Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2025/1129 K.2025/1616

Taraflar arasındaki ticari şirkete denetçe atanması istemli davanın yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçelerle davanın kısmen kabulüne yönelik verilen karara karşı, taraflarca süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

DAVA

Davacı. 23/12/2024 tarihli 2024 yılına ait olağanüstü genel kurul toplantısında şirketin, 2024 yılı hesap ve işlemlerinin denetlenmek üzere ...

Anonim Şirketi'nin denetçi olarak atanmasına oy çokluğu ile karar verildiğini, kendisinin, genel kurulun denetçi seçimine ilişkin gündeminin 4. maddesine karşı oy kullanarak muhalefetini toplantı tutanağına şerh düşürdüğünü, davalı tarafından, şirket merkezi olan Ankara dışından bir denetçi seçilmesinin faydalı olmayıp denetçinin Ankara içinden seçilmesi gerektiği beyan edildiği halde İstanbul'da faaliyet gösteren ...

A.Ş'nin denetçi olarak seçildiğini, yasal teklifler değerlendirilmeden ve daha önce seçilmiş olan bir denetim şirketi bulunmakta iken, davalı şirketin, 2024 yılı hesaplarının denetimi için ... A.Ş.'nin seçilmesi hususunda ısrarlı davranmasının ve yanıltıcı şekilde Ankara merkezli bir şirket olduğunu ifade etmesinin ... A.Ş'nin tarafsızlığı hususunda kuvvetli şüphe oluşturduğunu beyanla. Türk Ticaret Kanununun 399/4. maddesi gereğince ...

Anonim Şirketinin görevden alınmasına ve mahkemece yerine yeni, tarafsız ve uluslararası standartlarda görev yapabilecek bir bağımsız denetçinin atanmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı; 03/04/2024 tarihinde "2021 ve 2022 yıllarına ait Olağan Genel Kurulu" toplantısı yaptığını, söz konusu toplantının 10. Gündem maddesine konu olduğu üzere 2024 yılı içerisinde, denetçi ücretleri için alınan teklifler ve yasal zorunluluk karşısında ... A.Ş.' nin seçilmesi hususu oy çokluğu ile kabul edildiğini, bağımsız denetçi sorumlularının Ankara'da bulunduklarını, ... A.Ş'ye ait ticaret sicil gazetesi örneklerinden anlaşılacağı üzere, davacının dilekçesinde bahsettiği isimlerin hiçbirinin şirketin ortağı, yetkilisi ve yönetim kurulu üyesi olmadığını beyanla, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; davalı şirketin 23/12/2024 tarihli genel kurul toplantısında denetçi olarak seçilen dava dışı ... A.Ş.’nin görevden alınması yönündeki davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği, ancak eldeki davanın 399/4 hükmü uyarınca seçilmiş olan denetçinin görevden alınmasına bağlı olarak yeni bir denetçi atanması istemine ilişkin olduğu, 399/6 hükmü uyarınca bir istem bulunmadığı, 03/04/2024 tarihli Genel Kurul toplantısında seçilen ...

A.Ş.’nin görevi red yönündeki tasarrufuna yönelik 399. maddenin 6. fıkrasının uygulanması gerektiğinin anlaşıldığı gerekçesiyle; " Davanın kısmen kabulü ile davalı şirketin 23/12/2024 tarihli Genel Kurul toplantısında denetçi olarak seçilen ... A.Ş.’nin görevden alınmasına, yeni bir denetçi atanması yönündeki istemin reddine" ilişkin karar verilmiş, karara karşı taraflarca istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı istinaf dilekçesinde özetle; davadaki talebinin davalı şirkete atanan ... A.Ş.’nin görevden alınmasına, yeni bir denetçi atanmasına ilişkin olduğu halde mahkemece yeni bir denetçi atanmamasının hatalı olduğunu ileri sürmüştür. Davalı istinaf dilekçesinde özetle; yeni denetçinin iptali ile eski denetçinin görevine devam ettiğinin kabulü gerektiğinden söz edilmişse de eski denetçinin kim olduğunun belirtilmesi gerektiğini, mahkeme gerekçesinin yetersiz olduğunu ileri sürmüştür.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava, davalı şirketin 23/12/2024 tarihli genel kurulunda seçilen Bağımsız Denetçinin TTK m. 399/5 uyarınca görevden alınarak yerine yeni bağımsız denetçi atanması istemine ilişkindir. Davalı ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin, Ankara Ticaret Sicili Müdürlüğü'ne ... sicil numarasıyla kayıtlı olduğu, şirket sermayesinin 25.000.000,00-TL olduğu, sermayenin her bir pay değeri 1,00-TL olarak 25.000.000 adet paya ayrıldığı, ortaklarının ve paylarının ise, Teoman Türkoğlu 12.125.000 adet, ... 6.250.000 adet, ... 6.250.000 adet, ... 125.000 adet, ... 250.000 adet şeklinde olduğu davaya konu edilen genel kurul hazirun cetvelinde yer almaktadır.

Davaya konu bağımsız denetçi atamasının, ...

Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin 23/12/2024 tarihinde yapılan olağanüstü genel kurul toplantısında oy çokluğu ile karar altına alındığı, toplantı tutanağının incelenmesinde; şirket paylarının toplam itibari değeri 25.000.000,00-TL olan 25.000.000 payı temsilen, toplam itibari değeri 6.625.000 TL ve 6.625.000 adet payın asaleten itibari değeri 18.375.000,00-TL ve 18.375.000 adet payın ise vekaleten olmak üzere toplantıda temsil edildiği, toplantı nisabının mevcut olduğu, toplantının 4. maddesinde; şirketin 2024 yılı hesap ve işlemlerini denetleyecek Bağımsız Denetim Şirketi'nin belirlenmesi hususunun görüşmeye açıldığı, ...'ın ...

Anonim Şirketi'ni önerdiği, yapılan oylama sonucunda 18.750.000 pay olumlu, 6.250.000 pay olumsuz oyla ... A.Ş'nin oyçokluğu ile 2024 yılı denetçisi seçildiği, davacı ...'nun olumsuz oy vermesinin gerekçelerini tutanağa şerh düşüldüğü anlaşılmaktadır.

Anonim Şirketlerde denetlemeye ilişin hükümler 397 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup 397/4 hükmü uyarınca 398. maddesi gereğince denetime tabi olacak şirketlerin belirlenmesi usulü düzenlenmiştir. 6102 sayılı TTK’nın somut uyuşmazlığa ilişkin 399. maddesinin 4. fıkrası “(4) Ş̧irketin merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesi; a) Yö̈netim kurulunun, b) Sermayenin yüzde onunu, halka açık şirketlerde esas veya çıkarılmış sermayenin yüzde beşini oluşturan pay sahiplerinin, istemi üzerine, ilgilileri ve seçilmiş denetçiyi dinleyerek, seçilmiş denetçinin şahsına ilişkin haklı bir sebebin gerektirmesi, özellikle de onun taraflı davrandığ̆ı yönünde bir kuşkunun varlığı halinde, başka bir denetçi atayabilir.” hükmünü içermektedir.

TTK'nın 399. maddesinin 5. fıkrasında dava açma koşuluna yer verilmiş olup "Görevden alma ve yeni denetçi atama davası, denetçinin seçiminin Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilanından itibaren üç hafta içinde açılır. Azlığın bu davayı açabilmesi için, denetçinin seçimine genel kurulda karşı oy vermiş, karşı oyunu tutanağa geçirtmiş ve seçimin yapıldığı genel kurul toplantısı tarihinden itibaren geriye doğru en az üç aydan beri, şirketin pay sahibi sıfatını taşıyor olması şarttır." şeklindeki düzenleme gereğince bu davanın hangi sürede ve kim tarafından açılabileceği belirlenmekle, davacının, bu hükümlere göre davayı süresinde açmış olduğu ve dava açma ön koşullarının varlığına yönelik taraflar arasında bir uyuşmazlık bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Uyumazlık; davalı şirkete denetçi olarak atanmış olan dava dışı şirketin, görevden alınmasına ilişkin olarak davacı yanca ileri sürülmüş olan vakıalar kapsamında TTK m. 399 hükmü uyarınca görevden alınması ile yeni bir denetçe tayin edilmesi koşullarının somut olayda bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

TTK'nın 400. maddesinde denetçi olabilecekler yanında denetçi olamayacaklar da düzenlemiş olup bu hükümlere göre, seçilen bağımsız denetçinin görevden alınmasına ilişkin uyuşmazlıklarda, ilgili taraflar dinlendikten sonra, yalnızca seçilen denetçinin şahsına ilişkin haklı bir sebebin gerektirmesi durumunda söz konusu bağımsız denetçi görevden alınıp yerine mahkemece seçilecek başka bir bağımsız denetçi atanabilecektir.

Kanun, haklı sebebi tanımlamamış, fakat niteliğine ilişkin iki işaret vermiştir. Birincisi haklı sebep denetçinin kişiliğinden doğmalıdır. Devamlı hastalık, kaza veya benzer bir sebeple denetçinin çalışamaması, ehliyetini yitirmesi ile görevini ifa etmemesi(geçimsizlik bu kategoriye girer), İkincisi denetçinin yansız olmadığı ve yansız davranmadığı kuşkusudur. Öte yandan, haklı nedene ilişkin ilgili madde gerekçesinde de belirtildiği üzere.

Bu terim ile önce denetçinin kişiliğinden kaynaklanan sebepler kastedilmiştir. Mesleki yetersizlik (denetleme elemanlarının bilgilerindeki, okul sonrası uyum eğitimlerindeki noksanlık, yardımcı eleman, uzman, cihaz donanımı eksikliği), itibar kaybı vs. gibi. Denetçinin çalışma tarzı, şirkete zaman ayırmaması, bilgi sızdırması, taraf tutması da haklı sebep sayılır. Buna karşılık, görüş aykırılıkları haklı sebep olarak, ancak somut olay destekliyorsa kabul edilebilir.

Öte yandan TTK'nın 400. maddesinde denetçi olamayacak kişilerden olmasına karşın denetçi olarak atanmış bağımsız denetçi de mahkemece görevden alınabilecektir. Bu itibarla, seçilen bir bağımsız denetçinin görevden alınmasına dayanak olarak gösterilebilecek haklı neden veya nedenler, her somut olayın şart ve koşullarına göre ayrıca değerlendirilmekte olup Kanun Koyucu tarafından kapsamı dar tutulmuştur. Bunun amacı da, haliyle denetçi teminatı ilkesi gereği, seçilen bağımsız denetçinin kolayca görevden alınmasını önleyebilmektir.

Tüm açıklamalar ışığında uyuşmazlık konusu somut olaya gelindiğinde; davalı şirket tarafından, 03/04/2024 tarihli genel kurul toplantısında 12 numaralı gündem maddesi ile 2024 yılı hesaplarının denetimi için ...

A.Ş.’nin görevlendirilmesine ilişkin karar verildiği, ancak bu kararın ticaret siciline tescil ettirilip ilan ettirilmediği, akabinde yine davalı şirketin, 23/12/2024 tarihli olağanüstü genel kurul toplantısında 4 numaralı kararı ile 2024 yılı hesaplarının denetimi için ...

A.Ş.’nin görevlendirilmesine ilişkin davacının muhalefeti ve oy çokluğu ile karar verilmiş olduğu, söz konusu bu ikinci kararın ise ticaret siciline tescil ettirilip ilan edildiği, TTK’nın 399. maddesinin 2. fıkrasında usulüne uygun olarak görevlendirilen denetçinin ancak hangi şekilde görevden alınabileceği düzenlenmiş olup ...

A.Ş.’nin bila tarihli dilekçesi ile denetim teklifinin geçerli olmadığına ilişkin beyanının görevi red niteliğinde olduğu, bu durumda uygulanacak usulün ise, TTK’nın 399. maddesinin 6. fıkrasında düzenlendiği anlaşılmaktadır. Denetçinin görevi reddi halinde denetçi, yönetim kurulunun, her yönetim kurulu üyesinin veya herhangi bir pay sahibinin istemi üzerine, 399/4 hükmünde gösterilen mahkemece atanacaktır.

Bir başka ifadeyle TTK'nın 399. maddesinin 2. fıkrasında usulüne uygun olarak genel kurul kararı ile seçilmiş bir denetçiden görevi ancak sözkonusu maddenin 4. fıkrası uyarınca mahkemece geri alınabilecektir. Bunun dışında seçilmiş denetçinin görevi reddi halinde ise, TTK’nın 399. maddesinin 6. fıkrası uyarınca mahkemeden denetçi seçilmesi istenmesi gerekmektedir.

Somut olayda, davalı şirketin, 03/04/2024 tarihli Genel Kurul toplantısında seçilen ... A.Ş.'nin görevi reddi nedeni ile TTK’nın 399. maddesinin 6. fıkrasında düzenlenmiş usulü uygulamaksızın ve 399. maddenin 2. fıkrasına aykırı olarak 23/12/2024 tarihinde Genel Kurul toplantısında ...

A.Ş.’nin seçilmesine yönelik karar verilmesi, kanunun emredici düzenlemesine aykırılık oluşturmakta olup ilk derece mahkemesinin, bu gerekçeye dayalı yazılı olduğu üzere, davalı şirketin, 23/12/2024 tarihli genel kurul toplantısında denetçi olarak seçilen dava dışı ...

A.Ş.’nin, bu nedenle görevden alınması gerektiği yönündeki kabulünde ve seçilmiş denetçinin görevi reddi halinde TTK’nın 399. maddesinin 6. fıkrası uyarınca mahkemeden denetçi seçilmesi istenmesi gerektiğine ilişkin gerekçesinde Dairemizce bir isabetsizlik görülmemiştir.

Hal böyle olunca, mahkemenin, özel denetçinin görevinin sonlandırılması ile yeni denetçi atanmasına ilişkin davada verilen talebin kısmen kabul kısmen reddine ilişkin kabulün TTK'nun 399/6. maddesi hükümlerine uygun olup ilk derece mahkemesi kararında bir isabetsizlik görülmediğinden, tarafların istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan - Üye - Üye - Zabıt Katibi