Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2023/1024 K.2026/267

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacılar vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı şirket arasında mal alım satımı hususunda uzun yıllara dayalı ticari ilişki bulunduğunu, davalı şirketin satış politikası gereği müvekkili şirket ve yetkililerinden açık hesap alışverişin çek ve senetlerinin teminat altına alınması amacıyla ortak ve şahsi kefil sıfatıyla davalı şirket lehine teminat istediğini, alışverişin teminatı olarak;

müvekkillerinden ...'a ait taşınmazlar üzerine davalı şirket lehine 09/01/2015 tarihli 240.000,00 TL bedelli, 31/03/1999 tarihli 60.000,00 TL bedelli, 19/12/2005 tarihli 75.000,00 TL bedelli ipotekler ile müvekkillerinden ...'a ait taşınmaz üzerine 19/02/2005 tarihli 75.000,00 TL bedelli ipoteğin tesis edildiğini, yine müvekkillerinden ... adına olan başka taşınmazın davalı şirket sahibi davalı ...'a 26/02/2011 tarihinde tapudan satış olarak devredildiğini, 15/11/2011 tarihli sözleşme ile alacaklısı davalı şirket,

borçlusu müvekkili ... ve müvekkili şirket olan çeşitli vadelerde toplamı 265.000,00 TL olan 18 adet senedin davalı şirkete verildiğini, senetlerin verilmesi karşılığında daha önceden alınan toplam 340.000,00 TL tutarlı 9 adet çekin iade edileceği hususunda anlaşma yapıldığını, çeklerin müvekkillerine iade edilmediği gibi senetlerin de vadesi geldiğinde bankaya ibraz edilip protesto ettirildiğini, taraflar arasındaki ticari alışverişin 2009 yılının 5. ayına kadar devam ettiğini, bu tarihten sonra taraflar arasında herhangi bir alışverişin tüm ikaz ve uyarılara rağmen gerçekleştirilmediğini,

sorunsuz devam eden ticari ilişki olmasına karşın davalılardan ...'ın üzerine devir olunan gayrimenkulun halen uhdesinde tutulduğunu, teminat olarak alınan gayrimenkullerle ilgili Ankara 22. İcra Müdürlüğü'nün 2009/2618, 2009/2619, 2009/2620, Ankara 30. İcra Müdürlüğü'nün 2015/21877, İstanbul 10. İcra Müdürlüğü'nün 2017/4911 esas sayılı dosyaları ile Ankara 10. İcra Müdürlüğü'nün 2017/201 talimat sayılı dosyalarında müvekkilince yapılan ödemeler düşülmeden ve alacak olmamasına karşın ipoteklerin paraya çevrilmesi yoluyla takiplerin başlatıldığını, açık hesap usulünde yapılan ticari ilişkide müvekkili tarafından önce çeklerin ödendiğini,

malların peyder pey satın alındığını, fazladan ödenen miktarların iadesinin sözlü olarak istendiğini ancak teminat olarak verilen taşınmazın ve fazladan yapılan ödemenin iade edilmediğini, ipoteklerin kaldırılmadığını, müvekkili şirket tarafından davalı şirketten 27/05/2009 tarihine kadar toplam 258.645,56 TL mal alınmasına karşın banka yoluyla toplam 351.600,00 TL ve Ankara 22. İcra Müdürlüğü'nün 2009/2618 - 2619 - 2620 sayılı dosyalarının 36.000,00 TL olmak üzere toplam 517.000,00 TL ödeme yapıldığını,

satın alınan mal bedelinin mahsubu sonrasında müvekkili tarafından fazladan ödenen tutarın 258.354,44 TL olduğunu belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davalı şirkete İstanbul 10.İcra Müdürlüğünün 2017/4911 Esas sayılı takip dosyası nedeniyle borçlu olmadıklarının tespiti ile şimdilik 10.000,00 TL'nin davalı şirketten istirdatına, teminat olarak verilen taşınmazlar üzerine konulan ipoteklerin fekkine, satışı yapılan taşınmazın satışının iptali ile müvekkili ... adına tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki ticari ilişkiden kaynaklı davacı şirketin müvekkili şirkete 138.945,56 TL borcunun bulunduğunu, davalılar aleyhine en son İstanbul 10. İcra Müdürlüğü'nün 2017/4911 esas sayılı dosyasında alacakların muaccel olduğu tarihten itibaren işleyen faizler ve borç miktarı birlikte olmak üzere toplam 258.809,20 TL için ipoteklerin paraya çevrilmesi amacıyla takip başlatıldığını, müvekkili şirket tarafından davacılara borçlarının ödenmesi hususunda keşide edilen 25/08/2017 tarihli ihtarnamenin cevapsız bırakıldığını,

borcun ödenmemiş olması nedeniyle ipoteklerin fekki talebinin yerinde olmadığını, davacıların aleyhlerine başlatılan icra takibinin itiraz olunmaksızın kesinleşmesi ve gayrimenkullerin satış aşamasına geldiği aşamada açtıkları davanın iyi niyetli olmadığını, müvekkillerinden ... tarafından ...'dan satın alınan taşınmazın devrinin teminaten yapıldığı iddiasının gerçeği yansıtmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Mahkemece toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, sözleşme başlıklı belgede davacı şirket tarafından borca karşılık ödeme aracı olarak verildiği ifade edilen 18 adet toplam 265.000,00 TL tutarlı senetlerin davalı şirket kayıtlarında davacı borcundan mahsup edildiği, bilirkişi raporunda davalı şirketin usulünce tutulmakla sahibi yararına delil olma özelliği taşıyan ticari defter kayıtlarına göre takip tarihi itibari ile davalı şirketten 138.945,56 TL alacağı olduğu,

davacı tarafça yapılan ancak kayıtlara alınmayan 7.043,00 TL ödemenin de mahsubu sonrasında alım satıma dayalı ticari ilişki kapsamında davalı şirketin davacı şirketten 131.902,56 TL alacaklı olduğunun belirlendiği, davalının davacı şirketten dava tarihi itibari ile dahi halen 131.902,56 TL alacağı bulunduğundan ve dava konusu yapılan gayrimenkul ipotekleri alacağın teminatı olarak verilmekle kaldırılması koşulları oluşmadığı için ipoteklerin fekki talebinin yerinde olmadığı,

davacılardan ... tarafından satış sureti ile davalı ...'a devir ve tescil olunun gayrimenkulün taraflar arasındaki ticari ilişkinin teminatı olarak verildiği ve borcun ödenmiş olması nedeniyle iadesi gerektiği istemi ile açılan davada, dava konusu gayrimenkul satış sureti ile devredildiği,

teminat olarak verildiğine ilişkin satış senedini hükümden düşürecek aynı nitelikte kesin delil sunulamadığından bu istek kalemi ile ilgili davanın reddine, davacı tarafça dava tarihi itibari ile borçtan fazla ödeme yapıldığı iddiasına dayalı olarak 10.000,00 TL'nin istirdadı istenmiş ise de, davacının dava tarihi itibari ile alacaklı değil borçlu olduğu anlaşılmakla bu istek kalemi ile ilgili davanın reddine, davalı şirket tarafından İstanbul 10. İcra Dairesi'nin 2017/4911 esas sayılı dosyasında davacılardan ... aleyhine ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla yapılan takipte takip öncesi döneme ait 894,60 TL işlemiş faiz talep edilemeyeceği,

asıl alacağın takip talebinde belirtilen 257.617,35 TL değil, 131.902,56 TL olduğu, buna göre (mahsup sonrasında) davacının asıl alacak istek kalemi ile ilgili aleyhine 125.715,35 TL fazladan haksız takip yapıldığı gerekçesiyle menfi tespit istek talebinin kısmen kabulü karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacılar vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; taraflar arasında açık hesap usulü gereği işleyen ticari ilişkide teminat olarak karşı tarafa senetler verildiğini, ipotekler tesis edildiğini ve bir taşınmazın devrinin yapıldığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla müvekkili şirket borcu nedeniyle ortaklarına ait taşınmazlar üzerine ipotek tesis edilmesinin mevzuata ve hukuka aykırı olduğunu, sözleşme ile verilen senetler nedeniyle iadesi kararlaştırılan çeklerin iade edilmediği gibi senetlerin de protesto ettirildiğini, 2009 yılının 5.ayından sonra davalı tarafından müvekkiline mal gönderilmediğini,

davalı şirkete mal göndermeye devam etmesi aksi halde ticari ilişki sonlandırılarak fazla ödenen miktarın iadesi taleplerinin şifaen bildirilmesine rağmen davalının mal göndermediğini, fazla ödenen miktarı da iade etmediğini, davalının sözleşmeyi gereği gibi ifa etmeyerek temerrüde düştüğünü, 258.645,56 TL bedelli mal alınmasına rağmen toplam 517.000,00 TL ödeme yapıldığını, müvekkilinin davalıya borçlu değil aksine alacaklı olduğunu, davalının ipoteklerin paraya çevrilmesi için icra takipleri başlattığını, icra dosyalarında ödenen miktarların düşülmediğini,

davalı şirket tarafından düzenlenerek müvekkiline verilen ve davalının resmi defter kayıtlarıyla arasındaki farkın delilleri olan davalının 2008-2011 arası cari hesap hareketlerini gösterir bilgisayar çıktısının 28/01/2020 tarihli bilirkişi kök raporunda incelenmediğini, kök rapora karşı sunulan itiraz üzerine dosyanın yeni bilirkişiye gönderilmediğini, önceki bilirkişiden kök raporu tekrar eden ek rapor alındığını, dilekçe ekinde sunulan ve TR koduyla başlayan çeklerin davalı defterlerinde kayıtlı olduğunu,

ancak ZZ kodlu müşteri çeklerinin ciro edilerek davalıya verilmesine ve davalı tarafından tahsil edilmesine rağmen davalı defterlerinde borçtan mahsup edilmediğini, 113 adet çekin bankadan araştırıldığını, 98 adet çekin davalı şirketin gayriresmi kayıtlarında borçtan düşüldüğünün belirtildiği,

ancak 15 adet çekin durumuna ilişkin raporda bilgi bulunmadığını, kök raporda ödendiği tespit edilerek borçtan düşülen 26.400,00 TL'nin ek raporda ödenmediği iddia edilerek borca ilave edildiğini, toplam 6.800,00 TL bedelli çeklerin ödenmesine rağmen borçtan düşülmediğini, müvekkilinin excel listesine göre davalıya toplam 90.572,24 TL mal iadesi yapıldığını, bu miktarın borçtan düşülmesi gerektiğini, eksik inceleme yapıldığını, çeklerin tamamı ödenmesine rağmen davalının alacaklı olduğu sonucuna varıldığını, müvekkili ... adına kayıtlı taşınmazın her nekadar satış gibi olsa da gerçekte teminat olarak devrinin yapıldığını,

müvekkili ... adına kayıtlı taşınmazlar üzerine konulan 09/11/2005 tarihli 240.000,00 TL bedelli ipoteğin fekki talep edilmiş ise de yargılama sırasında tedbir kararı verilmediği için taşınmazın icraen satıldığını, satış sonucu yapılan ödemenin dosya hesabından düşülmediğini, taşınmazın satışının iptali ile müvekkilinin adına tesciline karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık, davacı şirketin ticari ilişki nedeniyle davalıya fazla ödemesinin bulunup bulunmadığı, ipoteklerin fekki talebi ile satışı yapılan taşınmazın tapu iptali isteminin yerinde olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, menfi tespit, alacak, tapu iptal tescil istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılığın olmamasına ve özellikle davalı şirketin usulüne uygun tutulan ticari defter ve kayıtlarına göre davacı şirketten alacaklı olmasına,

davacı şirketin ticari defterlerini sunmamakla birlikte sunduğu cari hesap ekstresine göre davalı şirkete borçlu görünmesine, kök rapora itiraz aşamasında davacı tarafından sunulan belgeler ve bu belgeler kapsamında bankalardan yapılan araştırmalar sonucu elde edilen bilgiler dikkate alınarak ek raporun düzenlenmesine, davacı tarafından davalıya mal iadesi yapıldığının ispatlanamamasına, sözleşmede iade edileceği belirtilen çeklerin davalı tarafından tahsil edilmemesine, dava tarihi itibariyle davacı şirketin davalı şirkete borçlu olması nedeniyle ipoteğin fekki taleplerinin yerinde olmamasına,

teminat amacıyla taşınmaz satışının yapıldığının kesin delillerle ispat edilememesine, ipotekli takipte satışın davadan sonra icra yoluyla yapılmasına göre davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."