Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2022/1303 K.2025/265

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davalının müvekkilleri aleyhine çeke dayalı takip başlattığını, çekin müvekkili şirketin müşterisi olan diğer müvekkili ... tarafından keşide edilerek müvekkili şirkete verildiğini, çekin müvekkili şirket elinde olduğu sırada şirket yetkilisinin arabasından başkaca çeklerle birlikte çalındığını, çek iptali davası açıldığını, hırsızlık nedeniyle savcılığa şikayette bulunulduğunu, çekteki lehtar imzasının müvekkili şirkete ait olmadığını, lehtar cirosundan sonra cirosu görünen ...

İnş. Medikal teknik Hırdavat ve reklam San. Tic. Ltd. Şti.'yi müvekkili şirketin tanımadığı, ticari ilişkisinin bulunmadığını, çekin çalıntı olması ve lehtar cirosunun sahte olması nedeniyle ciro silsilesi bozuk olacağından çekin kambiyo vasfında olmadığını, davalının yetkili hamil olmadığını belirterek icra takibini iptaline ve kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı cevap dilekçesi sunmamış, rapora itiraz dilekçesinde davalı vekili müvekkilinin iyiniyetli hamil olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Mahkemece toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, ilk cironun lehtar tarafından yapılması gerektiği, lehtarın cirosu sahte olduğundan çekin kambiyo vasfında bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu çekten dolayı davacıların borçlu olmadığının tespitine, takip talebinde başka borçlular da bulunduğundan icra takibinin iptali talebinin reddine, yasal şartlar oluşmadığından davalı aleyhine kötüniyet tazminatı talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacılar vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davaya konu icra takibinin müvekkilleri yönünden iptali ile davalının haksız ve kötüniyetli takibi nedeniyle kötüniyet tazminatına hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; çekteki lehtar imzasının şirket yetkilisine ait olmadığını kabul anlamına gelmemekle birlikte imzanın sahte olması halinde dahi çekin kambiyo vasfı niteliğini yitirmediğini, keşidecinin imzası yönünden ihtilaf bulunmadığını, imzaların istiklali prensibi gereğince keşidecinin sorumlu olduğunu, mahkemece müvekkili aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmemiş olmasının müvekkilinin çeki iyiniyetli iktisap ettiğini ortaya koymakta olduğunu ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık, takibe konu çekteki lehtar imzasının sahte olması nedeniyle davacı keşideci ve lehtarın sorumlu olup olmadığı, takibin iptalinin gerekip gerekmediği, kötüniyet tazminatı için gerekli koşulların oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, menfi tespit istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Ankara 19. İcra Müdürlüğünün 2017/23086 Esas sayılı takip dosyasının yapılan incelemesine göre, 21/12/2017 tarihinde davalı alacaklı tarafından davacı borçlular ile birlikte diğer borçlular ... İnşaat Medikal Teknik Hırdavat Ve Reklam Sanayi Ticaret Limited Şirketi, ... Reklam Teknik Hırdavat Temizlik Kırtasiye Ve Medikal Malzemeleri Sanayi Ve Tic. Ltd. Şti., ... aleyhine çeke dayalı 11.000,00 TL asıl alacak, 47,01 TL işlemiş faiz, 1.100,00 TL tazminat, 33,00 TL komisyon olmak üzere toplam 12.180,01 TL alacağın tahsili için kambiyo takibi yapıldığı görülmüştür.

Takip ve davaya konu çekin 05/12/2017 keşide tarihli, 11.000,00 TL bedelli olduğu, davacı ...'un keşideci, diğer davacı .... Şti.'nin lehtar olduğu, lehtar cirosundan sonra sırasıyla dava dışı ... İnşaat Medikal Teknik Hırdavat Ve Reklam Sanayi Ticaret Limited Şirketi, ... Reklam Teknik Hırdavat Temizlik Kırtasiye Ve Medikal Malzemeleri Sanayi Ve Tic. Ltd. Şti., ..., davalı ... Tel.Elekt.Oto.İnş.Eml. Mob.Nakliye Danış. Hizm.Araştr. Geliştirme Gıda İht.Mad. Güv. Dayanıklı Tüketim Malları İth. İhr. Tic. Ve Sanayi Ltd. Şti, dava dışı Hazır İhtiyaç Maddeleri San. Ve Tic. Ltd. Şti., ... Gıda Maddeleri San.ve Tic. A.Ş.'nin ciranta olarak yer aldığı görülmüştür.

Dava konusu çekle ilgili Bakırköy C.Başsavcılığının 2019/2519 Soruşturma sayılı dosyasının derdest olduğu, daimi arama kararının sonucunun beklenildiği görülmüştür.

Dava konusu çekte davacı ... keşideci, davacı şirket lehtar, davalı ise takip başlatan ciranta olup davacı keşideci ...'un imza inkarı bulunmamaktadır. Davacılar çekin keşideci ... tarafından davacı lehtara verildiğini, davacı lehtarın elinde iken çalındığını ve lehtar imzasının sahte olduğunu ileri sürerek menfi tespit talebinde bulunmuştur.

Öncelikle çekin keşidecisi olan ve imzası hakkında tartışma olmayan davacı ...'un davaya konu çekten dolayı sorumlu tutulup tutulmayacağının tartışılması gerekir.

6102 sayılı TTK'nın 818. maddesi yollaması ile çeklerde de uygulanması gereken aynı yasanın 677. maddesi uyarınca ''Bir poliçe, poliçe ile borçlanmaya ehil olmayan kişilerin imzasını sahte imzaları, hayali kişilerin imzalarını veya imzalayan ya da adlarına imzalanmış olan kişileri herhangi bir sebeple bağlamayan imzaları içerirse, diğer imzaların geçerliliği bundan etkilenmez''.

İmzaların bağımsızlığı (istiklali) şeklinde tanımlanan bu ilke, poliçeye atılan her geçerli imzanın (keşidecinin, cirantanın, avalistin, kabul eden muhatabın imzası gibi) sahibini bağladığını, geçersiz imzanın sahiplerini sorumlu kılmamalarına rağmen poliçenin geçerliliğini ortadan kaldırmadığını ifade eder. Geçerli imzaların sahipleri, başkasının imzasının geçersiz olduğunu ileri sürerek kambiyo sorumluluğundan kurtulamazlar.

Geçersiz bir imza sahibini bağlamaz, ancak ciro zincirini de koparmaz. İmzaların bağımsızlığı ilkesi, ciro zincirinde bulunan imzalardan birinin veya bazılarının sahteliğine dayanılarak menfi tespit davası açılmasına olanak sağlamaz.

Diğer bir deyişle, “imzaların istiklali (bağımsızlığı)” ilkesine göre senet lehtarının veya diğer cirantaların ciro imzasının sahte olması hali, diğer imza sahiplerinin ve özellikle senedin asıl borçlusu olan keşidecinin senetten kaynaklanan sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Poliçeye imza koyan kişi, diğer imzaların geçersiz veya sahte ya da mevhum kişilere ait olmasının riskini de taşır. Buna göre her imza kendi sahibini, diğer imzalardan bağımsız olarak bağlar.

Poliçe üzerinde şekil bakımından tamam ve görünüşe göre sahibini bağlayan bir imzanın bulunması yeterlidir. Kanun yapıcı, 6102 sayılı TTK'nun 677. maddesinde senedin geçerliliğinin, sorumluluktan tamamen bağımsız şekilde mevcut olabileceğini kabul etmiştir. Çekteki imzalar, bu imzalarda ismi geçen şahıslar yönünden herhangi bir sorumluluk yaratmasa bile, senet yine de geçerli kalır.

Çekin geçerli kalmasının sonucu ise, diğer imzaların sahiplerinin sorumluluklarının devam etmesidir.

6102 sayılı TTK’nun 686/1. maddesi; “Bir poliçeyi elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa da kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde, yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar bu hususta yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse son ciroyu imzalayan kişi, poliçeyi beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır”. hükmünü içermektedir.

Sahte imza bir başkasının imzasının taklit edilmesi hali olup, takip tarihi itibariyle yürürlükte olan 6102 sayılı TTK'nın 677. maddesi hükmü gereğince; ticari senetteki geçersiz imza zincirleme ve birbirine bağlı, lehtardan hamile değin tam ve düzenli yani kesintisiz cirolar hak sahipliğine karine sayılır. Cirolar arasındaki zincirleme bağlılığın gözlenmesi sadece dış görünüm bakımından yapılır. Başka bir anlatımla, ciro silsilesinin (zincirinin) muntazam bir şekilde birbirini takip edip etmediğini incelerken dış görünüşü incelemek yeterli olup, cirantalardan birinin imzasının sahte olması veya temsilci sıfatıyla senedi imzalayan şahsın imza yetkisinden yoksun olması ciro zincirini etkilemez.

Yine 6102 sayılı TTK’nun Kanunun 710/3. maddesi uyarınca; “Hile veya ağır kusuru bulunmadıkça poliçeyi vadesinde ödeyen kişi borcundan kurtulur. Ödeyen kişi, cirolar arasında düzenli bir teselsülün bulunup bulunmadığını incelemekle yükümlü ise de, cirantaların imzalarının geçerliliğini araştırmak zorunda değildir”.

Yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler uyarınca ticari senetteki geçersiz imza sadece imza sahibi yönünden hükümsüzlük sonucu doğurur ve senetteki her imza diğerlerinden bağımsız olarak sadece imza sahibini bağlar. İmzaların bağımsızlığı ilkesi olarak adlandırılan bu ilke gereğince de geçerli imzaların sahipleri başkasının imzasının geçersiz olduğunu ileri sürerek kendi sorumluluğundan kurtulamazlar. Bu nedenle de kendi imzasını inkar etmeyen davacı keşideci lehtarın imzasının sahte olduğuna dayanarak sorumluluktan kurtulamaz. Eş söyleyişle; lehtar imzasının sahte olması hâli, keşidecinin senetten kaynaklanan sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Öte yandan; senedi şeklen düzgün silsileye dayalı olarak ele geçiren hamilin son cirodan önceki cirolardaki imzaların sahte olduğunu bilmesi mümkün olmadığı gibi, böyle bir sorumluluk da kendisine yüklenemez. Senet borçlusu ile senet alacaklısı arasındaki kişisel itiraz ve savunmalar senedi şeklen düzgün ciro silsilesi yolu ile ele geçirmiş olan iyi niyetli hamile karşı da ileri sürülemez (Ayni yönde Yargıtay HGK 19/03/2019 Tarih, 2017/19-1636 Esas, 2019/319 Karar sayılı ilamı)

Somut olayda, imzaların bağımsızlığı ilkesi gereğince imzası inkar edilmeyip tartışma konusu yapılmayan davacı (keşideci) ...'un davaya konu çekten dolayı mahkemece sorumlu tutulmaması yerinde görülmemiştir. Davacı keşideci ... yönünden davanın reddine ve ihtiyati tedbir kararının infaz edilmemiş olmaması nedeniyle kötüniyet tazminatının reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır. Davalının bu yöne değinen istinaf itirazlarının kabul edilmiştir.

Davacı lehtar şirketin imzasının sahte olması ve sahtecilik definin mutlak defi olup herkese karşı ileri sürülebilecek olması nedeniyle davanın kabulü yerinde ise de bu davacı yönünden takibin iptaline karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile talebin reddi de yerinde olmamıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle tarafların istinaf itirazların kabulüne, yeniden yargılama yapılmasını gerektiren bir durum olmadığından HMK 353/1-b-2 maddesi uyarınca aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."