Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2025/1074 K.2025/1391

Zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin talebin yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçelerle talebin reddine yönelik olarak verilen hükme karşı talep eden şirket yetkilisi tarafından süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TALEP

Talep eden şirket yetkilisi dilekçesinde özetle; şirketin taşınması esnasında.

17/07/2020 açılış tarihi 2020 ve 2021 yılları fatura dosyaları, 2020 ve 2021 yılları yevmiye defteri, 2020 ve 2021 yılları defter-i kebir ve 2020 ve 2021 yılları envanter defteri'nin şirket yetkilisi ve çalışanların tüm dikkat ve çabasına rağmen taşınma esnasında çalındığını, anılan nedenle şirkete ait 2020 ve 2021 yılları fatura dosyaları, 2020 ve 2021 yılları yevmiye defteri, 2020 ve 2021 yılları Defter-i Kebir, 2020 ve 2021 yılları Envanter Defteri'nin zayi olduğunu, Türk Ticaret Kanunun 82/7 maddesi “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler;

yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyar öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde olduğunu, şirkete ait 2020 ve 2021 yılları fatura dosyaları, 2020 Ve 2021 yılları yevmiye defteri, 2020 ve 2021 yılları defter-i kebir, 2020 ve 2021 yılları envanter defteri şirket yetkilisi olarak tüm özen ve dikkatine rağmen kaybolduğundan zayi olan şirket 2020 ve 2021 yılları Fatura Dosyaları, 2020 ve 2021 yılları yevmiye defteri, 2020 ve 2021 yılları defter-i kebir, 2020 ve 2021 yılları envanter defteri tespiti ve zayi belgesinin verilmesi talebiyle işbu davayı açma zarureti hasıl olduğunu iddia ederek şirkete ait 2020 ve 2021 yılları fatura dosyaları,

2020 ve 2021 yılları yevmiye defteri, 2020 ve 2021 yılları defter-i kebir, 2020 ve 2021 yılları envanter defteri zayi olduğuna dair belgenin verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; davacının zayi talebinde bulunduğu belgelerin zayi sebebi olarak "taşınma esnasında çalındığını" beyanla basiretli tacir sıfatına aykırı hareket etmekle; iş bu zayi sebebinin 6102 Sayılı TTK'nun 82/7. maddesindeki sebeplere dayanmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden şirket yetkilisi istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece iddia ve beyanlarının değerlendirilmediğini, delillerinin toplanmadığını, dava konusu defterlerin şirket yetkilisi olarak tüm ve özen ve dikkatine rağmen kaybolduğu bildirerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava; zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.

Tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özeni göstermekle yükümlü olup, bu özene rağmen defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinde zayi belgesi verilmesini talep edebilecektir.

Somut olayda ise, talep eden şirket tarafından talep dilekçesinde talebe konu defterlerinin çalındığı iddiasına dayanılmış olmakla birlikte şirketin Gelir İdaresi Başkanlığına hitaplı 06/05/2025 kayıt tarihli dilekçesinde vergi incelemesi için talep edilen defter,

kayıt ve belgelerin şehir dışındaki iş yoğunluklarından dolayı hazırlanamadığı belirtilerek ek süre talep edilmesi ve şirket temsilcisinin istinaf dilekçesinde talebe konu defterlerin kaybolduğuna ilişkin beyanı birlikte değerlendirildiğinde ilk derece mahkemesince davanın reddine dair ilk derece mahkemesi kararı usul ve yasaya uygundur (Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 15/10/2007 tarih 2006/9938 esas 2007/12819 karar, Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 03/12/2014 tarih 2014/13593 esas 2014/18941 karar sayılı emsal içtihatları).

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin talebin reddi yönündeki kararında herhangi bir isabetsizlik görülmediğinden talep edenler vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan- Üye - Üye - Zabıt Katibi -