Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2024/375 K.2024/540

Taraflar arasındaki Zayi belgesi verilmesine ilişkin istemin ilamda yazılı gerekçelerle reddine yönelik olarak verilen hükme karşı talep eden vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TALEP

Talep eden vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin %100 hisseye sahip ve müdürü olan ... ...'nin 2015-2016-2017 yıllarına ait yevmiye defteri, kebir defteri ve envanter defterlerini 15.05.2023 tarihinde Ankara Batı 10. Asliye Ceza Mahkemesi 2022/515 E. Sayılı dosyasına son gün olmak üzere teslim etmesi gerektiğinden müvekkilinin sabah erken saatte Ankara iline yola çıkacağından 1 gün öncesinden araç arka koltuğuna bıraktığını, 13.05.2023 tarihinde aracı park halinde iken şirketi olan ...

Makina Mühendislik Sanayi Taahhüt Ticaret Limited Şirketi'ne ve 2015-2016-2017 yıllarına ait yevmiye defteri, kebir defteri ve envanter defterlerini yola çıkmak üzere aracına gittiğinde aracının sağ arka camının kırılması sonucu aracına bırakmış olduğu çantanın çalındığını 14.05.2023 tarihinde farkettiğini ve durumu polise bildirdiğini, bu konuya ilişkin polis tarafından düzenlenen ifade tutanağını sunduklarını iddia ederek müvekkil şirketin 2015-2016-2017 yıllarına ait yevmiye defteri, kebir defteri ve envanter defterlerinin zayi olduğunu,

müvekkilinin ticari defterleri bu hırsızlık sebebiyle zayi olduğundan Türk Ticaret Kanunu m.82/d-7 uyarınca ilgili belge ve defterlerin zayi olduğuna dair taraflarına zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; davacının anılan yasa maddesinden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin ve belgelerin korunması amacı ile gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir neden ile meydana gelmiş olması zorunlu olduğu, davacı hırsızlık olayı nedeni ile çalındığını iddia ederek mücbir nedenden yararlanmak istemiş ise de hırsızlık olayı olduğuna yönelik herhangi bir soruşturma ve kovuşturmanın bulunmadığı hırsızlık yönünden tespit edilmiş maddi vakıanın ispatlanamadığı,

Medeni Kanunun 2. Maddesi gereğince herkes haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kuralına uymak zorunda oduğu, bir hakkın açıkça kötüye kullanılması hukuk düzeninin korumayacağı ( Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 25/06/2012 tarih 2012/7731- 10849 karar sayılı ilamı, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 10/01/2013 tarih 2011/15518 esas 2013/474 karar sayılı ilamı ), Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2010/8958 esas, 2014/10332 esas, 2015/841 esas, 2015/1046 esas,

2015/669 esas sayılı dosyalarında aynı doğrultuda ve aynı gerekçelerle verdiği istikrarlı kararları da göz önünde bulundurularak davacı şirketin kanunen saklamakla yükümlü olduğu karar defterini muhafaza etmek için basiretli bir tacirin alması gereken tedbirleri aldığını, özen görevini yerine getirdiğini, defterin zayi olmasında kusuru olmadığını ispat edemediği, zayi belgesi verilmesi için davayı ispata yeterli bilgi ve belge sunulmadığı, TTK'nın 82. maddesi gereğince zayi belgesi verilmesi şartlarının oluşmadığı gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin ticari defterlerinin hırsızlık nedeniyle zayi olduğunu, ilk derece mahkemesince davanın reddi kararının hatalı olduğunu bildirerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Talep; zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nun 355. maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

6102 sayılı TTK'nun 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.

Anılan maddede zayi belgesi istenebilmesi için tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin ziyaa uğraması halleri tahdidi olarak sayılmamış ise de, yapılan tadadi sayımdan defterlerin tacirin elinde olmayan sebepler ile ziyaa uğraması gerektiği anlaşılmıştır. Bir başka anlatımla, tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özeni göstermekle yükümlü olup, bu özene rağmen defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinde zayi belgesi verilmesini talep edebilecektir.

Somut olayda, talep eden şirket vekili talep dilekçesinde, şirkete ait 2015-2016-2017 yıllarına ait yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defterinin arabasından çalındığını iddia ederek zayi belgesi verilmesine yönelik istemde bulunmuştur. İstinaf dilekçesinde de, 2015-2016-2017 yıllarına ait yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defterinin şirket yetkilisinin arabasının arka koltuğundan çalındığını iddia ederek zayi belgesi verilmesine yönelik istemde bulunmuştur. Talep edenin anılan isteminden anlaşılacağı üzere zayi belgesi verilmesi talep edilen defterler, talep eden tacir tarafından elinde olmayan sebepler ile değil, defterin saklanmasındaki özen yükümlülüğünün yerine getirilmemesi nedeniyle kaybedilmek suretiyle tacirin elinden çıkmıştır.

Hal böyle olunca, talep edenin zayi belgesi verilmesi talep edilen şirkete ait 2015-2016-2017 yıllarına ait yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defterinin korunması için gerekli dikkat ve özeni göstermediğinin kabulü gerekeceği gözetilerek mahkemece TTK'nun 82/7. maddesindeki koşullarda zayi edildiğine ilişkin dosyaya delil sunulmadığı gerekçesiyle talebin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin talebin reddi yönündeki kararında bir isabetsizlik görülmediğinden talep eden yetkilisinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.