların çalındığını fark ettiğini belirterek şirketin çalınan defterlerinin tespiti ile zayi belgesi verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; davacı şirkete ait ticari defterlerin şirket yetkilisince kollukta alınan ifadesine göre kiralık olarak kullandığı araç içerisinde iken aracın park edilip geri geldiğinde ticari defterlerinin yerinde olmadığı iddiasıyla zayi belgesi verilmesi talep edilmiş ise de bir tacirin belgesini muhafazasında gerekli dikkat ve özeni göstermesi gerektiği halde davacının tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu ticari defterlerini özenle korumadığı, tacir olarak 10 yıl boyunca saklamakla yükümlü olduğu ticari defterini şirket merkezinde muhafaza etmesi gerekirken araç içinde bulundurarak özen yükümlülüğünün gereğini yerine getirmediği,

bu bağlamda basiretli bir tacir olarak saklamakla yükümlü olduğu ticari defterlerin muhafazası için gereken önlemleri almaması sebebiyle kusurlu olan davacının mezkur ticari defterleri için TTK'nın 82/7. maddesi kapsamında zayi belgesi isteminin yerinde olmadığı gerekçeleriyle (Emsal: Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 15/10/2007 tarih 2006/9938 esas 2007/12819 karar, Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 03/12/2014 tarih 2014/13593 esas 2014/18941 karar sayılı emsal içtihatları) davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı temsilcisi istinaf dilekçesinde özetle; taşındığı gün eski adresinden yanına aldığı ticari defterlerinin yeni adresine taşınma esnasında rahatsızlanması sebebiyle hastaneye gittiğinde aracının soyulduğunu bildirerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava TTK 82/7 maddesi uyarınca açılan zayi belgesi verilmesi talebine iliştindir.

6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 82/1. maddesine göre; “Her tacir; a)Ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini, b)Alınan ticari mektupları, c)Gönderilen ticari mektupların suretlerini, d)64 üncü maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür.” mevcuttur.

TTK'nun 82/7. maddesinde, "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir," hükmü düzenlenmiştir.

Somut olayda, davacı şirkete ait ticari defterlerin şirket yetkilisince kollukta alınan ifadesine göre kiralık olarak kullandığı araç içerisinde iken aracın park edilip geri geldiğinde ticari defterlerinin yerinde olmadığı iddiasıyla zayi belgesi verilmesi talep edilmiş ise de bir tacirin belgesini muhafazasında gerekli dikkat ve özeni göstermesi gerektiği halde davacının tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu ticari defterlerini özenle korumadığı, tacir olarak 10 yıl boyunca saklamakla yükümlü olduğu ticari defterini şirket merkezinde muhafaza etmesi gerekirken araç içinde bulundurarak özen yükümlülüğünün gereğini yerine getirmediği,

bu bağlamda basiretli bir tacir olarak saklamakla yükümlü olduğu ticari defterlerin muhafazası için gereken önlemleri almaması sebebiyle kusurlu olan davacının mezkur ticari defterleri için TTK'nın 82/7. maddesi kapsamında zayi belgesi isteminin yerinde olmadığı anlaşılmakla ilk derece mahkemesince yazılı şekilde hüküm kurulmasında isabetsizlik görülmemiştir.

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin davanın reddi yönündeki kararında herhangi bir isabetsizlik görülmediğinden davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.