Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2025/1075 K.2025/1537

Zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin talebin yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçelerle talebin reddine yönelik olarak verilen hükme karşı talep edenler vekili tarafından süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TALEP

Talep edenler vekili dilekçesinde özetle; müvekkillerinin e-defter beratlarının ...

Sanayi Ticaret A.Ş bünyesindeki ''...'' muhasebe programına kayıtlı olduğunu, 14.01.2024 tarihinde yaşanan elektrik kesintileri neticesinde programda kayıtlı verilerin Haziran - Temmuz - Ağustos - Eylül - Ekim 2023 dönemine ilişkin kısımların sehven kullanıcı hatasından kaynaklı olarak sistemden silindiğini, söz konusu dönemlere ait tüm beratların çıktısının mevcut olduğunu, müvekkillerinin süresinde ve usulüne uygun bir şekilde defter beratlarını oluşturduğuna ilişkin E-Defter beratlarının mevcut olduğunu, uyap sisteminden gönderilemeyecek büyüklükte olduğunu, müvekkillerin 2023 yılı 6-7-8-9,

... bakımından 2023 yılı 6-7-8-9-10 ayları berat kayıtlarının sistemden kaybolduğunu, bu nedenle Elektronik Defter Genel Tebliği madde 7/1 uyarınca e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör olan ... San. Tic. A.Ş.'ye başvuruda bulunulduğunu, ... San. Tic.

A.Ş. tarafından yapılan teknik inceleme ve araştırmalar neticesinde 14.04.2024 tarihinde GİB Denetim ve Uyum Başkanlığı Elektronik Defter ve Belge Yönetim Müdürlüğüne dilekçe ekindeki yazılarının verildiğini, ilgili yazılar ile müvekkillerinin 2023/06-07-08-09, ...'in 2023 yılı 06-07-08-09-10 dönemine ait berat kayıtlarının zayi olduğunu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun “Belgelerin saklanması, saklama süresi” başlıklı 82. Maddesinde“Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler;

yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.” şeklinde bir düzenleme yer aldığını, yine aynı şekilde Elektronik Defter Genel Tebliği madde 7/1 "e-Defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen “Mücbir Sebep” halleri nedeniyle e-Defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması,

silinmesi,zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-Defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiğie-Defter saklama hizmeti veren özelentegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkilimahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir.

Mahkemeden zayi belgesinin temin edilmesinimüteakip,zayi belgesi ile birlikte durumun Başkanlığa yazılı olarak bildirilmesi ve Başkanlık tarafından istenilen bilgi ve belgelerin (talep edilecek bilgi ve belgeler e-Defter Uygulama Kılavuzunda açıklanır) ibrazedilmesi halinde, mükelleflerin zayi olan e-

Defter kayıtlarının yeniden oluşturulması ve bunlara ait yeni oluşturulan e-Defter ve berat dosyalarının e-Defter uygulamasıaracılığı ile Başkanlık sistemine yeniden yüklenmesi için Başkanlık tarafından yazılı izin verilir" hükmünün düzenlendiğini iddia ederek yasal süresi içinde müvekkillerine ait ... hariç 2023 Haziran-Temmuz-Ağustos-Eylül ayları, ...'in 2023 Haziran-Temmuz-Ağustos-Eylül-Ekim ayları e-defter berat kayıtlarına ilişkin zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; davacı ticari defterlerini korumada gerekli dikkat ve özeni göstermediği, ileri sürülen zayi sebebinin TTK 82/7 maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi şartlarını taşımadığı kaldı ki 14/02/2024 tarihli başvuruları ile zayi olayına vakıf oldukları ancak iş bu davanın süresinden sonra açıldığı anlaşılmakla davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep edenler vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkillerinin üzerlerine düşen özen ve sorumlulukları yerine getirdikleri, zayi belgesi verilmesinin tüm şartlarının oluştuğunu, mahkeme kararının müvekkilinin hak kaybına sebebiyet verdiğini bildirerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Talep, 6102 Sayılı TTK.'nun 82/7 maddesine dayalı zayii belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

Talep edenler özel entegratör ... San. Tic. A.Ş. tarafından yapılan teknik inceleme ve araştırmalar neticesinde 14.04.2024 tarihinde GİB Denetim ve Uyum Başkanlığı Elektronik Defter ve Belge Yönetim Müdürlüğüne dilekçe ekindeki yazılarının verildiğini, ilgili yazılar ile müvekkillerinin 2023/06-07-08-09, ...'in 2023 yılı 06-07-08-09-10 dönemine ait berat kayıtlarının zayi olduğunu sehven kullanıcı hatasından kaynaklı olarak sistemden silindiklerini iddia ederek zayi belgesi talebinde bulunmuşlardır.

6100 Sayılı HMK'nın 22/07/2020 tarih ve 7751 Sayılı Yasa'nın 35.maddesi ile değişik 353/(1)-a.6.maddesi uyarınca uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması ya da talebin önemli bir kısmı hakkında karar verilmemiş olması." halinde duruşma yapılmadan karar verileceği düzenlenmiştir.

Düzenleme ile birlikte somut olaya gelince; ilk derece mahkemesince e-defter sisteminin ne şekilde oluşturulduğu, Maliyece verilen beratların yedekleme işlemi sonucu verilip verilmediği, siber saldırı sonucu şifreleme işleminin e-defterlere ulaşılmasını engelleyip engellemediği, dava konusu döneme ilişkin kayıtların hangi tarihte sisteme yüklendiği, yükleme olmuşsa yüklemenin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı,

yükleme işleminin ne şekilde ve ne zaman tamamlandığı entegreler firmada veya GİB ikincil kayıtlar var ise buna ilişkin davacının başvurusu bulunup bulunmadığı ve başvuruya olumsuz cevap verilmiş ise davanın bu işleme ilişkin yargı sürecinin sonucunun beklenerek anılan hususlarına ilişkin denetime elverişli araştırma yapılıp bilirkişi raporu ile tespit edildikten sonra ve bu konuya dair tüm mevzuat hükümlerinin olaya uygulanması ile talep edenin basiretli tacir yükümlülüğünü yerine getirip getirmediğinin değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekir.

Hal böyle olunca, ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli nitelikteki delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olduğu anlaşılmakla 6100 Sayılı HMK'nın 22/07/2020 tarih ve 7751 Sayılı Yasa'nın 35.maddesi ile değişik 353/(1)-a.6.maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan- Üye - Üye Zabıt Katibi -