Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2023/989 K.2023/1014

Taraflar arasındaki ihtiyati tedbir istemine ilişkin talebin dosya üzerinden yapılan incelemesi sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı ihtiyati tedbir talebinin reddine yönelik olarak verilen hükme karşı ihtiyati tedbir talep eden davacı vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TALEP

İhtiyati tedbir talep eden davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin EPDK tarafından verilen üretim lisansı gereği kurulan ...

HES'in sahibi olduğunu, şirketin tek faaliyetinin lisans gereği elektrik üretimi olup, nakit sermayesi veya başka iştigali bulunmadığını, anılan tesisin kurulması için davalı bankadan proje kredisi kullandığını, bu nedenle banka ile ek temlik sözleşmeleri akdedildiğini, temlik sözleşmesi gereğince temlik verenin temlik alana 06/11/2025 tarihine kadar ...

HES tarafından üretilecek olan elektrik bedelinin diğer davalı ile diğer kamu kurumlarına yapılması gereken ödemelerden sonra kalan kısmını temlik ettiğini, mücbir sebepler nedeniyle müvekkilinin kredi borcunu vadesinde ödeyemediğini, davalı banka ile yapılan görüşmelerde mücbir sebebin ortadan kalkmasına kadar kredinin ötelenmesi veya yeniden yapılandırılması talep edilmiş ise de, banka tarafından icra işlemleri başlatılarak ihtiyati haciz kararı alındığını, bu sırada tesisin eylül ayında ürettiği elektrik bedelinin tamamının davalı ... tarafından davalı bankanın temlik hesabına yatırıldığını,

davalı bankanın fatura gereğince davalı ...’a iade etmesi gereken 284.465,56 TL’yi iade etmediğini, tesisin üretiminin devamı için gerekli ...

A.Ş’nin 6.073,79 TL’lik enerji veriş yönündeki faturasının da ilgili kuruma ödenmediğini, bu nedenle davalı ... tarafından müvekkilinin sistem bağlantısının kesildiğini, Başkent Elektrik'in ise şirkete ait elektriği kestiğini, tesiste üretimin durduğunu, şirketin çalışmaz hale geldiğini, tesisin yıllık olarak ilgili kamu ve kurumlarına yapması gereken ödemeler bulunduğunu, bu bedellerin temlik alan tarafından yatırılmamakla müvekkilinin maddi yaptırım ve davalara maruz kaldığını, en son yıllık yatması gereken orman izin bedellerinin yatırılmadığını, bu nedenle Orman Genel Müdürlüğü, Çerkeş Orman İşletme Müdürlüğünden ödemenin yapılması,

aksi takdirde icra işlemlerine başlanılacağının bildirildiğini, bu yazıya rağmen yine ödeme yapılmadığı için Çerkeş İcra Müdürlüğünde müvekkili aleyhine icra takibi başlatıldığını, her iki davalının kendi aralarında yapması gereken mahsuplaşmayı yapmayarak muarazanın meydana gelmesine ve müvekkilinin sistem bağlantı anlaşması dışına çıkartılmasına sebebiyet verdiğini, müvekkilini bu hususta hiçbir kusuru bulunmadığını, davalı bankanın sürekli temlik sözleşmesine aykırı davranarak işletmenin faaliyetine devam etmesi için gereken kurum izin, irtifak ve diğer ödemeleri zamanında yapmadığını,

bu suretle müvekkilinin zararına sebebiyet verdiğini belirterek sistem bağlantı anlaşmasının tekrar yürürlükte olduğunun tedbiren ve hükmen tespitine, davalıların, davacı şirketin işletmesine yönelik muarazasının men'ine, ödenmesi gereken resmi kurum ödemelerinin bk 187. madde gereğince mahkeme eliyle ödettirilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiş, dava dilekçesinde ayrıca müvekkilinin lisans sahibi olduğu ...

HES'in, yap işlet devret modeliyle yapılmış olup, müvekkilinin işletmeci durumunda bulunduğunu, tesisin mülkiyetinin kamuya ait olduğunu, yapılan temlik sözleşmesi gereğince üretim bedelinin tümünün temlik hesabına gittiğini, davalı bankanın müvekkilinin üretim yapması ve borcunu ödemesi,

faaliyetine devam etmesi için gereken ... ve diğer resmi kurum ödemelerini yapmak zorunda olduğunu, bankanın temlik sözleşmesine aykırı davranarak ödeme yapmayıp, şirketin çalışamaz hale gelmesine sebebiyet verdiğini, davalının bir yandan borcun ödenmesi için icra takibi başlattığını, bir yandan ise borcu ödeyecek tesisin kapanmasına sebep olduğunu, tesisin, yağış rejimi olarak riskli bölge sayılan Orta Karadeniz Bölgesinde, Gerede Çayı üzerinde kurulu olup, taşkın ve aşırı yağış dönemlerinde sel ve rusubat tutucu olarak da önemli bir işlevi olduğunu,

ani su yükselmesi veya aşırı yağış durumunda barajın taşması yada patlaması halinde çok büyük felaketlerin olmasının kaçınılmaz olacağını, gelen suyun kontrol edildiği akım gözlem istasyonlarının baraj kapaklarını kontrol eden hidrolik ve elektronik aksam, santral binası ve gövde üzerinden GPS ile kontrol edildiğini, bu tesisatın tümünün elektrikle çalıştığını, tesisin riskli yapı statüsünde olması nedeniyle sürekli bakım ve gözetim altında tutulması gerektiğini, kamu zararının oluştuğunu, kamuya ait tesisin çürümeye terk edildiğini, sistem bağlantı anlaşmasının iptali ile tesiste üretim yapılamadığı gibi,

gelen ve bırakılması gereken su miktarının görülemediğini, kapaklar ve hidrolik aksamın kontrol edilemediğini belirterek sistem bağlantı anlaşmasının tekrar temini ile sistem bağlantı anlaşmasının yürürlükte olduğunun tedbiren tespitini, bu yönde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, davacının ihtiyati tedbir verilmesini gerektirecek şekilde yaklaşık olarak haklılığını ispatlayamadığı, davacının haklılığının yaklaşık olarak da ispatının yargılamayı ve delil toplanmasını gerektirdiği gerekçesiyle ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati tedbir talep eden davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin EPDK tarafından verilen üretim lisansı ile kurulan ... HES'in sahibi olup başkaca bir iştigal alanı ve geliri bulunmadığını, davalı banka tarafından verilen proje kredisi ile işbu tesisin yapıldığını ve üretime geçtiğini, kullanılan kredi karşılığında davalı bankaya verilen temlik sözleşmesi gereğince temlik veren, temlik alana 06.11.2025 tarihine kadar ...

HES tarafından üretilen elektriğin ... ve diğer resmi kurumlara yapılması gereken ödemelerden sonra kalan kısmını temlik ettiğini, davalı bankanın, şirkete kullandırılan kredinin tasili için icra takibi başlattığını, aynı anda ...'a ödenmesi gereken sistem bağlantı ücretini ödemediğini, bu suretle üretimin durduğunu, söz konusu bedellerin davalı banka tarafından her ay düzenli olarak ödenmekte iken, en son ay ödeme yapılmadığını, ihtiyati haciz kararı alınarak müvekkili aleyhine icra takibi başlatıldığını,

davalının hem borcun ödenmesini istemekte hem de çalışan ve daha uzun bir vadede de olsa neticede borcu ödeyebilecek olan bir tesisin kapanmasına sebebiyet vererek dürüst davranmadığını, tesiste baraj kapakları ve hidrolik aksamın kontrolü için gereken elektrik dahi alınamadığını, tesisin işlemediğini, işletmenin faaliyetine devam etmesi halinde zaten gelirlerinin tümünün bankaya gittiğini, dilekçelerinde belirtilen hususlar ve üstün kamu yararı ve menfaatine ilişkin itirazları ile beyanlarının en azından ivedi şekilde gerçekliği araştırılıp,

icabında uzman bilirkişi marifetiyle düzenlenecek rapora göre karar verilmesi gerekirken bunun yapılmadığını, ihtiyati tedbir talebinin reddi ile duruşma tarihinin 31/01/2023 olarak belirlendiğini, Hes'lerde üretim sezonu yani yağışlı dönem Kasım-Mayıs ayları arasında olduğunu, bu durumda tesisin 2 ay üretim yapamayacağını, ayrıca bölgenin riskli bölge olması nedeniyle her zaman taşkın ve sel riski bulunduğunu, bu karar ile can ve mal kaybı riski doğduğunu, YİD modeliyle yapılan tesis, neticede işletme sonrası kamuya devredilecek olup üretimin yapılmaması nedeniyle hem kamunun hem müvekkilinin üretim kaybı olacağını,

mahkemece tedbir talebinin reddi gerekçesinin de hatalı bulunduğunu, davalı bankanın temlik sözleşmesi gereğince bu bedelleri ödemek zorunda olduğunu, bu bedeller ödenmediği için tesisin sistem bağlantı anlaşmasının diğer davalı tarafından iptal edildiğini, her iki davalı arasındaki uyuşmazlık nedeniyle müvekkilinin mağdur olması ve sözleşmedeki açık hükme rağmen taleplerinin reddinin hatalı olduğunu, her iki davalının eylem ve işlemlerinin temlik sözleşmesine aykırı bulunduğunu,

mahkemece teminatsız yada teminat karşılığı dahi olsa tedbir kararı verilerek tesiste tekrar üretimin gerçekleşmesi gerektiğini belirterek ilk derece mahkemesi ara kararının kaldırılmasına, ihtiyati tedbir kararı ile sistem bağlantı anlaşmasının yürürlükte olduğununu tedbiren tespitine karar verilmesini istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Talep; ihtiyati tedbir istemine ilişkindir.

Alacak temlik sözleşmeleri, fatura suretleri, üretim lisansı, davalı ... tarafından dava dışı ... A.Ş.'ye gönderilen bila tarihli yazı sureti, davacı tarafından davalı bankaya gönderilen 11/11/2022 tarihli ihtarname ile davalı banka tarafından gönderilen 16/11/2022 tarihli cevabi ihtarname, ... Piyasa Katılım Anlaşması dosya içerisinde yer almaktadır.

HMK'nun 389/1. maddesinde; mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebileceği, HMK'nun 390/1. maddesinde, ihtiyati tedbirin dava açılmadan önce esas hakkında görevli ve yetkili olan mahkemeden; dava açıldıktan sonra ise ancak asıl davanın görüldüğü mahkemeden talep edileceği, aynı yasanın 390/3. fıkrasında ise, tedbir talep eden tarafın dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorunda olduğu hükme bağlanmıştır.

İhtiyati tedbir kesin hükme kadar devam eden yargılama boyunca tarafların dava konusu ile ilgili olarak hukuki durumunda meydana gelebilecek zararlara karşı öngörülmüş geçici nitelikte geniş veya sınırlı hukuki korumadır.

Mevcut düzenlemeler ve yukarıdaki açıklamalar karşısında somut olaya gelindiğinde, işbu ihtiyati tedbir talebinin yer aldığı dava davacı ile davalı ... Genel Müdürlüğü arasında akdedilen sistem bağlantı anlaşmasının yürürlükte olduğunun hükmen tespiti, davalıların davacı şirketin işlettiği ... HES'e yönelik muarazasının giderilmesine yöneliktir.

İlk derece mahkemesince davacı yanın ihtiyati tedbir talebine ilişkin haklılığını yaklaşık olarak ispatlayamadığı gerekçesiyle ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiştir.

İhtiyati tedbir talep eden davacı tarafından sistem bağlantı anlaşmasının hükmen tespiti, davacının işletmesine yönelik muarazanın men'ine ilişkin dava dilekçesindeki iddialarına dair haklı sebebin varlığına ilişkin yaklaşık ispat koşulunu sağlayan herhangi bir bilgi ve belge dosyaya ibraz edilmemiştir.

Hal böyle olunca, mahkemece bu aşamada davacı tarafından davadaki haklılığa ilişkin yaklaşık ispata dair herhangi bir bilgi ve belgenin ibraz edilmediği gözetilerek ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin ihtiyati tedbir talebinin reddi yönündeki kararında sonucu itibarıyla herhangi bir isabetsizlik görülmediğinden ihtiyati tedbir talep eden davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.