Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2022/940 K.2024/832

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi taraf vekillerince istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalıya satıp teslim ettiği mallar için düzenlendiği 3 adet fatura bedelinin ödenmediğini, faturaların davalının ticari defterlerine kaydedildiğini, alacağın tahsili için başlatılan icra takibine davalının haksız yere itiraz ettiğini belirterek itirazın iptaline ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; fatura konusu malların müvekkiline teslim edilmediğini savunarak davanın reddine ve kötüniyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Mahkemece toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, tarafların faturaları BA-BS formları ile vergi dairesine bildirdiği, faturaların davalının defterlerinde kayıtlı olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne, 191.778,97 TL asıl alacak üzerinden itirazın iptaline ve icra inkar tazminatına karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; TTK 1530 maddesi uyarınca mal satarak tedarik borcu yerine getirildiğinden davalının ihtara gerek olmadan temerrüde düştüğünü, bu nedenle faize ilişkin hüküm yönünden mahkeme kararının yerinde olmadığını ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunun 16/02/2022 tarihinde tebliğ edildiğini, rapora itiraz süresinin son günü olan 02/03/2022 tarihinde mahkemece karar verildiğini, savunma hakkının ihlal edildiğini, fatura konusu malların teslim edilmediğini, teslimin yazılı delille ispat edilmesi gerektiğini, BA-BS formlarının teslimi kanıtlamaya yeterli olmadığını, taraf defterleri arasında fark bulunduğunu, çelişki giderilmeden aleyhe tutarın kabul edildiğini, müvekkilinin özel eğitim kurumu işlettiğini, fatura konusu malları almış olmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, alacağın varlığı ve miktarının yargılamayı gerektirmesi nedeniyle likid olmadığını ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık, davacının takibe konu faturalar nedeniyle alacaklı olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Dayanak Ankara 28.İcra Müdürlüğünün 2020/8549 Esas sayılı takip dosyasının yapılan incelemesine göre, 13/10/2020 tarihinde davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine 3 adet faturaya dayalı olarak 63.720,00 TL asıl, 31.177,41 TL işlemiş faiz, 30.149,00 TL asıl, 14.751,53 TL işlemiş faiz, 97.909,91 TL asıl, 47.906,11 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 285.613,96 TL alacağın tahsili için ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalı borçlunun süresinde takibe ve borca itiraz ettiği, itirazın iptali davasının İİK 67.maddesi uyarınca süresinde açıldığı anlaşılmıştır.

Davanın temelini oluşturan icra takibinde 191.778,97 TL asıl alacak, 93.834,99 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 285.613,96 TL alacağın faiziyle birlikte tahsili talebinde bulunulmuştur.

İtiraz üzerine açılan işbu itirazın iptali davasında dava değeri olarak icra takibinde istenen asıl alacak miktarı olan 191.778,97 TL gösterilmiş ve bu miktar üzerinden peşin harç yatırılmış olmasına rağmen dava dilekçesinin sonuç ve istem bölümünde itirazın iptali ve takibin devamına şeklinde talepte bulunulmuştur.

Mahkemece davacının talebi yargılama sırasında açıklattırılmamış, davanın kabulü ile 191.778,97 TL asıl alacak yönünden hüküm kurulmuş olup davacı istinaf dilekçesinde işlemiş faiz talebinin kabul edilmemesine itiraz etmiştir. Bu durumda davacının işlemiş faiz talebi de olduğu dikkate alındığında mahkemece eksik peşin harç ikmal ettirilerek yargılamaya devam edilmesi gerekirken bu yönün gözetilmemiş olması usul ve yasaya aykırıdır.

Kabule göre de;

Anayasamızın hak arama hürriyeti başlıklı 36 ncı maddesi “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.” şeklinde düzenlenmiştir.

İddia ve savunma hakkı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) "Hukuki dinlenilme hakkı" başlıklı 27 nci maddesi ile usul hukukumuza yansıtılmıştır. Anılan maddenin birinci fıkrasında davanın taraflarının kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip oldukları belirtildikten sonra maddenin ikinci fıkrasında bu hakkın açıklama ve ispat hakkını da içerdiği vurgulanmıştır. Davanın taraflarının usul hukuku hükümlerine aykırı olarak açıklama ve ispat hakkını kullanmalarının kısıtlanması, iddia ve savunma hakkının kısıtlanması sonucunu doğurur.

6100 sayılı Kanun'un 27 nci maddesinde yer bulan Hukuki dinlenilme hakkı gereğince davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip olup bu hakkın yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını, mahkemenin açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini içermektedir.

Mahkeme, iki tarafa eşit şekilde hukukî dinlenilme hakkı tanıyarak hükmünü vermelidir. Anayasa'nın 36 ncı maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6 ncı maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsuru olan hukuki dinlenilme hakkı, adil yargılanma hakkı içinde teminat altına alınmıştır. Bu hakka, tarafın hâkime meramını anlatma hakkı ya da iddia ve savunma hakkı da denilmektedir.

Ancak, hukukî dinlenilme hakkı, bu ifadeleri de kapsayan daha geniş bir anlama sahiptir. Bu hak çerçevesinde, tarafların gerek yargı organlarınca gerekse karşı tarafça yapılan işlemler konusunda bilgilendirilmeleri zorunludur. Kişinin kendisinden habersiz yargılama yapılarak karar verilmesi, kural olarak mümkün değildir.

Bu kapsamda hukuki dinlenilme hakkı, bilgilenme/bilgilendirme, açıklama yapma, yargı organlarınca dikkate alınma ve kararların gerekçeli olması gibi hususları içerdiği açıktır. Bilgilenme hakkı, yargılamanın içeriğine dair tam bir bilgi sahibi olmanın yanında gerek karşı tarafın gerekse de yargı organlarının dosya içeriğine yapmış oldukları işlemleri öğrenmelerini kapsar.

Bilgilenme/bilgilendirme hakkının etkin biçimde kullanılabilmesi için gönderilecek tebligat ve davetiyelerde kanunda öngörülmüş şekil şartlarına sıkı sıkıya uyulması gerekmektedir. Ayrıca bu hak sadece davanın başındaki iddia ve savunmalar açısından değil yargılamanın her aşamasında dikkate alınmalıdır.

Bu kapsamda devam eden bir yargılamada, tarafların açıklamaları için bilgilendirme yeterli olmayıp yargılamada yer alan diğer kişilerin (tanık, bilirkişi gibi) açıklamaları açısından da önemlidir. Bilgilenme hakkının usulüne uygun kullanımı ile tarafların haklarında öğrendikleri isnat ve iddialara karşı beyanda bulunabilme, davaya yönelik bilgi ve belge verebilme yani açıklama yapma hakkı da hukuki güvenceye bağlanmaktadır.

Böylece davanın her iki tarafına eşit şekilde açıklama yapma hakkı tanınması ile adaletin görünür kılınması sağlanacaktır. Açıklamada bulunma hakkı, tarafların, yazılı veya sözlü şekilde iddia ve savunmalara karşı itirazda bulunabilme, davaya ilişkin beyanda bulunmalarını sağlar.

6100 sayılı Kanun'un 281 inci maddesi şöyledir;

"(1)Taraflar, bilirkişi raporunun, kendilerine tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, raporda eksik gördükleri hususların, bilirkişiye tamamlattırılmasını; belirsizlik gösteren hususlar hakkında ise bilirkişinin açıklama yapmasının sağlanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden talep edebilirler. (Ek cümle:22/7/2020-7251/24 md.) Bilirkişi raporuna karşı talebin bu süre içinde hazırlanmasının çok zor veya imkânsız olması ya da özel yahut teknik bir çalışmayı gerektirmesi hâlinde yine bu süre içinde mahkemeye başvuran tarafa, sürenin bitiminden itibaren işlemeye başlamak, bir defaya mahsus olmak ve iki haftayı geçmemek üzere ek süre verilebilir.

(2) Mahkeme, bilirkişi raporundaki eksiklik yahut belirsizliğin tamamlanması veya açıklığa kavuşturulmasını sağlamak için, bilirkişiden, yeni sorular düzenlemek suretiyle ek rapor alabileceği gibi, tayin edeceği duruşmada, sözlü olarak açıklamalarda bulunmasını da kendiliğinden isteyebilir.

(3) Mahkeme, gerçeğin ortaya çıkması için gerekli görürse, yeni görevlendireceği bilirkişi aracılığıyla, tekrar inceleme de yaptırabilir."

Somut olayda, mahkemece bilirkişi raporu alındığı ve bu raporun davalıya e-tebligat yoluyla 16/02/2022 tarihinde edildiği, davalının sunduğu 02/03/2022 tarihli mazeret dilekçesinde bilirkişi raporuna karşı süresinde beyanda bulunulacağının açıklandığı, buna rağmen mahkemece 6100 sayılı Kanun'un 281 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca davalının bilirkişi raporuna karşı iki haftalık itiraz süresi dolmadan 02/03/2022 tarihinde karar verilmesi hukuki dinlenilme ve savunma hakkının ihlali niteliğindedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle tarafların istinaf istemlerinin kabulüne, kabule göre diğer istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar verilerek HMK 353/1-a-6 maddesi uyarınca aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."