Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2025/1500 K.2025/1348

Zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin talebin yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçeyle talebin reddine yönelik olarak verilen hükme karşı talep eden vekili tarafından süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TALEP

Talep eden vekili talep dilekçesinde özetle; müvekkilinin 2015-2019 yıllarına ait defterlerin şirket merkezindeki arşiv bölümünde saklanmakta iken, 15.09.2025 tarihinde başlayan ofis tadilatı sırasında defterlerin muhafaza edildiği kutuların inşaat atıklarıyla birlikte işçiler tarafından dışarı çıkarıldığını ve kaybolduğunu, kaybolmanın fark edilmesi üzerine araştırma yapılmasına rağmen defterlerin bulunamadığını belirterek müvekkilinin 2015, 2016, 2017, 2018 ve 2019 yıllarına ait yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defteri zayi olduğundan zayi belgesi verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; TTK'nun 82/7. maddesine göre zayi belgesi verilmesi için tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin yangın, su baskını, yer sarsıntısı, hırsızlık gibi iradesi dışında gerçekleşen bir olay sonucunda zayi olması gerektiği, tacirin kusuru nedeni ile kaybolma halinde zayi belgesi verilmesinin söz konusu olamayacağı, talep konusu olayda da talep edenin özenle korumak, tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu evrakların talep edenin iradesi dışında zayi olduğuna ilişkin iddia ve delil bulunmadığı, tacirin zayi belgesi talep edemeyeceği gerekçesiyle talebin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle.

2015–2019 yıllarına ait defterler, şirket merkezinde arşiv bölümünde saklanmakta iken 15/09/2025 tarihinde başlayan ofis tadilatı sırasında, defterlerin muhafaza edildiği kutular inşaat atıklarıyla birlikte işçiler tarafından dışarıya çıkarıldığını ve kaybolduğunu, defterlerin kaybolduğunun fark edilmesi üzerine derhal araştırma yapıldığını, gerekli girişimlerde bulunulduğunu ancak tüm çabalara rağmen defterlerin bulunamadığını, mahkemenin müvekkilinin sunduğu delilleri (tadilat sözleşmesi,

fotoğraflar, tanık listesi) toplamadan ve değerlendirmeden hüküm kurduğunu, HMK'nun 27. maddesi gereği mahkemenin iddia ve savunmaları tartışma ve değerlendirme yükümlülüğü bulunduğunu, defterler ofis tadilatı sırasında inşaat atıklarıyla birlikte işçiler tarafından yanlışlıkla dışarı çıkarıldığını ve kaybolduğunu, bu durumun davacının kontrolü dışında, tamamen irade dışı bir şekilde gerçekleştiğini, müvekkilinin ticari defterlerin tutulması ve muhafazasında Türk Ticaret Kanunu ve Vergi Usul Kanunu hükümleri çerçevesinde azami özeni gösterdiğini, defterlerin düzenli olarak noter tasdikli şekilde açıldığını, usulüne uygun olarak işlendiğini,

güvenli bir arşiv alanında saklandığını, buna rağmen, tamamen elde olmayan sebeplerle ve öngörülemeyen şekilde tadilat sırasında defterlerin kaybolduğunu, müvekkilinin defterleri her yıl noter tasdikli olarak düzenlediğini, muhafaza ettiğini ve tadilat öncesinde gerekli tedbirleri aldığını, buna rağmen tadilat sürecinde işçilerin dikkatsizliği sonucu meydana gelen kaybın müvekkilinin kusurundan değil, üçüncü kişilerin fiilinden kaynaklandığını, dolayısıyla basiretli tacir yükümlülüğünün ihlal edilmediğini, irade dışı tüm olayların bu kapsamda bulunduğunu, somut olayda tadilat sırasında yaşanan kayıp,

yangın veya hırsızlık kadar öngörülemez nitelikte olup benzeri elde olmayan bir sebep sayılması gerektiğini, mahkemenin maddeyi dar yorumlamak suretiyle kanunun amacına aykırı davrandığını belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, taleplerinin kabulüne karar verilmesini istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Talep; zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiş, 01/07/2022 tarih 7417 sayılı kanunun 55. maddesiyle fıkrada belirtilen on beş gün ibaresi otuz şeklinde değiştirilmiştir.

Anılan maddede zayi belgesi istenebilmesi için tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin ziyaa uğraması halleri tahdidi olarak sayılmamış ise de, yapılan tadadi sayımdan defterlerin tacirin elinde olmayan sebepler ile ziyaa uğraması gerektiği anlaşılmıştır. Bir başka anlatımla, tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özeni göstermekle yükümlü olup, bu özene rağmen defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinde zayi belgesi verilmesini talep edebilecektir.

Somut olayda, talep eden vekili talep dilekçesinde, 2015-2019 yıllarına ait defterlerin şirket merkezindeki arşiv bölümünde saklanmakta iken, 15.09.2025 tarihinde başlayan ofis tadilatı sırasında defterlerin muhafaza edildiği kutuların inşaat atıklarıyla birlikte işçiler tarafından dışarı çıkarıldığını ve kaybolduğunu iddia ederek zayi belgesi verilmesine yönelik istemde bulunmuştur. İstinaf dilekçesinde de aynı iddiaları ileri sürmüştür. Talep eden vekilinin anılan isteminden anlaşılacağı üzere zayi belgesi verilmesi talep edilen 2015-2019 yıllarına ait yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defteri talep eden tacir tarafından elinde olmayan sebepler ile değil, defterin saklanmasındaki özen yükümlülüğünün yerine getirilmemesi nedeniyle kaybedilmek suretiyle tacirin elinden çıkmıştır.

Hal böyle olunca, talep edenin zayi belgesi verilmesi talep edilen şirkete ait pay defterinin korunması için gerekli dikkat ve özeni göstermediğinin kabulü gerekeceği gözetilerek mahkemece TTK'nun 82/7. maddesindeki koşullarda zayi edildiğine ilişkin dosyaya delil sunulmadığı gerekçesiyle talebin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin talebin reddi yönündeki kararında bir isabetsizlik görülmediğinden talep eden vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan - Üye - Üye - Zabıt Katibi -