Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2021/1184 K.2023/1535

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin lehtar/hamil sıfatıyla elinde bulundurduğu 30 adet çekin park halindeki şirket aracından çalındığını, çek iptali davası açıldığını, çalınan çeklerden dava konusu ... Şubesine ait 25/05/2016 keşide tarihli 0445295 seri nolu 18.850,00 TL bedelli çek için davalı şirketin müdahale talebinde bulunduğunu, çek arkasındaki lehtar kaşe ve imzasının sahte olduğunu, ciroların sakatlandığını, davalının yetkili hamil olmadığını, müvekkilinin ciro silsilesinde yer alan cirantalar ile ticari ilişkisinin bulunmadığını, davalının çeki hırsızlık eyleminden sonra iktisap ettiğini, davalının cirantası ile arasında ticari ilişki bulunmaması nedeniyle iktisabında ağır kusurlu olduğunu ileri sürerek çekin istirdatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin ikametgahı itibariyle Çorlu mahkemelerinin yetkili olduğunu, çekin ... tarafından müvekkiline verildiğini, müvekkilinin yetkili hamil olduğunu, imza inkarının iyiniyetli 3.kişi olan müvekkiline karşı ileri sürülemeyeceğini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Mahkemece toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, çekin keşide yeri itibariyle mahkemenin yetkili olduğu, TTK 792. maddesi uyarınca davalı hamilin çeki iktisabında kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğunun davacı tarafından ispat edilmediği gerekçesiyle ispatlanamayan davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; çekteki ilk cironun müvekkiline ait olmadığını, müvekkilinin sonraki ciranta ile ticari ilişkisinin bulunmadığını, ciro silsilesi tam olmayıp sakatlandığından davalının yetkili hamil konumunda bulunmadığını, çekteki ciro imzasının müvekkiline ait olup olmadığı ve davalı tarafça iddia edilen hukuki ilişkinin gerçek olup olmadığının tespiti için bilirkişi incelemesi yapılması gerektiğini, eksik inceleme ile karar verildiğini ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık, çek istirdatı talebinin yerinde olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, çek istirdatı istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Dava konusu çekin yapılan incelemesine göre, çekin ... Şubesine ait 25/05/2016 keşide tarihli 0445295 seri nolu 18.850,00 TL bedelli olduğu, keşidecisinin dava dışı .... Ltd. Şti., lehtarının davacı .... Şti. olduğu, çekin arka yüzünde sırayla .... Şti., ... İnş. Nak. San. Ve Tic. Ltd. Şti., ..., ...-... ve ...'in ciranta olarak göründüğü, ... tarafından çekin 26/05/2016 tarihinde ibrazında ödeme yasağı kararı nedeniyle bankaca ödenmediği yönünde kaydının yer aldığı görülmüştür.

Dava, 6102 sayılı TTK'nın 792.maddesi uyarınca rıza hilafına elden çıkan çekin istirdatı istemine ilişkindir.

6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." şeklinde düzenlemeye yer verilmiştir.

Bu düzenleme uyarınca rıza hilafına elden çıktığı ileri sürülen çekin istirdatına karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesi gereklidir.

Bu durum karşısında davada ispat yükü çekin istirdatına karar verilmesini talep eden davacıya ait olup aksinin kabulü kıymetli evrakın mücerretlik ilkesini ortadan kaldırır.

Somut olayda uyuşmazlık, çek hamili olan davalının çekin iktisabı sırasında kötüniyetli veya ağır kusurlu olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Davacı vekili çek ciro edilmemiş haliyle çalındığını ve davacıya ait cirodaki imzanın sahte olduğunu ileri sürmüş ise de, çekin son hamili davalının çekte beşinci sıradaki ciranta olduğu, davacı adına yapılmış sahte olduğu iddia edilen cirodan sonra çekin sırasıyla .... Şti., ..., ...-... tarafından ciro edildiği ve muntazam cira silsilesine göre son olarak davalının elinde bulunduğu, çek iptali davası açılması ve çekin çalıntı olmasının tek başına davalının çeki kötüniyetle iktisap ettiği sonucunu doğurmayacağı, davalının kötüniyetli olduğunu ispat yükünün davacıda olduğu, ancak davacı tarafından bu hususun ispat edilemediği anlaşılmakla davalının meşru hamil olduğunun kabulü ile davanın reddine karar verilmesinde herhangi bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin istinaf itirazlarının HMK 353/1-b-1 maddesi uyarınca esastan reddine verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."