Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2022/881 K.2024/815

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili; taraflar arasında 27/10/2014 tarihinde Doğrudan Temin Tip Sözleşmesi adı altında "2 adet plakalı tip generatör sızdırmazlık yağ soğutma eşanjörü ve malzemelerinin temini ve montajına" dair sözleşme imzalandığını, söz konusu malzemelerin satışına ve montajına dair faturaların müvekkil tarafından ayrı ayrı düzenlendiğini, davalı şirketin malzemelerin satışına ait olan fatura bedelini ödediğini,

malzemelerin satışı gerçekleştikten sonra müvekkilinin sözleşme gereği malzemeleri davalının iş yerine sevk ettiğini ardından sevk edilen malzemelerinin montaj işlerinin gerçekleştirilmesi için davalıya 14/02/2015 tarihli yazı ile montaj için gün belirlemeleri talebinde bulunulduğunu, davalının 17/02/2015 tarihinde gönderdiği yazı ile montaj işlerinin santralin en az 15 günlük duruşunda yapılacağı ve müvekkilinin en az bir hafta önceden haber verileceğini bildirildiğini, davalı tarafından tarih belirlenmesi üzerine müvekkilinin 27/04/2015 tarihinde montaj işlemlerini tamamladığını,

bu montaj işleri için ise tüm kontrol ve test işlemleri tamamlandıktan sonra müvekkili tarafından 26/10/2015 tarihli 28.541,82 TL bedelli fatura düzenlendiğini, ancak davalının fatura bedelini gerekçesiz olarak ödemediğini, belirterek alacağın tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı vekili; ticari işletmenin dava dışı ... A.Ş. ye devrolunduğunu işletmenin tüm hak ve yükümlülüğün devralan dava dışı şirkete ait olduğunu bildirerek davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; davacı tarafça üstlenilen malzemelerin temini sağlandığı, montajın da tamamlandığı, fakat teslim alınma işlemlerinin devir sözleşmesinden sonraya kaldığı, İşletme devir sözleşmesinin 8.4.7.maddesi kapsamında sorumluluğun işletmeyi, devir alana ait olduğu, ayrıca davacı montaj işlemi bitiminde davalıya fatura ibraz edilmemesinin davacının kusuru olduğu, davalı idareden montaj işi ile ilgili talepte bulunamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; ticari işletme devredilse bile davalının sorumluluğunun devam ettiğini, TBK 202. Maddesi gereğince davalının sorumluluğunun iki yıl süreyle devam ettiğini, belirterek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık; fatura bedelinden kaynaklanan alacağa ilişkin ticari işletmeyi devreden eski borçlunun sorumluluğunun bulunup bulunmadığı hususuna ilişkindir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava taraflar arasındaki satım sözleşmesi kapsamında davalıya atılıp teslim edilen malın montaj bedeline ilişkin tahakkuku yapılan alacağın tahsili istemine ilişkindir.

Davacı tarafından sözleşme konusu yağ soğutma eşanjör ve ekipmanı 23.02.2015 tarihinde teslim edilerek aynı tarihte faturalandırılmış, davalı kurum tarafından ödemesi yapılmıştır. Montaj işlemi ise 27.04.2015 tarihinde tamamlanmıştır. Buna ilişkin fatura 26.10.2015 tarihinde davalıya ibraz edilmiştir.

Davacı ödenmeyen montaj bedelini talep etmektedir.

Sözleşme konusu işin tamamlanmasından sonra fakat fatura ibrazından önce 22.06.2015 tarihinde davalıya ait ... Termik Santrallerinin satış ve işletme devir işlemleri gerçekleştirilmiştir.

İktisadi Devlet Teşekkülleri 233 sayılı K.H.K.’de saklı tutulan hususlar dışında “özel hukuk hükümlerine” tabidirler (233 sayılı K.H.K. md. 4/2). Ne var ki, 233 sayılı K.H.K. teşebbüs, müessese ve diğer birimlerin tasfiye ve devrini düzenlemiş, fakat sorumluluk yönünden özel bir hüküm getirmemiştir (233 sayılı K.H.K. md. 38). Ayrıca, 233 sayılı K.H.K.

4/2 hükmünde düzenlenen özel hukuk kurullarının uygulanması kuralı yanında iktisadi devlet teşekküllerinin taraf olduğu devir, dönüşüm ve benzeri intikal hallerinde 6098 sayılı Borçlar Kanunu’nun 202-203. maddeleri hükmünün uygulanması yargı inançları ve öğretide benimsenmiştir.

Bu durum karşısında iktisadi devlet teşekküllerinin taraf olduğu devir, birleştirme ve diğer intikal hallerinde Borçlar Kanunu’nun 202-203. maddeleri hükmü uyarınca “devre konu pasifler yönünden” sorumluluğun doğacağında kuşku ve duraksamaya yer yoktur. Borçlar Kanunu’nun md. 202-203 hükümleri buyurucu nitelikte olduğundan sorumluluk kaydı, sözleşme, devir statüsü veya idari bir tasarrufla hiçbir şekilde etkisiz ve uygulama dışı bırakılamaz.

Bunun tamamen etkisiz bırakılması veya sınırlandırılması ancak bir yasayla mümkündür.

Gerçekten, bir mamelekin ve işletmenin devralınmasını düzenleyen 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 202. maddesine göre devir alan şirket, devir eden şirketin borçlarından ötürü sorumlu olduğu gibi iki yıl müddetle evvelki borçlu (devreden) dahi, yenisi (devralan) ile birlikte müteselsilen sorumlu olur.

Borçlar Kanunu’nun müteselsil borçlara ilişkin 162. maddesine göre teselsülün yasa hükmünden doğduğu hallerde kamu düzeni söz konusu olacağından tarafların iradeleriyle teselsülün ortadan kaldırılması hükümsüzdür. Bu nedenle söz konusu müteselsil borç yasa hükmünden (TBK. md. 202’dan) doğduğundan, teselsülden kaynaklanan sorumluluğun dışlanması geçersizdir ve hukuki sonuç doğurmaz.

Burada belirtilen sorumluluğun zamanı “devir anıdır.” Devrin fiilen gerçekleştiği tarihte doğmuş ve nedeni vücut bulmuş borçlar bu sorumluluğun kapsamında kalmaktadır. İşletmenin devirden önceki borcunun naklinin kural olarak alacaklıya karşı hüküm ifade etmesi TBK’nun 195. ve 196. maddeleri gereğince alacaklının onamına bağlı ise de.

Borçlar Kanunu’nun 202. maddesi bu kurala bir istisna getirmiş, alacaklının rızasına gerek görülmeksizin borcun devir alana intikal ettiği kabul edilmiştir.

Müteselsil borcun özelliği alacaklının müteselsil borçlulardan hepsinden veya birinden alacağın tamamını veya bir kısmını istemekte serbest oluşudur. Sözü edilen hukuki esaslara göre eski ve yeni borçlunun müteselsil sorumluluğu iki yıllık bir devre için kabul edilmiş olup, bu iki yıl (muaccel borçlar için) devrin, alacaklılara ihbarı ya da gazetelerde ilan tarihinden itibaren başlar (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 28.11.2001 gün ve E:2001/21-1030, K:2001/1077; Yargıtay 21. Hukuk Dairesi’nin 20.12.2005 gün ve E:2005/13301, K:2005/13520 sayılı kararları).

Açıklanan bu yasal kurallar somut olayımıza uygulandığında, davacı, davalıya mal satarak teslim etmiş montajını da işletmenin devrinden önce 27/04/2015 tarihinde tamamlamıştır. Davalı tarafından ... Termik Santralleri satış ve devir işlemi ... A.Ş. ye 22/06/2015 tarihinde aktif ve pasifleri ile birlikte devrolmuş, söz konusu devir ilan edildiğine dair dosyada bilgi ve belge bulunmamaktadır. Dava akdi ilişkiye taraf mal ve hizmeti satın alan davalı ... A.Ş. aleyhine açılmıştır.

Hal böyle olunca, ortada 6098 TBK’nun 202. maddesi hükmüne göre müteselsil bir borcun varlığı söz konusudur. Devreden ... A.Ş. , devralan ... …AŞ. ile birlikte devrin ilanından itibaren iki yıl sürede müteselsilen sorumludur. Bu durumda, mahkemece, mal teslimi ve montajın yapıldığı tarih itibariyle montajdan kaynaklanan alacaktan davalı devredenin sorumlu olduğu, işletmesinin devredildiği, devrin ilanının ise yapılıp yapılmadığının da belli olmadığı davacının müteselsil borçlulardan biri veya diğeri aleyhine dava açmakta serbest olduğu gözetilerek, davalının borçlu sıfatıyla sorumluluğunun irdelenmesi gerekirken, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı görülmüştür.

Bu durumda, dava dosyasının kapsamı ile mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri birlikte değerlendirildiğinde; mahkemenin hüküm kurmasını sağlayacak olan tüm esaslı delillerin toplanmamış, mahkemece değerlendirilmemiş olması nedeniyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerden ötürü kabulüne, yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK’nun 353/1-a-6.maddesi uyarınca kaldırılmasına ve dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."