Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2025/875 K.2025/1525

Zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin talebin yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçelerle talebin kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükme karşı talep eden vekili tarafından süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TALEP

Talep eden vekili dilekçesinde özetle; müvekkilinin laboratuvar uygulamaları alanında faaliyet gösterdiğini, ... adresinde bulunan işyerinde 15.02.2023 tarihinde yangın meydana geldiğini, işbu yangın sebebiyle şirkete ait ticari defterlerin de yandığı ve müvekkilinin büyük bir zarara uğradığını, müvekkilinin ticari işletmesinde bulunan resmi evraklar ve ticari defterlerin bu yangın sebebiyle zayi olması nedeniyle TTK m.82/d-7 uyarınca mahkemeden ilgili belge ve defterlerin zayi olduğuna dair taraflarına zayi belgesi verilmesini talep etme zaruretinin hasıl olduğunu beyan ederek; davanın kabulüne.

TTK kapsamında tutulması zorunlu defter, evrak ve kayıtlarla birlikte pay defterleri, genel kurul toplantı ve müzakere defterleri, bu defterlerin oluşmasına yarayan evrak ile gelen/giden belgelerin ve bunlara ilişkin tüm dijital kayıtların zayi olduğunun tespitine, VUK kapsamında tutulması zorunlu defter, evrak ve kayıtlarla birlikte, 2006 yılı ile 2023 yılı (ilgili yıllarda dahil olmak üzere) arasında oluşturulan noter onaylı yevmiye defterleri, defter-i kebir, envanter/demirbaş defterleri, kasa defterleri, elektronik olarak tutulması zorunlu e-defter, e-fatura kayıtlarını, imalat ve stok takibinde kullanılan diğer defterler,

alış/satış faturaları-irsaliyeler-çekler ve banka belgeleri, diğer kurum belgeleri, para makbuzları, tahsilat/tediye makbuzları ve bunlara ilişkin tüm dijital kayıtların zayi olduğunun tespitine, İş Kanunu ve Güvenliği Hukuku kapsamında tutulması zorunlu defter, evrak ve kayıtlarla birlikte, 2006 yılı ile 2023 yılı (ilgili yıllarda dahil olmak üzere) arasında oluşturulan SGK resmi evrakları, işten ayrılan ve halen iş yerinde çalışan personellerin iş yeri özlük dosyaları, yıllık izin defterleri, SGK hizmet bildirgeleri ve bunlara ilişkin tüm dijital kayıtların zayi olduğunun tespitine,

İş Sağlığı ve Güvenliği Hukuku kapsamında tutulması zorunlu defter, evrak ve kayıtlarla birlikte, 2014 yılı ile 2023 yılı (ilgili yıllarda dahil olmak üzere) arasında oluşturulan noter onaylı İSG tespit ve öneri defterleri, risk değerlendirme raporları/acil durum eylem planı, isg katip sözleşmeleri, iş güvenliği uzmanı /iş yeri hekimi atama ve sözleşmeleri, yangın tatbikat raporları, acil durum ekip listesi/acil durum krokisi, çalışan temsilci atama yazısı, isg çalışma talimatları, çalışanların mesleki yeterlilik belgeleri, Kimyasalların MSDS formları, personel kişisel koruyucu zimmet tutanakları,

periyodik kontrol raporları (elektrik iç tesisat, topraklama, kompresör, transpalet/istif makinası, vinç vb.) Ortam ölçüm raporları (gürültü, aydınlatma vs.) personel isg eğitim kayıtları/sağlık rapor bilgileri ve bunlara ilişkin tüm dijital kayıtların zayi olduğunun tespitine, Belgelendirme kuruluşlarının TÜRKAK tarafından denetlenmesi ve denetlemede istediği belgeler, evrak ve defterlerle birlikte, 2008 yılı ile 2023 yılı (ilgili yıllarda dahil olmak üzere) arasında hazırlanan tüm müşteri kayıtları, numuneler hakkında hazırlanan evrak ve uygun/uygunsuzluk raporları, tüm akreditasyon kalite yönetim sistemi kayıtları,

raporlamaya yarayan cihazların bakım ve kalibrasyon ile cihaz kart bilgileri ve bunlara ilişkin tüm dijital kayıtların zayi olduğunu belirtmekle zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; davacının, TTK kapsamında muhafazası zorunlu defterlerden dava tarihinden geriye doğru 10 yılı kapsayacak şekilde 2013 (dahil) - 2023 (Dahil) yılları arasında tutulan 1 adet pay defteri ile 1 adet genel kurul toplantı ve müzakere defterinin, VUK kapsamında muhafazası zorunlu defterlerden dava tarihinden geriye doğru 5 yılı kapsayacak şekilde 2018 (dahil) - 2020 (Dahil) yılları arasında tutulan yevmiye defteri, defter-i kebir ve envanter defterinin,

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında muhafazası zorunlu belgelerden dava tarihinden geriye doğru 10 yılı kapsayacak şekilde 2013 (dahil) - 2023 (Dahil) yılları arasında tutulan ayrıntıları ek raporda belirtilen 22 kişiye ait özlük dosyasının çıkan yangında yanarak/ıslanarak kullanılamaz ve seçilemez hale geldiği bir başka ifadeyle zıyaa uğradığı, bu zıya halinin TTK'nın 82/7 maddesinde sayılan hallerden olduğu ve davacının davasında bu talep yönünden haklı olduğu kanaatine varıldığından anılan defter ve kayıtlar yönünden davacı vekilinin talebinin kabulüne karar verilmiştir.

Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeler kapsamında elektronik olarak tutulan defterlerin, bu defterlerin elektronik kayıtlarının, e-fatura, alış - satış faturaları, irsaliyelerin, para makbuzlarının, tahsilat ve tediye makbuzlarının, bunlara ilişkin dijital kayıtların, İSG kapsamında tutulan kayıtların, Türkak tarafından denetlemeye tabi kılınan evrakların saklanması konusunda basiretli bir tacirden beklenen özenin gösterilmediği,

kayıtların özenle korunması ve saklanması gerektiği, 3 Sıra No'lu elektronik defter genel tebliği (Sıra No: 1)'nde değişiklik yapılmasına dair tebliğin 4.4.1-e maddesinde öngörülen yükümlülüğü yerine getirmediği, e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının muhafazası hususunda özel entegratör bir firmadan destek almadığı, yasal düzenleme kapsamında zayi belgesi verilmesi şartlarının oluşmadığı anlaşıldığından bu yöndeki taleplerin reddine karar verilmiş olmakla davanın kısmen kabul kısmen reddi ile.

Ankara Ticaret Sicili Müdürlüğünün 896 numarasında kayıtlı ...'nin 2013 (dahil) - 2023 (Dahil) yılları arasında tutulan 1 adet pay defteri ile 1 adet genel kurul toplantı ve müzakere defterinin, 2018 (dahil) - 2020 (Dahil) yılları arasında tutulan yevmiye defteri, defter-i kebir ve envanter defterinin, 2013 (dahil) - 2023 (Dahil) yılları arasında tutulan ayrıntıları ek raporda belirtilen 22 kişiye ait özlük dosyasının zayi olduğunun tespitine, elektronik olarak tutulan defterlerin, bu defterlerin elektronik kayıtlarının, e-fatura, alış - satış faturaları, irsaliyelerin, para makbuzlarının, tahsilat ve tediye makbuzlarının,

bunlara ilişkin dijital kayıtların, İSG kapsamında tutulan kayıtların, TÜRKAK tarafından denetlemeye tabi kılınan evrakların zayi olduğunun tespiti talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkeme kararında reddedilen kısma ilişkin açıklama ve gerekçelendirmenin eksik ve çelişkili olduğunu, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesinin kaldırma kararına uygun bir inceleme yapılmadığını, eksik inceleme ile hüküm kurulduğunu bildirerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Talep, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu ticari defter ve kayıtların zayi olduğunun tespitine ve zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir 6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

İlk derece mahkemesinin 30/04/2024 tarihli 2023/221 esas, 2024/450 karar sayılı davanın kısmen kabulüne dair kararı, Dairemizin 19/12/2024 tarihli ve 2024/778 esas, 2024/1473 karar sayılı kararı ile; "...Hal böyle olunca, mahkemece öncelikle davacıya zayi olduğunun tespitin talep ettiği defter ve belgeleri 6100 sayılı HMK'nun 31. maddesi uyarınca somutlaştırması,

talebine ilişkin tüm delilleri dosyaya sunması için süre verilmesinden sonra araştırma yapılıp, 6100 sayılı HMK beşinci bölümünde "bilirkişi incelemesi" ismi altında ve 266-287.maddeleri arasında düzenlenen maddelere uygun olarak uzman bilirkişiden olayı aydınlatacak rapor alınması amacı ile dosyanın tekrar bilirkişiye tevdi edilerek,

bu konuya dair tüm mevzuat hükümlerinin olaya uygulanması ile davacının talep ettiği defter ve belgelerden hangilerinin saklanmakla yükümlü olup olmadığının kalem kalem belirtilmesi suretiyle, TTK'nun 82/7. maddesi uyarınca zayi kararı verilebilecek defter ve belgelerin tespit edilmesinden sonra zayi edilen belgelerin olup olmadığı tam olarak tespiti ile talep edenin basiretli tacir yükümlülüğünü yerine getirip getirmediğinin değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekir.

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli nitelikteki delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olduğu anlaşılmakla talep eden vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, 6100 Sayılı HMK'nın 22/07/2020 tarih ve 7751 Sayılı Yasa'nın 35. maddesi ile değişik 353/1-a.6. maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. ..." gerekçesiyle kaldırılmış, Dairemiz kaldırma kararı üzerine mahkemece yazılı gerekçeyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

6100 Sayılı HMK'nın 22/07/2020 tarih ve 7751 Sayılı Yasa'nın 35.maddesi ile değişik 353/(1)-a.6.maddesi uyarınca uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması ya da talebin önemli bir kısmı hakkında karar verilmemiş olması." halinde duruşma yapılmadan karar verileceği düzenlenmiştir.

Düzenleme ile birlikte somut olaya gelince; ilk derece mahkemesince Dairemiz kararı doğrultusunda ek bilirkişi raporu alınarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de, gerek bilirkişi raporunda gerekse de mahkeme kararında e-defter sisteminin ne şekilde oluşturulduğu, Maliyece verilen beratların yedekleme işlemi sonucu verilip verilmediği, siber saldırı sonucu şifreleme işleminin e-defterlere ulaşılmasını engelleyip engellemediği, dava konusu döneme ilişkin kayıtların hangi tarihte sisteme yüklendiği, yükleme olmuşsa yüklemenin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı, yükleme işleminin ne şekilde ve ne zaman tamamlandığı,

e-defter yedekleme yükümlülüğü ile entegrator firma veya Gelir İdaresi Başkanlığında yedekleme sistemi ve mevzuatı dahil araştırılarak tüm bu hususlarına ilişkin denetime elverişli araştırma yapılıp bilirkişi raporu ile tespit edildikten sonra ve bu konuya dair tüm mevzuat hükümlerinin olaya uygulanması ile Gelir İdaresi Başkanlığında 2. kayıtlar varsa buna ilişkin Gelir İdaresi Başkanlığına başvuru yapması ve sonucun beklenilmesi, Gelir İdaresi Başkanlığınca 2. nüshalar verilmediği taktirde buna ilişkin davacının yasal haklarını kullanmasının ve sonucunun beklenmesi,

talep edenin basiretli tacir yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği hususlarında bir değerlendirme bulunmadığından mahkemece söz konusu hususlar değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekir.

Hal böyle olunca, ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli nitelikteki delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olduğu anlaşılmakla 6100 Sayılı HMK'nın 22/07/2020 tarih ve 7751 Sayılı Yasa'nın 35.maddesi ile değişik 353/(1)-a.6.maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli nitelikteki delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olduğu anlaşılmakla talep eden vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, 6100 Sayılı HMK'nın 22/07/2020 tarih ve 7751 Sayılı Yasa'nın 35. maddesi ile değişik 353/1-a.6. maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.