Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2025/769 K.2025/1457

Taraflar arasındaki hisse devrinin hükümsüzlüğünün tespiti istemine ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçelerle davanın usulden reddine yönelik olarak verilen hükme karşı davalı ... vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 21/04/2020 tarihinde 2.925.000,00 TL bedel karşılığında ... Gıda Maden Pazarlama Nakliyat İnş. İth. İhr. San ve Tic. A.Ş'nin 29250 adet hisseni davalı ...'a devrettiğini, davalının müvekkilinin hisselerini devralır almaz diğer davalı şirket ile işbirliği halinde görüşmeler yaparak sakladığı görüşmeleri sonuçlandırıp şirketin esas sözleşme değişikliği ile davalı şirketin sermaye arttırımı yolu ile ...

A.Ş'ye %50 ortak olduğunu, hisse devrinin müvekkiline karşı çeşitli psikolojik ve manevi eylemler yapılarak iradesi ifsad edilmek suretiyle hile yoluyla gerçekleştirildiğini, müvekkiline ... A.Ş'de mevcut ortaklığı süresince herhangi bir temettü ve emeklerine dair ödeme yapılmadığını, hisse devri sözleşmesindeki edimler arasında orantısızlığın bulunduğunu iddia ederek müvekkilinin 21/04/2020 tarihinde 2.950.000 TL karşılığında ...

A.Ş'deki %15 oranındaki hissesini devrettiği sözleşmenin hükümsüzlüğünün tespiti ile iptaline, tarafların edimlerinin karşılıklı olarak iadesine, işlemiş kar paylarının ticari faiz ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalılara dava dilekçesi tebliğ edilmemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; taraflar arasındaki ihtilafın çözüm yerinin dava dışı şirketin merkezinin bulunduğu Çankırı Mahkemelerinin olduğu gerekçesiyle yetki dava şartı yokluğundan davanın HMK'nın 114/1-ç ve 115/2 maddeleri uyarınca usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu bildirerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava, hisse devrinin hükümsüzlüğünün tespiti ile iptali ve kar paylarının tahsili istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

Dairemiz 27/07/2024 tarih, 2024/816 E, 2024/819 K sayılı ilamı ile , gerekçeli karar ve istinaf dilekçesinin davalı ...'ye tebliğ edilerek istinaf süresi beklenildikten sonra dosyanın Dairemize gönderilmek üzere mahkemesine geri çevrilmesine karar verildikten sonra , geri çevirme kararı üzere davalı şirket vekiline usulüne uygun tebligat yapıldıktan sonra istinaf incelemesi incelemesi için tekrar Dairemize gönderilen dosyanın yukarıda belirtilen esasa kaydedilmiştir.

Dosya kapsamında yer alan dava dışı ... Gıda Maden Pazarlama Nakliyat İnşaat İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi'nin internet portalından celbedilen gazete örnekleri incelendiğinde; dava dışı şirketin 2019 yılına ait 21/04/2020 tarihli olağan genel kurul toplantısında, Ankara 63. Noterliği'nin 21/04/2020 tarih ve 12160 yevmiye numaralı hisse devir sözleşmesi ile davacı ...'in hisselerinin tamamını davalı ...'a devrederek şirket ortaklığından ayrıldığı, şirketin yapılan hisse devri neticesinde 21/04/2020 tarihi itibariyle şirketin tek pay sahipli anonim şirkete dönüşerek tek pay sahibinin ... olduğu hususun tescil ile ilan edildiği, devam eden süreçte davalı ...'ın %50 hissesini diğer davalı şirkete devrettiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda , davacı tarafça dava dışı anonim şirketin eski ortağı olan davacının hile ve gabin hukuksal nedenine dayalı olarak şirketteki hisselerinin davalı şirket ortağına devrine ilişkin hisse devir sözleşmesinin hükümsüzlüğünün tespiti ile iptaline , tarafların edimlerinin karşılıklı olarak iadesine, işlemiş kar paylarının ticari faiz ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ettiği, mahkemece dava dışı şirketin merkezinin Çankırı ili olup, bu durumda taraflar arasındaki ihtilafın çözüm yerinin dava dışı şirketin merkezinin bulunduğu Çankırı Mahkemelerinin olduğundan davanın HMK'nın 114/1-ç ve 115/2 maddeleri uyarınca usulden reddine karar verildiği, ilgili karara karşı davalı ... vekilinin istinafa geldiği görülmüştür.

Dosya kapsamında bir örneği yer alan 08/07/2019 tarih, 9864 sayılı Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi'nin 700 sayfası incelendiğinde; ... sicil numarası ile Çankırı Ticaret Sicil Müdürlüğü'nde kayıtlı dava dışı ... Gıda Maden Pazarlama Nakliyat İnşaat İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin adresinin ''...'' olduğu görülmüştür.

Mahkemelerin yetkisi 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 5 ila 19. maddeleri arasında düzenlenmiş olup, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi genel yetkili mahkeme olarak belirlenmiştir (HMK’nın 6. maddesi).

Yerleşim yeri ise 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre belirlenir(HMK’nın 6/2. fıkrası).

Gerçek kişilerin yerleşim yeri 4721 sayılı TMK’nın 19 ila 22. maddeleri arasındaki düzenlemelere göre, tüzel kişilerin yerleşim yeri ise TMK’nın 51. maddesi hükmüne göre belirlenir. TMK’nın 51. maddesine göre tüzel kişilerin yerleşim yeri, kuruluş belgesinde başka bir hüküm bulunmadıkça işlerinin yönetildiği yerdir.

HMK’da davalının ikametgahı mahkemesinin yanında, özel yetki kuralları ile başka yer mahkemeleri de yetkili kılınmıştır.

Öğretide ve uygulamada özel yetki kuralları olarak adlandırılan ve bazı dava çeşitleri için kabul edilen bu istisnai nitelikteki yetki kuralları, ilke olarak kamu düzenine ilişkin değildir.

Ancak HMK’da bazı özel yetki kuralları kamu düzenine ilişkin olup kesin yetki kuralı olarak düzenlenmiştir. Bunlardan biri de HMK’nun 14/2. maddesi düzenlemesidir. Özel hukuk tüzel kişilerinin, ortaklık veya üyelik ilişkileriyle sınırlı olmak kaydıyla, bir ortağına veya üyesine karşı veya bir ortağın yahut üyenin bu sıfatla diğerlerine karşı açacakları davalar için, ilgili tüzel kişinin merkezinin bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir.

HMK’nun 14/2. fıkrasına ilişkin maddenin gerekçesinde bu husus şöyle açıklanmıştır: “İkinci fıkraya göre, özel hukuk tüzel kişilerinin kendi iç ilişkilerine yönelik olmak üzere, örneğin bir üyenin veya ortağın diğer bir üyeye veya ortağa yahut üyenin veya ortağın merkeze karşı açacağı davalar, merkezin bulunduğu yerde açılacaktır. Bu tür davalarda, merkezin bulunduğu yer mahkemesinin yetkisi kesindir”.

Yetkinin kesin olduğu davalarda, mahkeme yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorundadır; taraflar da mahkemenin yetkisiz olduğunu her zaman ileri sürebilir. Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir (HMK’nun 19. maddesi).

Yasal düzenlemeler ışığında somut olay irdelendiğinde; dava tarihi öncesi şirket ortağı olan ve ancak "dava öncesi ortaklık sıfatı sona eren" kişinin, daha sonra ortaklık ilişkisinin mevcut olduğu tarihlerden kaynaklanan hukuki uyuşmazlık nedeni ile ortak veya ortaklığa dava açması ya da bu kişiye dava açılması durumunda HMK’nun 14/2. maddesinde düzenlenen kesin yetki kuralının uygulanması gerektiği, Yargıtay 11 Hukuk Dairesi'nin 25/03/2022 tarih , 2021/9104 E. 2022/2412 K. sayılı ilamının da bu doğrultuda olduğu anlaşılmakla , taraflar arasındaki ihtilafın çözüm yerinin dava dışı şirketin merkezinin bulunduğu Çankırı Mahkemelerinin olup, yetki dava şartı yokluğundan davanın HMK'nun 114/1-ç ve 115/2 maddeleri uyarınca usulden reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygun bulunmuştur.

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin davanın usulden reddi yönündeki kararında herhangi bir isabetsizlik görülmediğinden davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.