Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2022/1045 K.2024/1679

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili, ... tarafından ... Bankasi A.Ş. ... Şubesinin 0260727 nolu hesabına yönelik, 30.04.2021 keşide tarihli, 4200473 seri numaralı, 53.000,00TL bedelli çekin kötü niyetli olan hamil olan davalı ...'in dava konusu çekin Ankara 20. İcra Müdürlüğünün 2021/10108 esas sayılı dosyası ile icraya konu edildiği gerekçesi ile davalıdan istirdadı ile müvekkiline iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir .

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı vekili cevap dilekçesinde; ..., ... Şubesi, 30.04.2021 keşide tarihli, 4200473 seri numaralı 53.000.00-TL’lik, hesap sahibi ... ... ... Ltd. Şti. tarafından keşide edilmiş 1 adet çek hakkında, diğer borçluları da kapsar şekilde icra takibinin durdurulması yönünde verilen ihtiyati tedbirin kaldırılmasına ve verilen ihtiyati tedbirin diğer borçluları kapsamadığının Ankara 20. İcra müdürlüğünün 2021/10108 esas sayılı icra dosyasına bildirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Mahkemece, Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığının 2020/84590 soruşturma dosyası, Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığının 2020/97361 soruşturma dosyası, ... Cumhuriyet Başsavcılığının 2021/23331 soruşturma dosyasının dosya arasına alındığı, somut olayda davacı, aralarındaki ticari ilişkiye binaen davacı adına düzenlenen dava dışı ... ....LTD.

ŞTİ'nin keşide ettiği dava konusu çeki, yine ticari ilişki içinde olduğu dava dışı şirkete gönderilmek üzere kargoya verdiğini, ancak kargo ile taşınması sırasında kendisinin hamili olduğu çeklerin çalındığını ve kötüniyetli firmaların eline geçtiğini, davalının da çeki iktisabında kötüniyetli olduğunu ileri sürdüğü, dava konusu çek incelendiğinde, 4200473 nolu 30.04.2021 tarihli 53.000-TL bedelli keşidecisi ... ....Ltd.

Şti, lehtarı davacı olan, arka sayfasında sırasıyla ... ...Ltd. Şti, ....Ltd. Şti., ... Gıda...Ltd. Şti., ...'e cirolandığı, en son davalının cirosu olan, süresinde ibraz edilmiş ancak Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/671 esas sayılı dosyası kapsamında ödeme yasağı nedeniyle işlem yapılamamış olan bir çek olduğunun görüldüğü,

6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlendiği,

bu madde uyarınca ispat yükünün, çekin yetkili hamili olduğunu ve çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının bu hususların yanı sıra ayrıca davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu ileri sürüp kanıtlaması gerektiği, davacının, davalının çeki kötüniyetli veya ağır kusurlu olarak iktisap ettiğini ispat etmesi gerektiği, davacının çekin yetkili hamili olduğu, kargo firması görevlisinin kolluk beyanından mevcut soruşturma dosyası dikkate alındığında çekin davacının rızası hilafına elinden çıktığının anlaşıldığı,

dosya arasına alınan farklı mahkeme ve soruşturma dosyaları incelendiğinde farklı çeklerin de benzer ciro silsileleriyle davalıya geçtiği ve davalı tarafından bankaya ibraz edildiği görülmüş, aynı hususlarda davalı hakkında farklı hırsızlık suçlarına konu çok sayıda çeki elinde bulundurması nedeniyle başlatılan ceza soruşturmalarının bulunduğu, davalının farklı çok sayıda olayda, hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri benzer cirantalardan ciro yoluyla devralıp, bir çoğunu son hamil olarak farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu ettiğinin anlaşıldığı,

her ne kadar davalının çeki edinme nedenini "mücerretlik" ilkesi gereği açıklama zorunluluğu bulunmasa da davalının, keşidecileri ve lehdar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğu anlaşılmakla. Davanın KABULÜ ile; ... Bankası A.Ş ... şubesine ait, keşidecisi ... ... Kurumları Mühendislik Ltd.

Şti. olan 4200473 seri numaralı, 30.04.2021 tarihli 53.000,00-TL bedelli çekin davalıdan istirdatı ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf kanun yoluna başvuran davalı vekili tarafından.

Çeklerin iyiniyetli meşru hamili olduğu, davacının bu çekler hakkında, Ankara 12.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/671 E. sayılı dosyası ile çek iptali davası açtığı, çeklerin ellerinde olduğunu belirterek çek iptali davasına ihbarda bulunduğunu ve verilen ödemeden men yasağının kaldırılmasını talep ettiğini, davada, konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verileceği, dava konusu çekin, Ankara 20. İcra Dairesi'nin 2021/10108 Esas sayılı icra dosyası ile icraya konulduğu, davacının bu istirdat ve takibin iptali davasını açmadan önce dava şartı olan arabuluculuk yoluna başvurmadığı,

diğer taraftan çek metni incelendiğinde davalının çekin yetkili hamili konumunda olduğu ve ciro silsilesinin 6102 sayılı TTK m.790 hükmü uyarınca düzgün olduğu, burada davalının 6102 sayılı TTK m.792 hükmü uyarınca "çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu" veya "iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu" vakıalarının ispatlama külfetinin davacı üzerinde olduğu,

davacı yan davalı ile çeki edindiği dava dışı şirket arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığını iddia etmiş ve bu durumun tespiti amacıyla davalı ve dava dışı şirketin ticari defterleri üzerinde inceleme yapılmasını talep ettiği, davalı ile dava dışı şirket arasında herhangi bir ticari ilişkinin bulunmamasının davalının davaya konu çeki kötü niyetle veya ağır kusurla iktisap ettiği anlamına gelmeyeceği, davada davacı kanunen üzerinde bulunan ispat külfetini yerine getiremediği bildirilmiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Mahkemece eksik araştırmaya dayalı karar verilip verilmediği uyuşmazlık konusudur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, istirdat istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Dava konusu çekin 30.04.2021 keşide tarihli, 4200473 seri numaralı 53.000.00-TL’lik, hesap sahibi ... ... .... Müh. İnş. Taah. Bil. Oto. Alım Satım Tem. Hiz. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından keşide edilmiş, lehdarı ... Prof. End. San. Ltd. Şti. olup, çekin lehdar tarafından ... Harfiyat Şirketine--> ... Hayvancılık İnşaat Ltd Şti--> ... Gıda Ltd Şti---> ... 'e ciro edildiği, çek arkasında 23.03.2021 tarihinde ödeme yasağı konulduğu belirtilip ödenmediği şerh edilmiştir.

Dava, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi uyarınca açılmış bulunan çek istirdadı istemine ilişkindir. Davacı lehtar, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri sürerek bu davayı açmış, davalı ise çekin yetkili hamili olduğunu savunmuştur. Davalının yetkili hamil olması için ciro silsilesinde yer alan imzaların gerçek cirantalara ait olup olmadığını tahkik zorunluluğu bulunmayıp, 6102 sayılı TTK’nın 686. maddesi hükmüne göre, bu hususta, ciro silsilesinin görünüşte düzgün olması yeterlidir. Dava konusu çekte mevcut ciro silsilesi içerisinde bu anlamda bir kopukluk bulunmadığı gibi, ciro silsilesinde ismi geçen lehtar ve cirantaların kaşe ve imzalarının sahte olduğunun tespiti bile davalının yetkili hamil olduğu gerçeğini değiştirmez.

6102 sayılı TTK'nın 792. maddesiyle, çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlü olacağı hüküm altına alınmıştır. Belirtilen kanun hükmü uyarınca davacının, kendisinin yetkili hamili olduğunu ve yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir.

Bu genel bilgilerden sonra somut olayda, davalı aleyhinde bir takım ceza soruşturmaları olduğu anlaşılmakla birlikte, mahkemece gerekçede belirtilen ceza dosyaları içerikleri istinaf incelemesinde denetlenememektedir. Buna göre davalı hakkındaki ceza soruşturmaları ve dava konusu çekle ilgili ceza yargılamasına yansıyan soruşturma varsa incelenerek, davalının iktisabında ağır kusuru olup olmadığı yönünden devam eden ceza davaları değerlendirilerek, ceza soruşturmaları sonucunun beklenip beklenmeyeceği konusu irdelenerek sonucuna göre hüküm kurulması gereklidir.

Açıklanan nedenlerle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nin 355 ve 353/1.a.6.maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak delillerin toplanması için işin esasına girilerek davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."